Krwawiące dziąsła? Ten sygnał może zdradzać brak jednej witaminy

Krwawienie z dziąseł często zrzucamy na szczotkowanie „za mocno” albo zły płyn do płukania jamy ustnej.

Naukowcy sugerują jeszcze jeden, mniej oczywisty powód.

Coraz więcej lekarzy zwraca uwagę, że problem z dziąsłami nie zawsze zaczyna się w łazience, przy umywalce. Czasem jego źródło kryje się znacznie głębiej – w tym, co codziennie ląduje (lub nie ląduje) na talerzu.

Kiedy krwawiące dziąsła nie są tylko „kwestią szczoteczki”

Krwawienie przy myciu zębów większość osób kojarzy z zapaleniem dziąseł, kamieniem nazębnym albo zbyt twardą szczoteczką. To faktycznie częste przyczyny, ale lekarze zauważają, że u części pacjentów problem wynika z niedoboru witaminy C.

Krwawiące, delikatne dziąsła mogą być pierwszym alarmem, że organizm dostaje za mało witaminy C i zaczyna mieć kłopot z utrzymaniem mocnych tkanek.

Witamina C kojarzy się zwykle z odpornością i przeziębieniami. Tymczasem pełni znacznie szerszą rolę – wpływa na stan skóry, naczyń krwionośnych, gojenie ran i to, jak mocno trzymają się nasze dziąsła.

Witamina C – strażnik kolagenu i mocnych dziąseł

Organizm potrzebuje witaminy C do produkcji kolagenu. To białko buduje m.in. dziąsła, skórę, chrząstki i ściany naczyń krwionośnych. Jeśli kolagenu jest za mało albo ma gorszą jakość, tkanki stają się kruche, szybciej pękają i łatwiej dochodzi do mikrouszkodzeń.

W praktyce może to wyglądać tak, że przy delikatnym szczotkowaniu zębów z dziąseł zaczynają sączyć się kropelki krwi. U niektórych osób pojawiają się też łatwe siniaki, sucha, szorstka skóra czy wolniej gojące się zadrapania.

Bez wystarczającej ilości witaminy C kolagen nie powstaje prawidłowo, a dziąsła tracą „rusztowanie”, które zwykle trzyma je mocno i stabilnie.

Skrajny niedobór: szkorbut, który wcale nie należy tylko do przeszłości

Przy poważnym, długotrwałym braku witaminy C rozwija się szkorbut – choroba kojarzona głównie z dawnymi żeglarzami. Medycyna opisuje typowe objawy:

• bardzo nasilone, bolesne krwawienie z dziąseł
• silne zmęczenie i ogólne osłabienie
• bóle stawów i mięśni
• wolne gojenie ran, ponowne otwieranie się starych blizn

W krajach rozwiniętych szkorbut jest rzadki, ale pojedyncze przypadki nadal się zdarzają – najczęściej u osób z bardzo monotonną dietą, nadużywających alkoholu albo z poważnymi zaburzeniami wchłaniania.

Jak rozpoznać, że brakuje witaminy C?

Niedobór tej witaminy może rozwijać się stopniowo, a pierwsze sygnały bywają nieoczywiste. Do najczęściej opisywanych należą:

Takie objawy oczywiście mogą mieć też inne przyczyny, dlatego lekarze podkreślają, że nie warto stawiać diagnozy wyłącznie na podstawie listy z internetu. Krwawiące dziąsła zawsze warto skonsultować ze stomatologiem lub lekarzem rodzinnym.

Nie tylko witamina C – inne przyczyny krwawienia z dziąseł

Specjaliści przypominają, że sama dieta to nie wszystko. Krwawienie może wynikać z:

• zapalenia dziąseł i przyzębia spowodowanego płytką nazębną
• zbyt agresywnego szczotkowania lub używania bardzo twardej szczoteczki
• niedokładnego nitkowania przestrzeni międzyzębowych
• przyjmowania niektórych leków wpływających na krzepliwość krwi
• stanów zapalnych w organizmie, w tym infekcji

Jeśli dziąsła krwawią regularnie, to sygnał, że warto szukać przyczyny – czasem wystarczy korekta diety i higieny, ale zdarzają się sytuacje wymagające leczenia.

Dentyści ostrzegają: ignorowane krwawienie może z czasem przerodzić się w paradontozę, a w skrajnych przypadkach prowadzić nawet do rozchwiania czy utraty zębów.

Ile witaminy C naprawdę potrzebuje dorosły organizm?

Organizm nie magazynuje dużych ilości witaminy C, więc trzeba dostarczać ją codziennie. Rekomendacje dla dorosłych mieszczą się zwykle w granicach kilkudziesięciu miligramów dziennie. Osoby palące papierosy, przewlekle zestresowane albo z chorobami przewlekłymi mogą potrzebować jej nieco więcej.

Dietetycy zwracają uwagę, że przy urozmaiconej diecie większość osób jest w stanie pokryć zapotrzebowanie jedzeniem, bez suplementów. Problem zaczyna się, gdy warzywa i owoce pojawiają się na talerzu tylko symbolicznie.

Najlepsze źródła witaminy C w codziennej diecie

Witamina C występuje w wielu produktach, ale niektóre są pod tym względem wyjątkowo bogate. Brytyjskie i amerykańskie organizacje zdrowotne wymieniają między innymi:

• cytrusy – pomarańcze, grejpfruty, mandarynki
• truskawki, czarna porzeczka, kiwi
• paprykę (zwłaszcza czerwoną)
• brokuły, brukselkę, kalafiora
• pomidory i soki pomidorowe

Warto pamiętać, że witamina C jest wrażliwa na wysoką temperaturę i długie gotowanie. Najwięcej zachowamy jej, gdy warzywa jemy na surowo, lekko podgotowane na parze albo krótko duszone.

Szklanka świeżo wyciśniętego soku z pomarańczy, garść truskawek do owsianki i porcja warzyw do obiadu często wystarczą, by zbliżyć się do dziennego zapotrzebowania.

Kiedy zgłosić się do dentysty lub lekarza?

Specjaliści zalecają, żeby nie czekać, aż krwawienie stanie się bardzo nasilone. Do kontroli warto iść, gdy:

• dziąsła krwawią przy każdym lub prawie każdym myciu zębów
• krwawienie pojawia się także przy jedzeniu twardych produktów, np. jabłek
• dziąsła są obrzęknięte, bolesne, mają intensywny, ciemnoczerwony kolor
• odczuwasz nieprzyjemny zapach z ust, mimo dbania o higienę
• pojawiają się inne objawy, jak częste siniaki czy wyraźne zmęczenie

Dentysta oceni stan przyzębia, usunie kamień, wskaże błędy w higienie i w razie potrzeby zasugeruje konsultację u lekarza rodzinnego lub dietetyka. Niekiedy warto wykonać badania krwi i dopiero na tej podstawie wprowadzać ewentualne suplementy.

Czy suplementy witaminy C są konieczne?

Wiele osób odruchowo sięga po tabletki z witaminą C, gdy zobaczy krew na szczoteczce. Lekarze przypominają, że nie każdy tego potrzebuje. W pierwszej kolejności warto:

• przyjrzeć się jadłospisowi z ostatnich tygodni
• zwiększyć udział świeżych warzyw i owoców
• ograniczyć bardzo przetworzoną żywność

Suplementy mają sens zwłaszcza u osób, które z różnych powodów nie są w stanie jeść odpowiednio różnorodnie, albo u pacjentów z chorobami utrudniającymi wchłanianie składników odżywczych. Zawsze warto skonsultować dawkę z lekarzem, ponieważ bardzo wysokie ilości witaminy C przez dłuższy czas mogą wywoływać dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, a u części osób zwiększać ryzyko kamieni nerkowych.

Krwawiące dziąsła jako sygnał stylu życia

Objawy z jamy ustnej często odbijają to, jak żyjemy na co dzień: ile śpimy, jak jemy, czy palimy papierosy, jak wygląda nasza higiena. Krwawienie z dziąseł może być więc nie tylko kwestią pasty i szczoteczki, ale sygnałem, że warto wprowadzić kilka prostych zmian.

Urozmaicenie diety o warzywa i owoce, regularne mycie zębów (najlepiej dwa razy dziennie przez minimum dwie minuty), nitkowanie oraz kontrole u dentysty co pół roku to podstawowy „pakiet startowy”. Jeśli mimo tego dziąsła nadal krwawią, dobrze zareagować wcześniej niż później – organizm rzadko wysyła takie sygnały bez powodu.