Dlaczego na warzywach i owocach supermarkety zarabiają najwięcej – i czy mogą być tańsze

Każda wizyta przy stoisku z pomidorami czy bananami wygląda podobnie: szybkie spojrzenie na cenę, lekkie niedowierzanie, a potem i tak ładujemy do koszyka. Statystyki pokazują, że mimo wzrostu cen klienci wcale nie rezygnują z świeżych produktów. Dla sieci handlowych to wymarzona sytuacja: popyt rośnie, więc właśnie na tym dziale mają szczególnie wygodne pole do budowania wysokich marż.

Warzywa i owoce – cichy fundament obrotów hipermarketu

Badania koszyków zakupowych pokazują, że większość klientów regularnie wraca po kilka tych samych produktów: banany, jabłka, pomarańcze, pomidory, marchew, cukinia. To podstawowy zestaw, który przyciąga ludzi do sklepu częściej niż inne kategorie. Właśnie dlatego dział z warzywami i owocami potrafi odpowiadać nawet za jedną trzecią sprzedaży całej strefy produktów świeżych oraz około 6–8,5% całego obrotu hipermarketu.

W 2025 roku przeciętna rodzina kupiła około 163 kilogramów warzyw i owoców, o 3% więcej niż rok wcześniej. Średnia cena wyniosła 3,10 zł za 100 gramów w przeliczeniu na euro (w tekście źródłowym to 3,10 euro za kilogram). To ogromny wolumen i bardzo stabilna część zakupów, która dla sieci handlowych ma znaczenie strategiczne.

Dlaczego produkcja naprawdę kosztuje

Trzeba przyznać, że same koszty wytworzenia nie są małe. Uprawa, zbiór, segregowanie, pakowanie, przechowywanie w chłodniach i transport – to wszystko wymaga dużego nakładu pracy i energii. Na końcu dochodzi jeszcze tzw. “strata” sklepu: część towaru się psuje, więdnie, nie nadaje do sprzedaży i trzeba ją po prostu wyrzucić.

Przeczytaj również: Lidl zmienia zasady Lidl Plus: nowe punkty w programie, ale nie wszyscy klienci zyskają

Te czynniki sprawiają, że ceny nie mogą być ekstremalnie niskie przez cały rok. Nikt rozsądny nie oczekuje kilogramowego opakowania pomidorów za symboliczne grosze, gdy za oknem zima. Mimo to różnica między kosztem zakupu od producenta a ceną na paragonie w wielu przypadkach idzie znacznie dalej niż zwykłe pokrycie kosztów.

Dział z warzywami i owocami jest jednym z najważniejszych źródeł marży w dużych sieciach – to tutaj sklepy często “odrabiają” to, czego nie zarabiają na produktach markowych.

Jak supermarkety wykorzystują ten dział do łatania budżetu

Duże sklepy od lat toczą ostrą walkę cenową na produktach znanych marek: napojach, słodyczach, środkach czystości. Klienci łatwo porównują je między konkurencyjnymi sieciami, więc marże na nich bywają minimalne, a bywa, że sieć sprzedaje je prawie po kosztach.

Przeczytaj również: Masz 15 minut dziennie? Tyle wystarczy, by co miesiąc mieć 100 zł więcej

Równowagę ma przywracać mechanizm, który ekonomiści nazywają “wyrównywaniem marż” między działami. W praktyce chodzi o to, że tam, gdzie konsument rzadziej sprawdza i porównuje ceny, sklep dorzuca sobie dodatkowy procent. Idealnym miejscem do takiej polityki są właśnie warzywa i owoce.

Marże sięgające połowy ceny

Analizy rynku pokazują, że w tym dziale marże brutto potrafią sięgać od 25 aż do 50%. Podstawowe produkty, takie jak marchew czy banany, często służą jako “magnes” – sieć utrzymuje na nich stosunkowo niskie narzuty, bo przyciągają ruch. Zysk nadganiamy na produktach bardziej “wygodnych” i efektownych:

Przeczytaj również: Gdzie kupić tanie czekoladowe zajączki? Ten dyskont wygrywa w badaniu

• mieszanki sałat w torebkach, gotowe do wrzucenia do miski,
• plastikowe pojemniki z obranymi i pokrojonymi owocami,
• owoce egzotyczne, sprzedawane na sztuki lub w małych opakowaniach,
• ziemniaki w małych, “premium” opakowaniach z nadrukiem konkretnej odmiany.

Kontrole rynku pokazywały przypadki, w których hurtowa cena kilograma ziemniaków wynosiła zaledwie kilka eurocentów, a w sklepie ten sam kilogram kosztował już ponad euro. Przy takiej różnicy to nie jest zwykłe pokrycie kosztów, tylko biznes, który dla sieci staje się typową “dojną krową”.

Gdy w jednym dziale sklepu marża brutto sięga 40%, każde kilka punktów procentowych mniej to odczuwalne obniżki ceny dla klienta – liczone w dziesiątkach groszy na kilogramie.

Czy warzywa i owoce naprawdę mogą być tańsze?

Spora część ceny końcowej to gra księgowa wewnątrz sieci, a nie tylko rosnące koszty rolników czy transportu. To oznacza, że pole do realnych obniżek istnieje – choć dużym sieciom zwyczajnie nie zawsze się to opłaca.

Porównania całych koszyków pokazują, że tam, gdzie sprzedaje się bez pośredników, łatwiej o niższe ceny. Na tradycyjnych targowiskach i w lokalnych łańcuchach dostaw sezonowe owoce i warzywa potrafią być średnio o około 6% tańsze niż w dużych sieciach. Niby niewiele, ale przy regularnych zakupach dla całej rodziny przez cały rok finansowo robi się z tego konkretna suma.

Gdy cena staje się barierą dla zdrowia

Według badań aż 36% mieszkańców Francji deklaruje, że nie daje rady zjeść zalecanych “5 porcji dziennie”, przede wszystkim przez ceny. Sytuacja bardzo przypomina realia polskie: kampanie zdrowotne swoje, a koszty w sklepie swoje.

W debacie publicznej wracają więc różne propozycje zmian. Eksperci i organizacje konsumenckie mówią między innymi o:

Na razie to głównie pomysły i dyskusje. Sieci handlowe ostro bronią swobody kształtowania cen, argumentując, że już teraz ich zyski są pod presją i że mocniejsze regulacje uderzą w inwestycje, płace i miejsca pracy.

Co może zrobić zwykły klient tu i teraz

Zmian systemowych nie widać na horyzoncie z dnia na dzień, dlatego wielu kupujących próbuje własnych sposobów na obniżenie rachunku za warzywa i owoce. Wbrew pozorom kilka prostych nawyków przynosi realny efekt.

Sezon, porównywanie i własne kompromisy

Najbardziej oczywista zasada brzmi: jedz to, co akurat rośnie. Truskawki w maju czy czerwcu, pomidory w środku lata, jabłka jesienią – wtedy naturalna podaż działa na korzyść portfela. Egzotyczne owoce i pomidory “na siłę” zimą prawie zawsze windują rachunek.

Warto też chłodno spojrzeć na etykiety i nie bać się przeliczać. Podstawą jest porównywanie ceny za kilogram, a nie za opakowanie. Gotowa sałatka z sosem w plastikowym pudełku czy tacka z pokrojonymi owocami potrafią kosztować kilka razy więcej niż te same składniki kupione luzem.

Coraz więcej osób miesza różne kanały zakupowe: część produktów kupuje w hipermarkecie, inne – na bazarze, bezpośrednio u rolnika albo w lokalnym warzywniaku. To wymaga odrobiny planowania, ale w skali miesiąca rachunek naprawdę się zmienia.

Przy regularnych zakupach zmiana trzech nawyków – sezonowość, patrzenie na cenę za kilogram i ograniczenie produktów “wygodnych” – może ściąć wydatki na warzywa i owoce o kilkanaście procent.

Dlaczego ta debata dopiero się rozkręca

Wysokie marże na warzywach i owocach pozostawały przez lata w cieniu, bo opinia publiczna skupiała się na cenach paliw, energii czy kredytów. Tymczasem to, co ląduje na talerzu, wprost przekłada się na zdrowie populacji i koszty leczenia chorób dietozależnych. Jeśli znaczna część społeczeństwa rezygnuje z lepszej diety, bo nie stać jej na świeże produkty, rachunek końcowy ponosi i budżet domowy, i publiczna służba zdrowia.

Rosnąca popularność raportów o strukturze cen, medialne nagłośnienie rekordowych marż i pojawiające się porównania z lokalnymi rynkami sprawiają, że presja społeczna na przejrzystość cen będzie narastać. Sieci handlowe mogą się na to przygotować na dwa sposoby: stawiać na lepszą komunikację i bardziej uczciwy podział marży albo czekać na twardsze regulacje.

Dla klienta kluczowe staje się świadome podejście do zakupów. Im lepiej rozumiemy, jak sklepy budują ceny i gdzie naprawdę zarabiają, tym łatwiej uniknąć pułapek wygody i marketingu. Warzywa i owoce zawsze pozostaną jednym z filarów domowych zakupów – pytanie tylko, czy dalej będą złotą żyłą przede wszystkim dla supermarketów, czy w większym stopniu posłużą temu, by zdrowe jedzenie stało się faktycznie bardziej dostępne.