Firmy budowlane na krawędzi. Drożejące paliwo dobija małe ekipy

Rosnace ceny paliwa uderzaja w male firmy budowlane mocniej, niz sie wydaje. Jesli dotad myslales, ze to tylko kwestia drozszych przejazdów, czas obudzic sie z reku. Ekipy budowlane to nie tylko samochody wiozace ekipe na budowe – to cale rzesze koparek, ladowarek i innych maszyn, ktore na kazda godzine pracy spalaja dziesiatki litrow oleju napędowego. A przy wycenach podpisanych miesiace wczesniej nie da sie szybko zareagowac na skoki cen na stacji.

Skok cen paliwa po kolejnych napięciach na Bliskim Wschodzie uderza w branżę budowlaną mocniej, niż wielu się spodziewało.

Najbardziej cierpią małe firmy: dojeżdżają na rozrzucone budowy, korzystają z ciężkich maszyn, a jednocześnie zmagają się z drożejącymi materiałami i coraz trudniejszym planowaniem zleceń.

Małe firmy biorą na siebie największy cios

Branża budowlana uchodzi za jeden z motorów gospodarki, ale opiera się głównie na setkach tysięcy niewielkich firm. To właśnie one najmocniej odczuwają skok cen paliwa. Dane z badania przeprowadzonego wśród 2600 przedsiębiorstw pokazują, że aż 92% z nich już widzi wyraźne skutki wzrostu kosztów paliw w codziennej działalności.

Chodzi nie tylko o dojazdy na budowy. Każdy dzień pracy ekipy budowlanej to dziesiątki kilometrów przejazdów, transport pracowników i materiałów, do tego praca koparek, ładowarek, podnośników czy agregatów prądotwórczych. Gdy litr paliwa drożeje o kilkadziesiąt groszy, całkowity koszt prowadzenia firmy potrafi skoczyć o tysiące złotych miesięcznie.

Rosnące ceny paliwa wciągają firmy budowlane w spiralę kosztów: droższe dojazdy, droższa praca maszyn, a na końcu – droższe materiały i coraz mniej bezpieczne marże.

Paliwo do maszyn budowlanych pożera budżet

Najbardziej spektakularne wzrosty widać przy ciężkim sprzęcie. Wystarczy spojrzeć na przykład koparki o masie 20 ton, która w pracy zużywa przeciętnie 20 litrów paliwa na godzinę. Gdy cena specjalnego paliwa dla maszyn budowlanych rośnie o 0,30 euro na litrze, koszt użytkowania takiej koparki zwiększa się o około 6 euro na każdą godzinę pracy.

Przy kilkudziesięciu lub kilkuset godzinach pracy w miesiącu to dodatkowe tysiące euro, których małe firmy nie mają jak odzyskać, jeśli wcześniej podpisały umowy z klientami na sztywno wycenione usługi. Badanie wskazuje, że ponad połowa ankietowanych przedsiębiorstw odczuwa wzrost ceny paliwa do maszyn szczególnie dotkliwie.

Napięte marże stają się niebezpiecznie cienkie

Firmy budowlane od dłuższego czasu pracują na bardzo ograniczonych marżach. Po okresie spadku liczby zleceń i niepewności gospodarczej pojawił się kolejny koszt, na który praktycznie nie mają wpływu. Gdy cena paliwa rośnie z tygodnia na tydzień, wyceny przygotowane miesiąc wcześniej szybko stają się nieaktualne.

W branży rośnie obawa, że kolejne firmy po prostu nie wytrzymają. W ostatnich dwóch latach w wielu krajach z rynku zniknęły już tysiące małych przedsiębiorstw budowlanych, a dziesiątki tysięcy osób straciły pracę. Szefowie organizacji zrzeszających rzemieślników mówią otwarcie o fali wypalenia i problemach psychicznych wśród właścicieli firm, którzy mierzą się jednocześnie z rosnącymi kosztami i presją klientów.

Gdy przez dwa lata walczysz o przetrwanie, a potem z dnia na dzień skaczą ceny paliwa i materiałów, wielu przedsiębiorców zaczyna mówić nie o zyskach, ale o swoim zdrowiu psychicznym.

Drożej nie tylko paliwo. Materiały też idą w górę

Skok cen paliwa podnosi także koszty transportu, a to automatycznie przekłada się na ceny materiałów. Z ankiet wynika, że dwie trzecie firm budowlanych dostało już oficjalne pisma o nowych, wyższych cennikach od swoich dostawców.

Najmocniej drożeją produkty związane z ropą, ale nie tylko. Firmy zgłaszają podwyżki sięgające od kilku do nawet 20% w zależności od kategorii. Na celowniku są przede wszystkim:

• produkty z tworzyw sztucznych (np. rury i elementy z PVC),
• materiały izolacyjne, w tym wełna mineralna i płyty izolacyjne,
• płyty gipsowo-kartonowe,
• drewno konstrukcyjne i wykończeniowe,
• beton oraz elementy betonowe,
• metale, w tym miedź i cynk.

Przy każdej dostawie przewoźnik dolicza wyższe opłaty, bo sam płaci więcej za paliwo. Dla producentów to powód do kolejnych korekt cenników. Dla małych firm – kolejna pozycja w kosztorysie, która wyjeżdża w górę szybciej, niż da się ją skorygować w umowie z klientem.

Ryzyko braków w dostawach blokuje budowy

Do problemu cen dochodzi jeszcze niepewność co do dostępności materiałów. Około jedna czwarta firm informuje, że dostała ostrzeżenia od dostawców o możliwych przerwach w dostawach kluczowych produktów, jak drewno, wełna mineralna czy płyty gipsowo-kartonowe.

Ekipa, która nie ma pewności, czy za tydzień odbierze zamówiony towar, nie jest w stanie sensownie planować harmonogramu budów ani zatrudnienia. Ryzyko opóźnień i kar umownych rośnie, a, jak mówią wykonawcy, klienci rzadko są wyrozumiali wobec takiej sytuacji.

Przy niepewnych dostawach i skokowych cenach każda dłuższa budowa przypomina hazard. Wykonawcy podpisują umowy, nie wiedząc, ile faktycznie zarobią.

Co proponują organizacje branżowe

Przedstawiciele firm budowlanych coraz głośniej domagają się reakcji państw. Postulaty, które najczęściej pojawiają się w dyskusjach, dotyczą obniżenia podatków i czasowego wsparcia finansowego dla firm szczególnie uzależnionych od paliwa.

Wśród propozycji można wymienić:

Organizacje branżowe przekonują, że takie działania mogą uratować tysiące miejsc pracy i pomóc firmom utrzymać płynność. Argumentują też, że bez wsparcia część inwestycji infrastrukturalnych czy modernizacyjnych może stanąć w miejscu albo znacząco się opóźnić.

Napięcie między zieloną transformacją a rzeczywistością na budowie

Cała sytuacja nabiera dodatkowego wymiaru, bo dzieje się równolegle z planami przyspieszenia transformacji energetycznej. Rządy zachęcają do inwestowania w odnawialne źródła energii i termomodernizację budynków, ogłaszają kolejne programy dofinansowań, ale firmy, które mają te inwestycje realizować, same walczą o przetrwanie przy wysokich kosztach paliwa i materiałów.

W praktyce wykonawcy stoją przed paradoksem: z jednej strony mają więcej zamówień związanych z odnawialnymi źródłami energii, z drugiej – koszty tych zleceń wymykają się spod kontroli. To utrudnia wyceny i zwiększa ryzyko rezygnacji z większych, bardziej skomplikowanych kontraktów.

Co to znaczy dla zwykłego klienta i dla Polski

Choć przytoczone dane pochodzą z zagranicznego rynku, mechanizm jest bardzo podobny w Polsce. Lokalne firmy remontowo-budowlane korzystają z tych samych kategorii materiałów, tak samo zależą od dojazdów i pracy maszyn. Gdy rosną ceny paliwa, rachunek końcowy dla inwestora – czy to przy budowie domu, czy przy generalnym remoncie mieszkania – szybko idzie w górę.

Klientsko wygląda to następująco: wycena, którą otrzymasz w styczniu, może realnie przestać mieć sens kilka miesięcy później, jeśli po drodze wzrosną ceny paliwa i materiałów. Coraz częściej w umowach pojawiają się więc klauzule pozwalające korygować stawki w zależności od sytuacji na rynku. To sposób, aby i inwestor, i wykonawca dzielili się ryzykiem, zamiast przerzucać je tylko na jedną stronę.

Warto też pamiętać, że rosnące koszty prowadzenia firm budowlanych mogą w dłuższej perspektywie spowolnić modernizację wielu budynków, w tym tych najsłabiej ocieplonych. To z kolei uderza w rachunki za ogrzewanie, zwłaszcza tam, gdzie gospodarstwa domowe już dziś liczą każdą złotówkę. Jeśli modernizacja stanie się zbyt droga, mniej osób zdecyduje się na wymianę okien, docieplenie ścian czy montaż odnawialnych źródeł energii.

Z perspektywy właścicieli firm kluczowe staje się więc nie tylko ścisłe kontrolowanie kosztów, lecz także aktywne szukanie rozwiązań: optymalizacja tras dojazdu, łączenie dostaw materiałów, inwestowanie w bardziej oszczędne maszyny albo stopniowe przechodzenie tam, gdzie to możliwe, na napędy elektryczne. To nie usuwa problemu skokowych cen, ale daje przynajmniej częściową poduszkę bezpieczeństwa na przyszłe wstrząsy.