Jak 62-latek podniósł swoją emeryturę o 400 zł miesięcznie dzięki mało znanej luce w przepisach

Wyobraź sobie, że po latach pracy w bankowości przechodzisz na emeryturę i otrzymujesz niecałe 1500 euro miesięcznie. Myślisz, że to już koniec – nic więcej się nie da zrobić. Tymczasem okazuje się, że istnieje mało znany mechanizm, który pozwala legalnie dorobić drugą, dożywotnią emeryturę. Wystarczy spełnić kilka warunków i odpowiednio zaplanować powrót na rynek pracy. Tak właśnie zrobił 62-letni Marek, który w ciągu półtora roku zbudował sobie dodatkowe świadczenie warte 300-400 euro miesięcznie.

62-latek z długoletnim stażem w bankowości był pewien, że jego emerytura już się nie zmieni.

Kilka zdań doradcy całkowicie to wywróciło.

Po przejściu na emeryturę pogodził się z kwotą trochę ponad 1400 euro miesięcznie. Dopiero rozmowa z doradcą ubezpieczeniowym uświadomiła mu, że w przepisach istnieje mało znany mechanizm, pozwalający legalnie dołożyć sobie stałą, dożywotnią kwotę – bez kombinowania i bez konfliktu z urzędem.

Historia 62-latka: „myślałem, że to już koniec mojego świadczenia”

Bohater tej historii, nazwijmy go Markiem, całe życie zawodowe spędził w sektorze bankowym. Kariera była przerywana, pełna zmian miejsc pracy i okresów mniej korzystnych zarobków. W efekcie po złożeniu wniosków o emeryturę dostał niespełna 1500 euro miesięcznie. Spodziewał się tej kwoty i uznał, że więcej się nie da wycisnąć.

Podczas wizyty w instytucji ubezpieczeniowej usłyszał o konstrukcji, która w polskich realiach przypomina połączenie pracy na emeryturze z możliwością dorobienia sobie nowej części świadczenia. Chodzi o pełne łączenie emerytury z pracą i naliczanie tak zwanej drugiej emerytury z osobnego „licznika” składek, odkładanych już po przejściu na świadczenie.

Mechanizm polega na tym, że pierwsza emerytura pozostaje bez zmian, a za przepracowany czas po przejściu na emeryturę powstaje odrębne, drugie świadczenie wypłacane do końca życia.

Dla Marka oznaczało to dodatkowe 300–400 euro miesięcznie, gdy uwzględni się część bazową i część z systemu punktowego, czyli odpowiednika emerytury uzupełniającej.

Na czym polega pełne łączenie pracy z emeryturą

W wielu krajach europejskich emeryt, który osiągnął wiek ustawowy i zgromadził wymagany staż, może jednocześnie pobierać emeryturę i pracować. Zasady bywają różne: czasem dochód z pracy ogranicza możliwość pobierania pełnego świadczenia, czasem wprowadza się limity zarobków.

W opisywanym przypadku kluczowe było spełnienie dwóch warunków:

• osiągnięcie pełnego prawa do emerytury (odpowiednik pełnego „toku emerytalnego”, bez obniżek za brakujące lata),
• złożenie wniosków o wszystkie przysługujące emerytury – zarówno podstawowe, jak i uzupełniające, z różnych systemów.

Dopiero wtedy system traktuje emeryta jako osobę, która „zamknęła” dotychczasową karierę zawodową. W takiej sytuacji może on wrócić na rynek pracy bez obcinania emerytury i bez sztywnego limitu dochodów. Stara emerytura wpływa co miesiąc, a pensja z nowej pracy pojawia się obok niej.

W wariancie pełnego łączenia emerytury z pracą nie obowiązuje standardowy limit dochodu, który w wielu systemach wynosi około 160 proc. płacy minimalnej albo ostatniego wynagrodzenia sprzed emerytury.

Jak Marek dorobił drugą emeryturę

Po potwierdzeniu, że spełnia warunki pełnego prawa emerytalnego, Marek przyjął ofertę pracy jako konsultant. Zatrudnił się u nowego pracodawcy na dwa dni w tygodniu, za około 2500 euro miesięcznie. Taki układ trwał półtora roku.

Jeden haczyk: gdyby wrócił od razu do poprzedniego pracodawcy, system potraktowałby to inaczej. W takim scenariuszu musiałby odczekać co najmniej pół roku od przyznania emerytury. Bez tego okresu karencji nowa aktywność zawodowa nie tworzyłaby dodatkowych praw emerytalnych, a jedynie dawała bieżące wynagrodzenie.

Marek dopełnił wszystkich formalności – w tym zgłoszenia faktu podjęcia pracy do odpowiedniej instytucji ubezpieczeniowej w ciągu miesiąca od wznowienia aktywności zarobkowej. To drobiazg, który wiele osób ignoruje, a w rzeczywistości bywa kluczowy, jeśli ktoś liczy na dodatkowe świadczenie w przyszłości.

Druga emerytura: jak działa oddzielny licznik składek

Istotą rozwiązania jest to, że po osiągnięciu pełnego uprawnienia do emerytury składki z pracy wykonywanej już jako emeryt nie zasilają starego konta, tylko tworzą nowy, osobny „koszyk”. Na jego podstawie wylicza się drugą emeryturę – z góry ustaloną jako wypłacaną bezterminowo.

Reguły przeliczania są inne niż dla pierwszej emerytury. To nowe świadczenie:

• nalicza się z zastosowaniem stawki odpowiadającej pełnemu prawu emerytalnemu,
• nie zawiera podwyżek za wychowanie dzieci,
• jest ograniczone rocznym limitem – liczonym jako kilka procent przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce.

Dla roku 2024 limit ten odpowiada około 200 euro miesięcznie w części bazowej. Oznacza to, że nawet przy wysokich zarobkach emeryt nie „wykręci” z tego filaru więcej niż wskazany pułap. W kolejnych latach próg ten nieco rośnie wraz z indeksacją stawek bazowych.

Druga emerytura z części podstawowej ma sztywny limit roczny, ale składki trafiające do systemu uzupełniającego (np. punktowego) nie są nim objęte i mogą wygenerować dodatkową, osobno naliczaną korzyść.

Dlaczego w efekcie wyszło 300–400 euro miesięcznie

W przypadku Marka kluczowe okazały się dwa elementy:

Sam limit z systemu podstawowego dał mu około 200 euro. Do tego doszła część z punktów uzupełniających, co ostatecznie podniosło łączny miesięczny dochód emerytalny o około 300–400 euro. Przy mniejszym wymiarze czasu pracy lub dużo niższym wynagrodzeniu dodatki byłyby symboliczne – kilkadziesiąt euro miesięcznie.

Co trzeba zrobić, żeby nie stracić szansy na drugą emeryturę

Rozwiązanie działa tylko przy bardzo konkretnym układzie. Jeśli ktoś wróci do pracy wcześniej, niż uzyska pełne prawo emerytalne, wchodzi w zupełnie inny model. Wówczas obowiązuje ograniczenie zarobków, a zapłacone składki nie tworzą nowego świadczenia. Emeryt jedynie dorabia „tu i teraz”, bez wpływu na przyszłość.

Warto trzymać się kilku zasad przypominających listę kontrolną:

• upewnić się, że osiągnęło się wiek emerytalny wraz z wymaganym stażem albo wiek gwarantujący pełną emeryturę niezależnie od stażu,
• formalnie uruchomić wszystkie należne świadczenia z różnych źródeł – zarówno główne, jak i uzupełniające,
• rozpocząć nową działalność zawodową jako pracownik lub samozatrudniony, pilnując karencji przy powrocie do poprzedniego pracodawcy,
• zgłosić wznowienie aktywności do instytucji emerytalnej w krótkim terminie po rozpoczęciu pracy,
• pracować na tyle długo, aby składki zdążyły zbudować drugą emeryturę – często mowa o 12–24 miesiącach,
• po zakończeniu tego okresu złożyć specjalny wniosek o przyznanie dodatkowego świadczenia, korzystając z odpowiedniego formularza online,
• na bieżąco sprawdzać komunikaty swojej instytucji w sprawie zmian przepisów, zwłaszcza zapowiedzianych na rok 2027.

Dlaczego termin przejścia na emeryturę tak bardzo się liczy

Cały mechanizm działa tylko w określonych ramach czasowych. Zmiany w prawie potrafią całkowicie zmienić opłacalność takiej strategii. Już teraz zaplanowano modyfikację zasad łączenia pracy z emeryturą w kolejnym roku, więc ktoś, kto dzisiaj odkłada decyzję o przejściu na świadczenie, może trafić na zupełnie inne reguły gry.

W praktyce doradcy emerytalni coraz częściej zachęcają, by liczyć różne warianty: przejście na emeryturę wcześniej z możliwością skorzystania z drugiego świadczenia albo później, ale bez tej furtki. Dla części osób korzystniejsze okazuje się nieco wcześniejsze zakończenie kariery, a następnie świadoma, krótsza praca w nowym układzie już jako emeryt.

Jak to się ma do polskich realiów

W Polsce również istnieje możliwość łączenia pracy z emeryturą, choć szczegóły są inne niż w opisywanym przypadku. Emeryci osiągający ustawowy wiek emerytalny mogą dorabiać bez ograniczeń, a wcześniejsi emeryci muszą pilnować limitów przychodu. Problem w tym, że składki z pracy po przyznaniu emerytury w praktyce bardzo rzadko przekładają się na znacząco wyższe świadczenie.

Opisana historia pokazuje, jak wiele zależy od konstrukcji systemu. Jeśli ustawodawca wprowadza odrębny „licznik” dla osób, które wracają do pracy po uzyskaniu pełnego prawa emerytalnego, zachęca w ten sposób do dłuższej aktywności na rynku i do legalnego ujawniania dochodów.

Prosty sygnał dla pracujących seniorów brzmi: jeśli już płacisz składki po przejściu na emeryturę, zadbaj o to, by rzeczywiście zamieniły się one w dodatkową, wyraźnie odczuwalną kwotę.

Z punktu widzenia polskiego czytelnika wniosek jest prosty. Przed przejściem na emeryturę warto skonsultować się z doradcą lub przynajmniej dokładnie przejrzeć zasady obowiązujące w ZUS i w funduszach uzupełniających. Czasem niewielka zmiana terminu złożenia wniosku albo kolejność działań potrafią zadecydować o tym, czy nasza „druga emerytura” będzie realnym wsparciem, czy tylko teorią z broszury informacyjnej.

Dobrze też zaplanować, jaką pracę chcemy wykonywać jako senior. Zadania doradcze, praca w niepełnym wymiarze, działalność ekspercka – wszystko to lepiej łączy się z emeryturą niż pełnoetatowa gonitwa. Historia Marka pokazuje, że nawet dwa dni w tygodniu mogą w kilka lat zamienić się w konkretną, comiesięczną dopłatę do starości, działającą jak prywatna, dożywotnia podwyżka.