Nowy przelicznik emerytur dla matek od 1 września: kto zyska najwięcej

Część matek zobaczy wyraźnie wyższe świadczenia.

Reforma dotyczy przede wszystkim tych kobiet, których kariera zawodowa była przerwana, poszatkowana lub przez długie lata opierała się na pracy w niepełnym wymiarze godzin. Nowe zasady mają wreszcie lepiej uwzględniać realia macierzyństwa: przerwy na ciąże, urlopy wychowawcze i opiekę nad dziećmi.

Dlaczego macierzyństwo tak mocno odbija się na emeryturze

We francuskim systemie emerytalnym liczy się liczba przepracowanych kwartałów, wysokość zarobków oraz wiek przejścia na emeryturę. W praktyce macierzyństwo często oznacza:

• czasowe wyjście z rynku pracy,
• wielomiesięczne lub wieloletnie urlopy wychowawcze,
• pracę na część etatu przez kilka czy kilkanaście lat,
• trudności z awansami i podwyżkami w porównaniu z osobami bez dzieci.

Efekt jest dość przewidywalny: niższa liczba zaliczonych kwartałów i niższy średni dochód w całej karierze. To z kolei przekłada się na niższą emeryturę albo konieczność pracy dłużej, by uniknąć obniżki świadczenia.

Przeczytaj również: Gdzie kupić tanie czekoladowe zajączki? Ten dyskont wygrywa w badaniu

Nowe regulacje wprowadzają szereg mechanizmów, które mają wyrównać różnice między karierami „przerwanymi” z powodu dzieci a tymi, które rozwijały się bez przerw.

Dodatkowe kwartały za dzieci – jak działają rodzinne prawa emerytalne

Podstawowym narzędziem są tzw. rodzinne prawa emerytalne. To pakiet rozwiązań, który ma zrekompensować skutki macierzyństwa w systemie kwartałów.

Ile kwartałów może dostać matka za jedno dziecko

W systemie ogólnym dla sektora prywatnego matka może uzyskać do 8 dodatkowych kwartałów na każde dziecko:

Przeczytaj również: Domowa elektrownia na balkonie: 5 kroków, by przygotować ją na wiosnę

• 4 kwartały z tytułu ciąży lub adopcji,
• 4 kwartały z tytułu wychowania dziecka.

Te kwartały nie są przypisane do konkretnych lat kalendarzowych – po prostu powiększają całkowitą liczbę okresów składkowych, którą bierze się pod uwagę przy emeryturze. W sektorze publicznym pula jest węższa: łącznie do 4 kwartałów na dziecko.

Dodatkowe kwartały pomagają osiągnąć szybciej tzw. pełny poziom emerytury i ograniczyć obniżkę, która czeka osoby kończące karierę z niedoborem okresów składkowych. Prosty przykład: jeśli do pełnego świadczenia trzeba mieć 172 kwartały, a matka wychowała dwoje dzieci, to same prawa rodzinne mogą „dorzucić” 16 kwartałów. W efekcie kobieta musi realnie uzbierać 156 kwartałów pracy, by spełnić wymogi.

Przeczytaj również: Ceny leków, ubrań i kosmetyków wystrzelą. Winny jest jeden wąski przesmyk

Wpływ na wcześniejszą i częściową emeryturę

Nowe przepisy rozszerzają znaczenie kwartałów „dziecięcych” także przy wcześniejszych formach zakończenia aktywności zawodowej:

• od 1 września część tych kwartałów będzie można wliczyć do wymaganego stażu przy wcześniejszej emeryturze za długą karierę,
• kwartały te liczą się również przy emeryturze częściowej, z której można korzystać po ukończeniu 60 lat przy odpowiednim stażu.

Dzięki temu matki, które wcześnie zaczęły pracę, a później miały przerwy na dzieci, zyskają większą szansę na realne skorzystanie z uprawnień do wcześniejszego zakończenia kariery.

Bonusy finansowe: 10% więcej, opieka nad dzieckiem z niepełnosprawnością i wyższa nadwyżka

Dziesięcioprocentowa premia za co najmniej troje dzieci

Kluczowym elementem jest premia do wysokości świadczenia. Gdy rodzic wychował co najmniej troje dzieci, jego emerytura bazowa rośnie o 10%. W większości dodatkowych systemów emerytalnych funkcjonuje podobny bonus.

Co ważne, ta podwyżka przysługuje obojgu rodzicom i jest przyznawana automatycznie. Nie wygasa z wiekiem. W praktyce wygląda to tak: jeśli ktoś ma prawo do 1800 euro miesięcznie, to po doliczeniu 10% otrzyma około 1980 euro. W skali roku daje to ponad 2000 euro więcej.

Dodatkowe kwartały przy ciężkiej niepełnosprawności dziecka

Osobny mechanizm dotyczy rodziców dziecka ze znaczną niepełnosprawnością. Gdy stopień niezdolności do samodzielnej egzystencji przekracza 80% i rodzina pobiera odpowiedni zasiłek, matka może zyskać kolejne okresy składkowe:

• 1 kwartał na starcie, w momencie uzyskania uprawnień,
• następnie 1 kwartał za każde 30 miesięcy pobierania zasiłku,
• łącznie maksymalnie 8 takich kwartałów w całej historii.

Te okresy sumują się z kwartałami przyznanymi za urodzenie i wychowanie dziecka. System wyraźnie dostrzega więc dodatkowe obciążenie związane z opieką nad dzieckiem wymagającym stałej pomocy.

Wyższa nadwyżka za dalszą pracę po osiągnięciu pełnego stażu

Dla matek urodzonych od 1964 roku pojawia się kolejne narzędzie. Jeśli kobieta osiągnie pełny staż rok przed ustawowym wiekiem emerytalnym i ma przynajmniej jeden kwartał przyznany z tytułu dzieci, każdy dodatkowy przepracowany kwartał podnosi świadczenie o 1,25%. Łącznie nadwyżka może sięgnąć 5%.

Rodzic, który spełnia warunki i zdecyduje się zostać w pracy kilka kwartałów dłużej, może zyskać zaskakująco wysoką podwyżkę miesięcznej emerytury.

Nowy sposób liczenia od 1 września: mniej „słabych” lat w średniej

Najgłośniejsza zmiana dotyczy sposobu obliczania średniego wynagrodzenia, na podstawie którego wylicza się emeryturę. Do tej pory we Francji brano pod uwagę 25 najlepszych lat z całej kariery.

Dlaczego to aż tak zmienia sytuację? W wielu życiorysach kobiet lata ciąży, opieki nad małymi dziećmi czy powrotów na część etatu to właśnie czas najniższych zarobków. Dzięki nowemu przelicznikowi więcej takich „słabych” lat po prostu wypada z kalkulacji.

Gdy z 25 lat zostanie wybrane tylko 23 lub 24 najlepsze, średnie roczne wynagrodzenie prawie zawsze rośnie. A ponieważ emerytura jest bezpośrednio od niego zależna, świadczenie końcowe również idzie w górę.

Urlop wychowawczy i opłacanie składek za rodzica w domu

Jak działa premia za urlop wychowawczy

Francuski system emerytalny przewiduje osobną preferencję za okres, w którym rodzic korzysta z urlopu wychowawczego, całkowicie poświęcając się opiece nad dzieckiem. Za każdy taki rok można uzyskać zaliczenie do stażu emerytalnego, i to nawet przez 3 lata na dziecko. Gdy dziecko jest poważnie chore lub ma ciężką niepełnosprawność, granica może sięgnąć 4 lat.

Nie można jednak jednocześnie dostać i kwartałów za ciążę oraz wychowanie, i maksymalnej premii za urlop wychowawczy. Instytucja emerytalna sprawdza obie opcje i automatycznie wybiera wariant finansowo najkorzystniejszy dla matki.

AVPF – gdy rodzic rezygnuje z pracy zarobkowej

Dla rodziców pozostających w domu z dziećmi przewidziano jeszcze inne rozwiązanie: system, w którym państwo „symuluje” opłacanie składek emerytalnych. Każdy rok opieki nad dzieckiem może dać do 4 pełnych kwartałów zaliczonych na poczet stażu. Wyliczenia opiera się na płacy minimalnej, więc okresy te wchodzą zarówno do puli kwartałów, jak i do kalkulacji średniego wynagrodzenia.

Jeśli kobieta kilka lat poświęciła wyłącznie rodzinie, system pozwala jej uniknąć zupełnej luki w historii ubezpieczeniowej i zachować ciągłość praw emerytalnych.

Co z tego wynika dla polskich czytelniczek

Choć opisane zmiany dotyczą Francji, kierunek reform może zainteresować również Polki. Widać bardzo wyraźny trend: zachodnie systemy emerytalne krok po kroku próbują domknąć lukę między karierami kobiet i mężczyzn, uznając, że opieka nad dziećmi to realna praca z ekonomicznymi konsekwencjami.

Dla osoby mieszkającej lub pracującej we Francji kluczowe jest sprawdzenie własnej sytuacji: liczby dzieci, historii zatrudnienia, okresów urlopu wychowawczego, wysokości zarobków w różnych latach. Często drobne decyzje – jak przedłużenie pracy o kilka kwartałów przy pełnym stażu – mogą przełożyć się na kilka czy kilkanaście procent wyższą emeryturę przez resztę życia.

Dla obserwatorów z Polski to z kolei sygnał, w jaką stronę mogą iść kolejne korekty systemów emerytalnych: stopniowe wliczanie okresów opieki nad dziećmi, premiowanie rodzin wielodzietnych oraz łagodzenie skutków pracy na część etatu w kluczowych latach macierzyństwa. Tego typu rozwiązania stają się istotnym elementem dyskusji o tym, jak realnie docenić pracę opiekuńczą wykonywaną głównie przez kobiety.