62-latek podniósł emeryturę o 400 zł miesięcznie. Skorzystał z mało znanego przepisu

62-letni bankowiec był przekonany, że jego emerytura już się nie zmieni.

Przypadkowa rozmowa z doradcą wywróciła jego plany do góry nogami.

Po kilkudziesięciu latach pracy, z przerwami i zmianami etatów, dostał trochę ponad 1400 euro miesięcznie. Za mało, żeby spokojnie odetchnąć, ale za późno, by budować karierę od zera. Dopiero szczegółowa analiza przepisów ujawniła furtkę, która umożliwiła mu trwałe podniesienie świadczenia o równowartość około 400 euro co miesiąc, bez kombinowania i bez konfliktu z urzędem.

Historia 62-latka: „myślałem, że już nic nie da się zrobić”

Bohater tej historii – nazwijmy go Marcinem – przepracował lata w sektorze bankowym. Jego przebieg zawodowy był poszatkowany: zmiany stanowisk, okresy bez pracy, praca na część etatu. W efekcie po przejściu na emeryturę dostał stałą kwotę, która nie dawała wielkiej swobody.

Pracownicy instytucji emerytalnej ocenili jego staż i składki, wyliczyli świadczenie i… koniec. Marcin był przekonany, że system jest zamknięty, a ewentualna dodatkowa praca da mu tylko jednorazowy dopływ gotówki, bez wpływu na przyszłą emeryturę. Tak myśli większość osób, które już raz „przeszły na emeryturę”.

Podczas rozmowy z doradcą usłyszał jednak o mechanizmie, który w tamtym systemie działa od niedawna: pełne łączenie emerytury z pracą w połączeniu z możliwością wypracowania drugiego, osobnego świadczenia. Brzmi skomplikowanie, ale w praktyce sprowadza się do prostego pytania: czy da się pracą po przejściu na emeryturę dołożyć sobie trwałe, dodatkowe pieniądze, a nie tylko doraźny dochód?

W jego przypadku odpowiedź brzmiała: tak. Odpowiednio zaplanowana praca po osiągnięciu wieku emerytalnego wygenerowała osobne, dożywotnie świadczenie, które podbiło jego miesięczny budżet o około 400 euro.

Pełne łączenie pracy z emeryturą – na czym polega ten mechanizm

W wielu systemach emerytalnych istnieją dwie logiki łączenia etatu z emeryturą:

• łączenie pełne – emeryt może pobierać całą emeryturę i jednocześnie bez limitu zarabiać,
• łączenie ograniczone – łączny dochód z pracy i świadczeń jest obcięty do określonego pułapu; powyżej limitu emerytura jest zmniejszana lub zawieszana.

Marcin spełnił warunki, by wejść w tryb pełnego łączenia. Oznaczało to, że instytucja emerytalna uznała jego emeryturę za wyliczoną w najwyższej możliwej stawce według miejscowego prawa (odpowiednik „pełnej stawki” bez potrąceń za brakujące lata). Dotyczyło to zarówno emerytur podstawowych, jak i uzupełniających, które już wcześniej uruchomił.

Kluczowa była tu kolejność kroków. Najpierw musiał zakończyć karierę, uruchomić wszystkie przysługujące świadczenia, a dopiero potem rozważyć powrót na rynek pracy. Dopiero wtedy dodatkowa praca mogła zacząć tworzyć nową, osobną emeryturę, działającą obok tej pierwszej.

Dlaczego nie wolno wracać od razu do starego pracodawcy

Marcin przyjął propozycję nowej pracy jako zewnętrzny konsultant, dwa dni w tygodniu. Pensja – około 2500 euro miesięcznie, umowa na około półtora roku. Pracował dla innej firmy niż ta, w której kończył karierę. To nie był przypadek, tylko wymóg.

W analizowanym systemie emerytalnym powrót do poprzedniego pracodawcy bez żadnej przerwy powodowałby, że taka praca nie tworzyłaby nowych uprawnień. W przypadku powrotu do byłego szefa trzeba było odczekać co najmniej pół roku od przejścia na emeryturę. Dopiero później można było znów podpisać umowę i mieć pewność, że składki zasilą „licznik” dodatkowej emerytury.

Warunki formalne decydowały o wszystkim: ta sama praca, za te same pieniądze, lecz u niewłaściwego pracodawcy albo w złym terminie, nie dałaby ani jednego euro dodatkowej, stałej emerytury.

Jak wylicza się drugą, dodatkową emeryturę

Od początku 2023 roku w opisywanym modelu wprowadzono ważną zmianę. Składki odprowadzane od wynagrodzenia osiąganego już po przejściu na emeryturę nie przepadają. Trafiają na osobny „licznik” w funduszu podstawowym. Pierwsze świadczenie pozostaje bez zmian, a do tego po określonym czasie wyliczana jest druga emerytura – traktowana jak osobne, dożywotnie świadczenie.

Ta druga emerytura ma jednak twardy limit w części podstawowej. Jej wysokość nie może przekroczyć pięciu procent tamtejszej bazy rocznej, używanej do wielu wyliczeń socjalnych. W praktyce daje to równowartość około 200 euro miesięcznie, licząc w górnych granicach.

Do tego dochodzi część uzupełniająca, oparta na punktach naliczanych od każdej wypłaconej pensji. Tu limitu w tym samym sensie już nie ma – wszystkiego pilnują ogólne zasady danego funduszu. Im wyższe zarobki i im dłuższy okres takiej pracy, tym więcej punktów i tym wyższa comiesięczna wypłata.

W przypadku Marcina, który zarabiał około 2500 euro miesięcznie przez prawie dwa lata, suma z obu źródeł dała przyrost rzędu 300–400 euro miesięcznie. Osoba, która wybierze krótszy czas pracy lub znacznie niższe wynagrodzenie, zobaczy raczej kilkadziesiąt euro różnicy – ale nadal mówimy o stałym dodatku „do końca życia”, a nie o jednorazowym bonusie.

Komu taki manewr się opłaca, a komu już mniej

Nie każdy emeryt może od razu wskoczyć w tryb pełnego łączenia pracy z emeryturą i budowania drugiego świadczenia. W opisanym systemie trzeba spełnić kilka warunków, zanim zacznie się cokolwiek planować.

Najważniejsze warunki wejścia w pełne łączenie

• trzeba osiągnąć wiek emerytalny z kompletem wymaganych okresów składkowych lub przekroczyć wiek, po którym brakujące lata nie obniżają świadczenia,
• należy uruchomić wszystkie przysługujące emerytury – podstawowe i uzupełniające, także z innych krajów, jeśli ktoś tam pracował,
• nowa praca może mieć formę etatu lub działalności, lecz przy powrocie do byłego pracodawcy trzeba odczekać wymagany okres przerwy,
• konieczne jest formalne zgłoszenie wznowienia pracy w odpowiedniej instytucji emerytalnej, zwykle w ciągu miesiąca,
• druga emerytura w danej instytucji jest przyznawana tylko raz, więc warto zaplanować okres i wysokość zarobków tak, by maksymalnie wykorzystać ten jednorazowy „strzał”.

Ktoś, kto przejdzie na emeryturę z niższą stawką z powodu brakującego stażu, trafia do innej kategorii łączenia pracy z emeryturą. Wtedy instytucja ustala limit łącznych przychodów. Jeżeli suma pensji i emerytury go przekroczy, świadczenie jest redukowane. Co gorsza, składki z takiej pracy nie tworzą nowego prawa do osobnego świadczenia – są po prostu kosztem, który nie przynosi stałego efektu finansowego.

W tym modelu kluczowe jest spełnienie warunku „pełnego” świadczenia w momencie pierwszego przejścia na emeryturę. Jeśli ktoś to zaniedba, drugi raz tej szansy już nie dostanie.

Dlaczego kalendarz ma znaczenie dla przyszłych emerytur

W analizowanym państwie przyjęto przepisy, które zmienią zasady łączenia pracy z emeryturą od 2027 roku. Oznacza to, że osoby urodzone w określonych rocznikach mają bardzo wąskie okno czasowe, by skorzystać z obecnych, korzystniejszych zasad.

Marcin trafił w moment. Przeszedł na emeryturę po 62. roku życia, spełniając wymogi pełnej stawki, a następnie przez około półtora roku pracował w niepełnym wymiarze, zanim nowe zasady wejdą w życie. Złożył wniosek o uruchomienie drugiego świadczenia jeszcze według aktualnych przepisów – i tym samym zapewnił sobie nie tylko bieżący dochód, ale też wyższą, docelową emeryturę.

Dla kolejnych roczników ten margines błędu będzie mniejszy. Zbyt późne przejście na emeryturę lub zbyt długie zwlekanie z decyzją o wznowieniu pracy może oznaczać utratę części korzyści. Kto planuje aktywność zawodową po osiągnięciu wieku emerytalnego, powinien z wyprzedzeniem sprawdzić, w którym roku zmieniają się przepisy i jak to wpływa na opłacalność całej operacji.

Co z tego może wynikać dla polskich czytelników

Choć opisana historia dotyczy zagranicznego systemu emerytalnego, mechanizm pokazuje szerszy trend: coraz więcej krajów zachęca seniorów do kontynuowania pracy, nagradzając ich dodatkowymi uprawnieniami emerytalnymi. Zamiast karać za pracę, ustawodawcy starają się włączać aktywnych emerytów z powrotem do systemu – w zamian za wyższe, docelowe świadczenie.

Dla osób z Polski wniosek jest prosty: warto patrzeć na emeryturę nie jako głuchy koniec, lecz jako etap do zaplanowania. Przed złożeniem wniosku dobrze jest policzyć różne scenariusze – na przykład czy nie opłaca się pracować dłużej, by wejść w korzystniejszą kategorię, albo czy kilka lat pracy na część etatu po formalnym zakończeniu kariery nie przełoży się na znacząco wyższe świadczenie w dłuższej perspektywie.

Dobrym nawykiem staje się regularne śledzenie komunikatów swojej instytucji emerytalnej i korzystanie z kalkulatorów online. Przepisy potrafią zmienić się w kilka lat, a drobny zapis o łączeniu pracy z emeryturą może oznaczać różnicę rzędu kilkuset złotych miesięcznie – nie tylko przez rok czy dwa, ale przez większość spokojnej, emerytalnej części życia.