75-latek od pięciu lat mieszka na parkingu. Marzy tylko o małym domu na kółkach

Roger od pięciu lat śpi w samochodzie zaparkowanym przy centrum handlowym Thiais pod Paryżem. Ten 75-letni emerytowany pracownik linii lotniczych zmieścił całe życie w kilku torbach na tylnym siedzeniu. Najpierw stracił skromny domek, gdy właściciel postanowił sprzedać posesję. Potem, po śmierci matki, został wypchnięty z rodzinnego mieszkania przez własne dzieci. Dziś jako adres podaje parking przy centrum handlowym – jedyne miejsce, które zna od 1971 roku i gdzie czuje się względnie bezpiecznie.

Od pięciu lat śpi w samochodzie na parkingu centrum handlowego pod Paryżem.

Emerytowany pracownik linii lotniczych próbuje jakoś przetrwać starość.

Roger ma 75 lat i całe jego życie zmieściło się w kilku torbach wrzuconych na tylne siedzenie auta. Kiedyś miał wynajęty domek z ogródkiem, potem dach nad głową u matki. Dziś jako adres podaje… parking przy centrum handlowym Thiais.

Od domku z ogródkiem do samochodu na parkingu

Roger przez lata pracował w Air France. Odszedł na emeryturę, jak wielu jego kolegów. Wynajmował niewielki pawilon z ogródkiem w departamencie Loiret, płacił 480 euro miesięcznie. Nie był to luksus, ale dawał poczucie stabilizacji.

Wszystko się posypało, gdy właściciel postanowił sprzedać nieruchomość. Emeryta nie było stać na zakup. Musiał się wynieść praktycznie z dnia na dzień. Przeniósł się do matki, do miejscowości L’Haÿ-les-Roses na obrzeżach Paryża. Przez kilka lat dzielili mieszkanie, próbowali poukładać swoją codzienność na nowo.

Ta tymczasowość miała trwać krótko, w praktyce stała się ostatnim etapem „normalnego” życia. Po śmierci matki w rodzinie wybuchł konflikt o spadek. Sprawa spadkowa zakończyła się dla Rogera dramatycznie – według jego relacji został wypchnięty z rodzinnego mieszkania przez własne dzieci.

W ciągu kilku lat przeszedł drogę od skromnego domku, przez pokój u matki, po miejsce parkingowe między supermarketem a restauracją.

Dlaczego wybrał parking centrum handlowego

Po rodzinnym konflikcie mężczyzna musiał znaleźć schronienie. Nie trafił jednak do schroniska, nie zgłosił się też od razu do pomocy społecznej. Wybrał parking centrum handlowego w Thiais, z którym – jak sam opowiada – jest związany od lat 70.

To miejsce zna od 1971 roku, czyli praktycznie od jego powstania. Czuje się tam względnie bezpiecznie. Pracownicy sklepów i bywalcy galerii rozpoznają go, często mijają go w ciszy, czasem zagadają. Dla niego to namiastka sąsiedztwa.

• blisko sklepów spożywczych – może kupić najtańsze produkty na bieżąco
• dostęp do restauracji samoobsługowej, gdzie obsługa pozwala mu podgrzać jedzenie
• ciągły ruch – mniejsze ryzyko napadów niż w odosobnionym miejscu
• oświetlenie i monitoring – podstawowe poczucie bezpieczeństwa w nocy

Roger podkreśla, że nie szuka konfliktów. „Tu wszyscy mnie znają, nie pakuję się w kłopoty” – mówi lokalnym mediom. Jego codzienność to ciche trwanie na tym samym miejscu parkingowym, między kolejnymi kursami klientów centrum.

Emerytura, która nie wystarcza na dach nad głową

Jego sytuacja finansowa jest typowa dla wielu seniorów we Francji i nie tylko. Świadczenie emerytalne starcza na podstawowe wydatki, ale nie na czynsz w okolicach Paryża. Ceny wynajmu rosną szybciej niż dochody starszych osób.

Samorząd L’Haÿ-les-Roses próbował mu pomóc. Urzędnicy szukali dla niego małego mieszkania komunalnego albo niedrogiego lokalu w najbliższej okolicy. Gdy jednak podliczono potencjalne opłaty i media, okazało się, że nawet najtańsza opcja przekracza jego możliwości.

Gdy opłaty pochłaniają większą część emerytury, mieszkanie przestaje być oczywistym prawem, a staje się towarem luksusowym. Roger zrezygnował z dalszych poszukiwań.

Po kilku nieudanych próbach mężczyzna przestał szukać lokum. Przyznał, że ma dość rozczarowań i zderzeń z realiami rynku. Został więc tam, gdzie w międzyczasie zdążył się zadomowić – na parkingu.

Pięć lat w aucie: zdrowie wysiada szybciej niż samochód

Życie w samochodzie to nie tylko brak łóżka i prywatności. To także ciągłe obciążenie dla organizmu. Roger śpi w pozycji półsiedzącej, z nogami zgiętymi, bez możliwości pełnego wyprostowania ciała. Tylne siedzenie udaje łóżko, ale ciało tego nie kupuje.

Od dłuższego czasu zmaga się z poważnym obrzękiem jednej nogi. Skóra jest zaczerwieniona, nabrzmiała, boli przy dotyku. Lekarze na początku nie potrafili jednoznacznie wskazać przyczyny. Dla emeryta oznacza to ból przy każdym ruchu, trudności z chodzeniem, a nawet z przechodzeniem przez parking.

Kilka tygodni temu przeszedł infekcję wirusową. Stracił apetyt, praktycznie przestał jeść. Dla kogoś, kto i tak żyje na granicy niedożywienia, taki epizod od razu odbija się na masie ciała i ogólnej kondycji.

Do jego sprawy włączył się lekarz z Czerwonego Krzyża. Specjalista stwierdził u Rogera zwyrodnieniową postać zwyrodnienia plamki żółtej związaną z wiekiem (tzw. sucha postać AMD, w polskich realiach często nazywana po prostu degeneracją plamki). To choroba oczu, która stopniowo odbiera ostre widzenie centralne. Dla osoby żyjącej na ulicy oznacza to między innymi:

• trudności z czytaniem etykiet i ulotek informacyjnych
• problemy z rozpoznawaniem twarzy z dalszej odległości
• większe ryzyko potknięć i upadków na nierównym podłożu
• kłopot z prowadzeniem samochodu, nawet na krótkich odcinkach

Do tego dochodzą ekstremalne temperatury. Latem wnętrze samochodu nagrzewa się do kilkudziesięciu stopni. Roger twierdzi, że w ubiegłym roku termometr w aucie pokazywał aż 50 stopni. Bez wentylacji, bez klimatyzacji i z ograniczonym dostępem do wody taka „sypialnia” staje się niebezpiecznym piekarnikiem.

Gdy nadzieja przybiera kształt małej autokarawany

Zapytany o marzenia, nie mówi o luksusowym apartamencie. Nie wymienia egzotycznych podróży ani drogich gadżetów. Uśmiecha się tylko i odpowiada, że jeśli kiedyś trafi mu się wygrana na loterii, kupi małą autokarawanę.

Dla Rogera wygrana w losowaniu to nie wizja bogactwa. To szansa na normalne łóżko i dach, który nie parzy latem i nie zamarza zimą.

Autokarawana w jego wyobraźni to prosta, używana zabudowa na niewielkim aucie. Tyle, by mieć miejsce do spania na płasko, małą kuchenkę, kąt do ogrzania się. Wyjazd nad morze czy w góry schodzi na dalszy plan. Najpierw chce po prostu porządnie się wyspać.

Ten rodzaj marzenia mówi sporo o skali deprywacji. Ktoś, kto latami mieszka w mieszkaniu, marzy często o czymś większym, lepszym, wygodniejszym. Ktoś, kto pięć lat spędza w samochodzie, marzy tylko o tym, by wyprostować plecy.

Starzenie się w drodze, czyli ukryta twarz bezdomności

Historia Rogera nie jest pojedynczym przypadkiem. W wielu krajach europejskich rośnie liczba seniorów bez stałego adresu. Starzeją się dawni pracownicy przemysłu, transportu, usług, którzy nie wypracowali wysokich oszczędności, a ich emerytury nie nadążają za rynkiem nieruchomości.

Wiele osób nie trafia do statystyk klasycznej bezdomności, bo nie śpią na ławce w parku ani pod mostem. Tak jak Roger, żyją w samochodach, na działkach, w starych przyczepach. Formalnie mają „schronienie”, w praktyce są w ciągłej niepewności i bez dostępu do warunków godnych ich wieku.

Co w tej historii najbardziej uderza

Po pierwsze – kruchość sytuacji materialnej. Jeden ruch właściciela nieruchomości, jedna napięta sprawa spadkowa i całe życiowe układanki rozsypują się jak domek z kart. Osoby starsze nie mają już tej elastyczności, by „odbić się” zawodowo czy dorobić po godzinach.

Po drugie – rola miejsc, które pierwotnie nie były pomyślane jako przestrzeń do życia. Parking, galeria handlowa, supermarket – to tło współczesnej bezdomności. Tam jest dostęp do toalety, tam można się ukryć w tłumie, tam nikt nie wyrzuca, dopóki nie przeszkadzasz klientom.

Wreszcie po trzecie – samotność. Roger mówi o tym między wierszami: „wszyscy mnie tu znają”. To brzmi jak próba zastąpienia prawdziwej sieci bliskich ludzi codziennymi, krótkimi kontaktami z obsługą sklepu czy przechodniami. Dla wielu seniorów takie mikrorelacje stają się jedyną tarczą przed całkowitym wykluczeniem.

Ta opowieść pokazuje, jak łatwo system mieszkaniowy wypluwa na margines osoby, które przez całe życie pracowały i płaciły składki. Z polskiej perspektywy problem nie jest obcy – rosnące czynsze, niskie emerytury i brak tańszych mieszkań komunalnych składają się na podobny obraz. Im wcześniej społeczeństwo zacznie budować sieć wsparcia dla starzejących się osób, tym mniej historii takich jak ta rozegra się na parkingach, stacjach benzynowych czy ogródkach działkowych.