62-latek podniósł emeryturę o 400 zł miesięcznie. Skorzystał z mało znanej luki w przepisach

Po rozmowie z doradcą nagle zaczęła rosnąć.

Przez lata dostawał niewiele ponad 1400 euro miesięcznie i pogodził się z tym, że to koniec jego możliwości. Dopiero gdy usłyszał o szczególnych zasadach łączenia pracy z emeryturą i tzw. drugiej emeryturze, jego świadczenie skoczyło o równowartość około 400 euro miesięcznie – legalnie, bez kombinowania i bez cofania decyzji o przejściu na emeryturę.

Historia 62-latka, który uwierzył, że „na emeryturę już za późno coś zrobić”

Mężczyzna przez większość życia pracował w sektorze bankowym. Kariera była poszatkowana: przerwy w zatrudnieniu, zmiany firm, okresy pracy na gorszych warunkach. Gdy w wieku 62 lat przeszedł na emeryturę, system wyliczył mu świadczenie na lekko ponad 1400 euro miesięcznie. Kwota nie była dramatycznie niska, ale przy rosnących kosztach życia oznaczała ciągłe oszczędzanie na wszystkim.

Przez pewien czas próbował dorabiać na dorywczych zleceniach, ale żył w przekonaniu, że jego emerytura jest zamkniętym tematem: „co wyliczyli, to już zostało na zawsze”. Zmieniło się to po konsultacji z doradcą, który zwrócił mu uwagę na mało znane rozwiązanie w przepisach dotyczących emerytur – możliwość pełnego łączenia pracy z emeryturą i doliczenia następnego świadczenia.

Dzięki odpowiedniemu ustawieniu momentu przejścia na emeryturę i powrotu do pracy, emeryt może zbudować dodatkową, dożywotnią wypłatę, niezależną od pierwotnej emerytury.

Na czym polega pełne łączenie pracy i emerytury

W opisywanym przypadku kluczowe było to, że mężczyzna miał już tzw. pełny wymiar emerytury: osiągnął wymagany wiek i zgromadził odpowiednią liczbę okresów składkowych, a do tego pobierał wszystkie przysługujące mu świadczenia – zarówno podstawowe, jak i dodatkowe.

W takiej sytuacji przepisy pozwalają na dwa rozwiązania:

• łączenie pełne – gdy emeryt spełnia warunki do pełnej emerytury i pobiera wszystkie możliwe świadczenia, może dorabiać bez górnego limitu przychodu, a nowa praca tworzy dla niego nowy pakiet praw emerytalnych,
• łączenie z limitem – gdy brakuje pełnych uprawnień, emeryt może dorabiać tylko do pewnej granicy, a składki z nowej pracy nie podwyższają później jego emerytury.

62-latek spełniał wszystkie wymagania do łączenia pełnego. Zamiast więc dopisywać przypadkowe zlecenia, przyjął konkretną propozycję: pracę konsultanta na dwa dni w tygodniu u nowego pracodawcy, za około 2500 euro miesięcznie, przez 18 miesięcy.

Istotna była jeszcze jedna rzecz: nie mógł od razu wrócić na etat do poprzedniej firmy. Gdyby tak zrobił, musiałby odczekać co najmniej pół roku od przyznania emerytury. W innym razie dodatkowe okresy pracy nie dałyby mu żadnych nowych praw do świadczeń.

Powrót do tego samego pracodawcy zbyt szybko po przejściu na emeryturę często kasuje szansę na dodatkowe uprawnienia emerytalne. Z punktu widzenia przepisów liczy się nie tylko to, że emeryt dorabia, ale też gdzie i kiedy.

Jak z dodatkowej pracy robi się druga emerytura

Od 2023 roku osoby, które dorabiają na emeryturze w ramach pełnego łączenia, tworzą w swoim systemie emerytalnym osobny „licznik”. Pierwsze, pierwotne świadczenie pozostaje nietknięte. Wszystko, co emeryt zarobi i od czego odprowadzi składki po formalnym przejściu na emeryturę, przechodzi do osobnego rozliczenia.

Na końcu tego procesu powstaje druga emerytura z kilku ważnych cech:

• liczona jest w pełnym wymiarze, bez obniżek za wcześniejsze przejście i bez dodatków za dzieci,
• jest wypłacana do końca życia, niezależnie od tego, jak długo trwała dodatkowa praca (o ile spełniono minimalne warunki),
• ma roczny limit wysokości – w badanym systemie to kilka procent średniej płacy w gospodarce, co przekłada się na maksymalnie około 200 euro miesięcznie ze świadczenia podstawowego,
• można ją uzyskać tylko raz w każdej instytucji, która wypłaca świadczenia bazowe.

Do tego dochodzi część związana z emeryturą dodatkową. Składki od nowego wynagrodzenia tworzyły nowe punkty w systemie uzupełniającym, które później przeliczono na dodatkowe pieniądze co miesiąc. W przypadku zarobków na poziomie 2500 euro miesięcznie przez około dwa lata, całość – druga emerytura podstawowa plus dodatkowa – dała w efekcie około 300–400 euro miesięcznie więcej.

Druga emerytura nie zastępuje starej, tylko kładzie się obok niej jak kolejna wypłata. Im wyższe zarobki i dłuższy okres pracy po przejściu na emeryturę, tym większy efekt – choć istnieją ustawowe limity, których nie da się przeskoczyć.

Warunki, o które wielu emerytów potyka się już na starcie

System pełnego łączenia pracy z emeryturą nie działa z automatu. Jedno źle podjęte działanie potrafi zamknąć drogę do drugiego świadczenia na zawsze. Z tego powodu doradcy układają dla klientów swoistą „listę kontrolną”.

Kluczowe kroki, żeby nie stracić szansy na dodatkowe pieniądze

• Sprawdzenie wieku i stażu – dopiero po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego z odpowiednim stażem można korzystać z pełnego łączenia. Alternatywnie, po osiągnięciu granicznego wieku, niezależnie od stażu.
• Uregulowanie wszystkich emerytur – trzeba uruchomić wszystkie przysługujące świadczenia, zarówno podstawowe, jak i dodatkowe, także z zagranicy, jeśli ktoś tam pracował.
• Przemyślany wybór zatrudnienia – emeryt musi zdecydować, czy podejmuje pracę etatową czy działalność gospodarczą i czy robi to u nowego, czy dawnego pracodawcy. W przypadku powrotu do byłej firmy zazwyczaj obowiązuje kilkumiesięczna przerwa.
• Formalne zgłoszenia – powrót do aktywności zawodowej trzeba zgłosić odpowiedniej instytucji emerytalnej w krótkim, z góry określonym terminie.
• Odpowiednio długi okres pracy – zaleca się co najmniej 12–24 miesiące aktywności, aby „napełnić licznik” drugiej emerytury do sensownej kwoty.
• Złożenie wniosku o nowe świadczenie – po zakończeniu pracy emeryt musi sam uruchomić kolejną emeryturę, korzystając ze specjalnego wniosku przeznaczonego właśnie dla osób po łączeniu pracy z emeryturą.
• Śledzenie zmian w prawie – przepisy mają konkretne daty wejścia w życie i mogą się zmieniać, co wpływa na opłacalność i termin powrotu do pracy.

Tabela: kiedy dodatkowa praca po emeryturze ma największy sens

Co z tego może wynieść polski czytelnik

Choć opisana historia dotyczy obcego systemu emerytalnego, sam mechanizm jest bardzo pouczający. Pokazuje, że przejście na emeryturę nie zawsze musi oznaczać definitywny koniec możliwości wpływania na swoją sytuację finansową. Kluczowe jest to, jak ustawodawca traktuje pracę po osiągnięciu wieku emerytalnego: czy jako czyste dorabianie, czy jako dalsze budowanie praw do świadczeń.

Dla osób w Polsce to sygnał, że przed decyzją o złożeniu wniosku o emeryturę warto przeanalizować kilka scenariuszy: kiedy dokładnie odejść, czy na chwilę przed emeryturą nie podnieść podstawy wymiaru, jak łączyć etat z działalnością, a także czy i na jakich zasadach dorabianie po przyznaniu świadczenia wpływa na jego wysokość. Pytania te lepiej zadać wcześniej, niż sprawdzić dopiero w momencie, gdy decyzje są już nieodwracalne.

Druga ważna lekcja dotyczy formalności. W historii 62-latka o wszystkim przesądziły niuanse: termin zgłoszenia powrotu do pracy, wybór nowego pracodawcy zamiast starego, odpowiednio długi okres aktywności po emeryturze. W praktyce takie szczegóły potrafią przełożyć się na kilkaset złotych miesięcznie przez resztę życia. Z tego powodu przed łączeniem pracy z emeryturą warto zasięgnąć porady w swojej instytucji emerytalnej lub u niezależnego doradcy, zamiast liczyć wyłącznie na intuicję.