Dlaczego coraz więcej myśliwych odkłada strzelbę na kołek?

Coraz więcej myśliwych rezygnuje z polowań, choć wielu z nich jeszcze kilka lat temu nie wyobrażało sobie życia bez tej pasji.

Nowe dane z dużego badania przeprowadzonego na byłych myśliwych pokazują, że przyczyn tego zjawiska jest wiele: od rosnących kosztów, przez zdrowie i brak czasu, po zniechęcenie biurokracją. Co ciekawe, spora część z nich wcale nie zamyka za sobą definitywnie leśnej furtki.

Duże badanie byłych myśliwych: kogo zapytano

Analizowane dane pochodzą z obszernej ankiety przeprowadzonej na kilku grupach osób związanych z łowiectwem, które przerwały swoją drogę na różnych etapach. W sumie badaniem objęto ponad dziewięć tysięcy respondentów, w tym:

• byłych aktywnych myśliwych, którzy już nie odnawiają uprawnień,
• osoby, które nie zdały egzaminu na uprawnienia,
• osoby, które egzamin zdały, ale nigdy nie sformalizowały swojego statusu i nie zaczęły realnie polować.

Tak szerokie podejście pozwala zobaczyć pełny obraz: od pierwszych marzeń o polowaniach, aż po moment, w którym ktoś podejmuje decyzję o rozstaniu z tą aktywnością – przynajmniej na jakiś czas.

Badanie pokazuje, że odejście od łowiectwa rzadko ma jedną przyczynę. Zwykle nakłada się kilka czynników: pieniądze, zdrowie, czas, a także zmieniające się warunki samego polowania.

Pieniądze zjadają pasję: gdy polowanie staje się za drogie

Najczęściej wskazywanym powodem rezygnacji z polowań jest koszt całej aktywności. Nie chodzi tylko o samo odnowienie uprawnień, lecz o pełen pakiet wydatków, które rosną z roku na rok:

• opłaty za członkostwo oraz udział w polowaniach,
• amunicja, broń, akcesoria,
• odzież i obuwie dopasowane do warunków w terenie,
• dojazdy na łowiska, często kilkadziesiąt kilometrów od domu.

Dla wielu osób, które zaczynały polowania kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu, był to koszt do udźwignięcia. Przy obecnych cenach jest inaczej: trzeba wybierać między polowaniem a innymi przyjemnościami albo wręcz podstawowymi wydatkami rodziny.

Znacząca część byłych myśliwych przyznaje, że finansowo przeliczyła się z oczekiwaniami. Łowiectwo okazało się droższe, niż zakładali, gdy robili uprawnienia.

Zdrowie, wiek i kondycja: ciało mówi „stop”

Drugą silną grupę powodów stanowi zdrowie. Polowanie to nie jest spokojny spacer po parku. Trzeba przejść wiele kilometrów, często w trudnym terenie, przy kiepskiej pogodzie, o świcie lub późnym wieczorem. Kręgosłup, kolana czy serce nie zawsze wytrzymują takie obciążenia.

Osoby, które przez lata były bardzo aktywne, po sześćdziesiątce albo po poważniejszej chorobie zaczynają odczuwać, że organizm nie nadąża za ambicjami. Rezygnacja z polowania staje się twardą, ale rozsądną decyzją. Część nadal utrzymuje więź ze środowiskiem – pomaga w kołach łowieckich, przy organizacji, karmieniu zwierzyny, ale bez udziału w samych polowaniach.

Coraz mniej zwierzyny drobnej: satysfakcja spada

Wielu byłych myśliwych wskazuje na wyraźny spadek drobnej zwierzyny – zajęcy, kuropatw, bażantów. Dla części to właśnie tego typu polowania były esencją pasji. Kiedy w łowisku coraz trudniej spotkać zwierzę, dzień w terenie przestaje dawać tyle radości.

Do tego dochodzą zmiany w rolnictwie, intensywniejsze użytkowanie pól, chemia rolnicza i presja urbanizacji. Wszystko to wpływa na stan populacji zwierzyny drobnej. Jeśli ktoś przez lata jeździł w to samo miejsce i widzi, że z roku na rok „pustoszeje”, motywacja naturalnie gaśnie.

Brak czasu: rodzina, praca i życie codzienne

Kolejny mocny powód rezygnacji z polowania wiąże się z czasem. Łowiectwo wymaga go naprawdę dużo. To nie jest hobby „na godzinę” w tygodniu. Trzeba znaleźć okno na wyjazd w teren, dojazd, przygotowania, potem wspólne zbieranie się grupy, prace w łowisku, szkolenia.

Osoby w średnim wieku często mówią wprost: „zrezygnowałem nie dlatego, że nie lubię polowań, lecz dlatego, że doba ma za mało godzin”. Co ciekawe, właśnie w tej grupie bardzo wiele osób dopuszcza powrót do łowiectwa, gdy sytuacja życiowa się unormuje.

Dla części myśliwych decyzja o odłożeniu broni nie ma charakteru ostatecznego. Jest raczej formą zawieszenia pasji na czas najbardziej intensywnych życiowo lat.

Samemu trudniej: brak psa, ekipy i własnego terenu

Myślistwo to nie tylko człowiek i broń. To także pies, koniecznie odpowiednio wyszkolony; czasem ptak łowczy; do tego grupa, z którą się poluje, i teren, do którego ma się stały dostęp. Gdy któryś z tych elementów znika, cała układanka się sypie.

Gdy odchodzi zwierzę pomocnicze

Śmierć wysłużonego psa myśliwskiego, który był towarzyszem przez kilkanaście lat, bywa momentem przełomowym. Wielu myśliwych przyznaje, że nie miało siły ani ochoty zaczynać wszystkiego od nowa z młodym psem. W takich sytuacjach rezygnacja z polowań staje się naturalną konsekwencją.

Brak ekipy i miejsca do polowania

Coraz trudniej też znaleźć koło łowieckie, które przyjmie nową osobę, albo teren, gdzie można stosunkowo regularnie polować. Terenów, na których da się prowadzić łowiectwo, nie przybywa, a liczba chętnych często przekracza możliwości organizacyjne. Jeśli ktoś po zdanym egzaminie przez dłuższy czas nie znajduje miejsca dla siebie, frustracja rośnie, aż w końcu pasja się wypala, zanim zdąży się naprawdę zacząć.

Prawo, przepisy i biurokracja: gdy rośnie lista obowiązków

Kolejny sygnał to zmęczenie przepisami. Łowiectwo podlega dziś coraz bardziej szczegółowym regulacjom: wymogi dotyczące szkoleń, zasady bezpieczeństwa, raportowania, odrabiania prac gospodarczych w łowisku, odpowiedzialności za szkody. Dla młodszych to bywa oczywista część rzeczywistości. Starsi myśliwi, przyzwyczajeni do prostszych zasad, czują się przytłoczeni.

Nie chodzi o sam fakt istnienia prawa, ale o poczucie, że każdego roku pojawiają się nowe wymogi, a margines na błąd maleje. Część osób dochodzi do wniosku, że to już za dużo formalności, jak na hobby, które miało dawać odpoczynek od codziennych obowiązków.

Egzamin zdany, polowania brak: dlaczego wielu zatrzymuje się po drodze

W badaniu wyróżniono ciekawą grupę osób, które zdały egzamin, a mimo to nigdy nie rozpoczęły realnego polowania. Ich motywacje są zaskakująco zróżnicowane:

• spora część nie doceniła łącznego kosztu sprzętu i opłat i wycofała się po pierwszych kalkulacjach,
• część traktowała uprawnienia jako cel sam w sobie, bardziej prestiżowy „papier” niż przepustkę do stałych polowań,
• inne osoby potrzebowały dokumentu wyłącznie po to, by zgodnie z prawem przejąć broń w spadku po bliskiej osobie,
• niewielki odsetek zrobił uprawnienia z powodów zawodowych – na przykład pracując w branżach powiązanych z gospodarką leśną czy ochroną przyrody.

Wielu z nich przyznaje wprost, że nie miało prawdziwej, wewnętrznej motywacji, by zostać aktywnymi myśliwymi. Egzamin był ciekawym wyzwaniem, ale niczym więcej.

Czy myśliwi naprawdę odchodzą na zawsze?

Ciekawym wątkiem badania są deklaracje dotyczące przyszłości. Okazuje się, że duża część byłych myśliwych realnie bierze pod uwagę powrót do polowania. Osoby, które odeszły z powodów rodzinnych czy zawodowych, często mówią, że kiedy dzieci podrosną lub zmienią pracę, chętnie znowu założą myśliwski strój.

Najbardziej otwarci na powrót są ci, którzy przerwali aktywność nie z powodu zniechęcenia samą ideą łowiectwa, lecz z przyczyn organizacyjnych. Tam, gdzie przyczyna jest głębsza – np. rozczarowanie zbyt niską liczebnością zwierzyny albo mocnym konfliktem z otoczeniem – szansa na powrót maleje.

Dla organizacji łowieckich byli myśliwi to nie stracone osoby, lecz potencjalna rezerwa. Przy odpowiednim wsparciu część z nich może wrócić do lasu z bronią w ręku.

Co z tego wynika dla samego łowiectwa

Rosnące koszty, brak czasu i pogarszająca się kondycja finansowa wielu rodzin dotykają praktycznie wszystkich hobby, które wymagają sporych nakładów. Łowiectwo jest tu klasycznym przykładem: pełny zestaw myśliwego to już dziś wydatek liczony nie w setkach, lecz w tysiącach złotych, a do tego dochodzi składka, opłaty i paliwo.

Jeśli środowisko łowieckie chce przyciągać i zatrzymywać ludzi, będzie musiało mocniej postawić na kilka praktycznych rozwiązań. Należą do nich choćby przejrzyste informacje o realnych kosztach na starcie, system wsparcia dla młodych myśliwych czy łatwiejszy dostęp do ekip i terenów dla osób po zdanym egzaminie.

Warto też uczciwie rozmawiać o stanie zwierzyny drobnej i szukać sposobów na jej odbudowę – od współpracy z rolnikami, przez ochronę siedlisk, po programy reintrodukcji. Bez widocznego efektu w terenie trudno będzie przekonać kogoś, kto pamięta dawne, „bogatsze” łowiska, że warto wracać do dawnej pasji.