To kuchenne „drobiazg” roznosi bakterie po całym domu. Jak często go prać?

W wielu mieszkaniach kuchnia lśni, a mimo to w jednym, niepozornym miejscu mnożą się bakterie, które lądują na talerzach i jedzeniu.

Blat przetarty, naczynia schowane do szafki, zlew ogarnięty. Wszystko wygląda w porządku. Tymczasem obok kranu wisi rzecz, której dotykasz kilkanaście razy dziennie, często mokrą ręką, po surowym mięsie, po sprzątaniu stołu. Ten tekst dotyczy właśnie tego kuchennego „pomocnika” i wyjaśnia, jak go używać, żeby nie zamienił się w mobilny magazyn zarazków.

Najbrudniejsza rzecz w kuchni? Wcale nie gąbka do naczyń

Badania przeprowadzone na uniwersytecie na wyspie Mauritius pokazały, że tekstylia używane w kuchni są dużo brudniejsze, niż większość osób przypuszcza. Naukowcy zebrali domowe ściereczki i przeanalizowali je pod kątem obecności bakterii. Wynik może zniechęcić do jedzenia w domu, jeśli ktoś zaniedbuje pranie.

W prawie połowie przebadanych kuchennych ściereczek wykryto mikroorganizmy, w tym bakterie kałowe i drobnoustroje odpowiedzialne za zatrucia pokarmowe.

Dlaczego akurat ten tekstylny „pomocnik” tak szybko się brudzi? Ma idealne warunki do namnażania zarazków: jest często wilgotny, bywa ciepły, zbiera okruszki i resztki sosów. Jeśli dodamy do tego częste dotykanie brudnymi rękami i kontakt z różnymi powierzchniami, otrzymujemy idealny nośnik drobnoustrojów po całej kuchni.

Jak kuchenne tekstylia roznoszą zarazki po całym mieszkaniu

Ten sam kawałek materiału służy zwykle do kilku zadań naraz. W praktyce wygląda to tak: wycierasz mokre ręce, potem przemywasz blat po surowym kurczaku, po chwili polerujesz czyste szklanki, a na koniec zbierasz nim sos z obrusu. Z punktu widzenia bakterii – luksusowa wycieczka all inclusive.

W badanych ściereczkach wykryto między innymi:

• bakterie kałowe z rodziny tzw. koliformów,
• Enterococcus faecium – drobnoustrój kojarzony m.in. z infekcjami jelitowymi,
• Staphylococcus aureus – gronkowiec złocisty, groźny szczególnie dla osób z obniżoną odpornością.

Te mikroorganizmy mogą wywoływać biegunkę, wymioty, bóle brzucha, a u wrażliwych osób – poważniejsze dolegliwości. Dermatolodzy i specjaliści od higieny kuchennej ostrzegają, że taki zaniedbany materiał potrafi stać się jednym z głównych źródeł skażenia żywności w domu. Francuska agencja ds. bezpieczeństwa żywności zalicza ściereczki i gąbki do najważniejszych nośników tak zwanej kontaminacji krzyżowej w kuchni.

Co ile prać kuchenne ściereczki, żeby ograniczyć ryzyko

Eksperci są w tej kwestii zaskakująco zgodni: większość z nas pierze je za rzadko. Dla materiału, który jest często mokry i używany do wszystkiego, bezpieczny odstęp pomiędzy praniami to maksymalnie kilka dni.

Im częściej zmywasz ręcznie, tym szybciej ściereczka się brudzi. Jeśli po każdym posiłku myjesz górę naczyń, pranie co dwa–trzy dni jest zupełnym minimum. W domach, gdzie większość pracy przejmuje zmywarka, a materiał służy raczej do rąk, przerwa może być nieco dłuższa, pod warunkiem że nie jest stale mokry.

Trzy dni to raczej górna granica, a nie wygodna reguła na cały rok – szczególnie w mieszkaniach z dziećmi, osobami starszymi lub ciężarnymi.

Jak prać kuchenne ściereczki, żeby faktycznie usunąć bakterie

Krótki przepłuk w zimnej wodzie i wysuszenie na grzejniku nie rozwiązuje problemu. Drobne plamy może i znikną, ale mikroorganizmy wciąż siedzą głęboko w tkaninie. Kluczem jest temperatura i odpowiednie wysuszenie.

Temperatura ma znaczenie

• najlepiej prać kuchenne tekstylia w co najmniej 60°C,
• raz na jakiś czas włączyć program 90°C jako „reset” dla materiału,
• wybierać programy do bawełny z dłuższym cyklem prania.

Standardowa chemia do prania w zupełności wystarczy. Część specjalistów poleca wlać odrobinę octu spirytusowego do przegródki na płyn do płukania – pomaga on zneutralizować zapachy i obniża nieco liczbę mikroorganizmów. Nie jest to cudowny środek dezynfekujący, ale może być dobrym dodatkiem.

Schniecie – cichy sprzymierzeniec higieny

Po wyjęciu z pralki ściereczka powinna być dobrze odwirowana, a następnie rozwieszona tak, by miała swobodny dostęp powietrza. Zwinięta w kulkę na rancie zlewu albo upchnięta wilgotna w szufladzie szybko zacznie pachnieć stęchlizną – to sygnał, że w tkaninie znów dzieje się dużo niedobrego.

Suchy materiał to dla większości bakterii nieprzyjazne środowisko. Wilgoć robi różnicę.

Prosty system, który poprawia higienę całej kuchni

Dobre nawyki nie wymagają ani dużych pieniędzy, ani skomplikowanych gadżetów. Wystarczy kilka dodatkowych sztuk tekstyliów i jasne zasady, do czego służy każdy z nich.

Podziel ściereczki według przeznaczenia

Najprostszy sposób to kupić kilka różnych kolorów lub wzorów i przypisać im konkretne zadania:

• jeden kolor tylko do wycierania rąk,
• drugi – do naczyń i sztućców,
• trzeci – wyłącznie do blatów i innych powierzchni,
• osobna, stara ściereczka do zadań „brudnych”, np. podłoga, rozlane jedzenie na ziemi.

Dzięki temu ten sam materiał nie wędruje od surowego mięsa prosto do czystej szklanki. Taki prosty podział ogranicza rozprzestrzenianie bakterii, nawet jeśli nie zawsze pamiętasz o praniu co dwa dni.

Sygnały, że ściereczka powinna natychmiast trafić do pralki

• intensywny, kwaśny lub stęchły zapach, nawet gdy wygląda na „względnie czystą”,
• widoczne plamy po jedzeniu, szczególnie po mięsie czy jajkach,
• kontakt z surowym drobiem, wieprzowiną, mielonym mięsem,
• użycie po epizodzie wymiotów lub biegunki u domownika,
• kilka godzin w stanie całkowitej wilgoci, np. w misce czy zlewie.

W takich sytuacjach nie warto „dociągać” do kolejnego planowanego prania. Lepiej od razu wrzucić materiał do kosza na brudy i sięgnąć po świeży.

Higiena w kuchni: małe zmiany, duży efekt dla zdrowia

Zatrucia pokarmowe rzadko kojarzą się z domową kuchnią. Częściej obwiniamy restaurację, budkę z jedzeniem czy stołówkę. A w praktyce część incydentów zaczyna się właśnie od brudnych dłoni, źle umytego noża albo wielozadaniowej ściereczki, która wędruje po całym mieszkaniu.

Na co dzień trudno sterylnie kontrolować każdą czynność. Da się jednak znacząco zmniejszyć ryzyko, pilnując kilku prostych zasad: regularnej wymiany tekstyliów, odpowiedniej temperatury prania, dobrego suszenia i przypisania konkretnych zadań poszczególnym ściereczkom. To mało spektakularne zmiany, ale odciskają się na ogólnym komforcie domowników, szczególnie najmłodszych oraz osób z wrażliwszym układem odpornościowym.

Warto też nauczyć dzieci, że kuchenne materiałowe pomocniki nie służą do wszystkiego. Jeśli maluch od małego słyszy: „ta ściereczka jest tylko do rąk, a ta tylko do naczyń”, w dorosłym życiu nie będzie musiał się tego uczyć od zera. Dobra higiena przychodzi mu wtedy tak samo naturalnie, jak mycie rąk po skorzystaniu z toalety.