Ten dziwny test z twarzą zdradza rzadką „umiejętność słuchową”

Nie każdy jest w stanie go usłyszeć.

Ten nietypowy test z udziałem mięśni twarzy coraz częściej robi furorę w sieci. Część osób słyszy przy nim charakterystyczne dudnienie gdzieś w środku głowy, inni – absolutnie nic. I wcale nie chodzi o wyobraźnię czy klasyczne szumy uszne, lecz o ciekawą, rzadką zdolność związaną z malutkim mięśniem ukrytym w uchu.

Na czym polega ten viralowy test z „grzmotem” w uszach

Instrukcja jest zaskakująco prosta. Usiądź wygodnie, odłóż na chwilę telefon i:

• zamknij oczy, żeby łatwiej skupić się na wrażeniach z ciała,
• mocno zaciśnij mięśnie twarzy – jak przy wyjątkowo nieprzyjemnej minie bólu,
• albo spróbuj ziewnąć przy całkowicie zamkniętych ustach.

Jeśli podczas takiego napięcia twarzy nagle pojawia się w uszach głęboki, jednostajny, niski pomruk, porównywalny do:

• odległego grzmotu burzy,
• szumu wiatru uderzającego w mikrofon,
• czy jakby podziemnego osuwiska,

należysz do mniejszości ludzi, którzy potrafią świadomie włączyć ten efekt. Jeśli nie słyszysz nic szczególnego – twoje uszy działają całkowicie typowo.

To nie jest ani halucynacja, ani przepływ krwi, ani klasyczne szumy uszne, lecz realny dźwięk powstający w uchu środkowym podczas skurczu konkretnego mięśnia.

Mały mięsień, duża różnica: kim jest „tensor tympani”

Źródłem całego zamieszania jest niepozorny mięsień w uchu środkowym, znany pod łacińską nazwą tensor tympani . Leży za błoną bębenkową, mniej więcej w tej części czaszki, o której przeciętny człowiek nigdy nie myśli.

Jego podstawowe zadanie jest zaskakująco praktyczne. Działa jak naturalny reduktor hałasu. Gdy się kurczy, napina błonę bębenkową. A napięta błona drga słabiej, więc do ucha wewnętrznego dociera mniej energii z bardzo głośnych, niskich dźwięków.

Dzięki temu codzienne czynności nie są dla słuchu destrukcyjne. Ten mięsień automatycznie włącza się m.in. gdy:

• mówisz głośno lub krzyczysz,
• intensywnie żujesz,
• chrupiesz twarde przekąski, jak chipsy czy twarde jabłko.

Bez jego odruchowego działania własne ruchy szczęki i głosu brzmiałyby w głowie jak praca młota pneumatycznego. Długotrwale mogłyby nawet uszkodzić wrażliwe struktury ucha wewnętrznego. Tensor tympani działa więc trochę jak osobisty tłumik na hałas generowany przez nas samych.

Dwie grupy ludzi: jedni mogą, inni nie

U zdecydowanej większości osób ten mięsień pracuje całkowicie poza świadomością. Kurczy się sam, gdy trzeba, bez udziału woli, a my nie mamy do niego żadnego „ręcznego sterowania”.

U części populacji układ nerwowy działa jednak trochę inaczej. Połączenia nerwowe pozwalają im napinać tensor tympani na zawołanie, podobnie jak świadomie zaciskamy powiekę czy poruszamy uszami (co też potrafi tylko mniejszość).

Jeśli należysz do tej grupy, możesz wywołać w uchu realny skurcz mięśnia bez mówienia czy żucia – a twoje ucho rejestruje to jako charakterystyczny, głęboki pomruk.

Mechanizm jest podobny do przyłożenia ucha do napiętego bicepsa. Skurczone włókna mięśniowe drżą, co generuje dźwięk. W przypadku tensor tympani te drgania rozchodzą się w strukturach ucha i są odbierane jak burczenie lub warkot.

Co na to lekarze od uszu

Otolaryngolodzy znają ten fenomen od lat. W literaturze medycznej pojawiają się opisy pacjentów zgłaszających dziwne, „buczące” dźwięki w uchu, które da się włączyć i wyłączyć na życzenie. Dla laika łatwo pomylić to z szumami usznymi, ale charakterystyka jest inna:

W opisach medycznych ten dobrowolny skurcz traktuje się jako osobliwość fizjologiczną, a nie chorobę. Sam w sobie nie niszczy słuchu, nie prowadzi do głuchoty i nie wymaga leczenia. Problem pojawia się dopiero, gdy dana osoba zaczyna się nim obsesyjnie przejmować lub ma równolegle inne objawy ze strony ucha.

Jak internet połączył „grzmiących” w uszach

Przez długie lata większość osób z tą zdolnością żyła w przekonaniu, że absolutnie każdy człowiek słyszy takie dudnienie przy mocnym napięciu twarzy. Inni z kolei bali się, że to znak uszkodzonego ucha. Badania niczego nie wykazywały, więc temat często kończył się na wzruszeniu ramionami.

Dopiero media społecznościowe sprawiły, że ludzie zaczęli porównywać doświadczenia. Na Reddit powstała chociażby duża grupa o nazwie „Ear Rumblers Assemble” – coś w rodzaju nieformalnego klubu osób, które potrafią wywołać wewnętrzny „grzmot” w uszach. Aktywnych członków są dziesiątki tysięcy.

Na forach pojawiają się opisy różnych zastosowań tego nietypowego talentu. Użytkownicy piszą, że używają go, by:

• przytłumić nieprzyjemne dźwięki w otoczeniu, jak mlaskanie czy głośne rozmowy,
• stworzyć sobie „wewnętrzny bas”, gdy w głowie gra ulubiona piosenka,
• skupić się – bo lekki szum odcina ich od rozpraszających bodźców.

Dla wielu osób odkrycie tych dyskusji było wręcz ulgą. Okazało się, że nie są odosobnieni ani „dziwni”, tylko należą do całkiem sporego, choć nadal mniejszościowego grona ludzi z nietypową kontrolą jednego z mięśni ucha.

Czy da się tego „nauczyć” i czy można przesadzić

Najczęściej przyjmuje się, że ta zdolność wynika z indywidualnej budowy i połączeń nerwowych, a nie z treningu. Osoba, która nigdy nie doświadczyła takiego dźwięku, raczej się go nie nauczy jak nowej umiejętności. Czasem jednak ludzie zauważają go dopiero w dorosłości, gdy przypadkiem napną twarz w określony sposób.

Jeśli należysz do grupy „grzmiących”, warto pamiętać, że tensor tympani jest zwykłym mięśniem. Jak każdy inny może się zmęczyć. Zbyt częste, długotrwałe napinanie może wywołać:

• uczucie zmęczenia w okolicy ucha,
• dyskomfort w żuchwie,
• napięcie promieniujące do szyi.

Epizodyczne używanie tej zdolności jest nieszkodliwe, ale zamienienie jej w „zabawkę” na całe dnie może skończyć się irytującym napięciem mięśni w rejonie ucha i szczęki.

Jeśli przy okazji pojawiają się inne objawy – na przykład wrażenie zatkanego ucha, ból, zawroty głowy albo nagłe pogorszenie słuchu – trzeba już zgłosić się do lekarza. Wtedy przyczyna może leżeć poza samym tensor tympani.

Dlaczego w ogóle mamy taki mięsień w uchu

Mięśnie ucha środkowego, w tym tensor tympani, są pozostałością po dawnych etapach rozwoju ssaków. U naszych przodków mogły odgrywać większą rolę w dostosowywaniu słuchu do różnych warunków – np. tłumieniu odgłosów własnych ruchów podczas polowania.

Dziś ten mięsień pełni głównie funkcję ochronną i regulacyjną, ale w większości działa bez naszej świadomości. Można go porównać do wielu innych odruchów, których na co dzień nie kontrolujemy: rozszerzania źrenic, przyspieszania tętna przy stresie czy automatycznego przełykania śliny.

Osoby, które potrafią go świadomie napinać, stanowią interesujący przykład tego, jak różnie może działać ludzki układ nerwowy. Dla naukowców to kolejny dowód na to, że granica między tym, co „dobrowolne”, a tym, co „odruchowe”, bywa płynna.

Kiedy warto pójść do specjalisty, a kiedy po prostu się uśmiechnąć

Jeśli po wykonaniu testu słyszysz w uszach głęboki pomruk tylko wtedy, gdy mocno napinasz twarz i możesz go bez trudu wyłączyć – najpewniej masz do czynienia właśnie z kontrolą tensor tympani. To ciekawostka, nie wyrok choroby.

Do lekarza warto iść, gdy dźwięki w uchu stają się stałe, pojawiają się nagle bez powodu, towarzyszą im inne dolegliwości lub w ogóle budzą niepokój. Szumy uszne mają wiele przyczyn: od niegroźnych po bardzo poważne, więc lepiej nie zakładać w ciemno, że chodzi wyłącznie o ten mięsień.

Z drugiej strony, świadomość istnienia takiej rzadkiej zdolności pomaga wielu ludziom zrozumieć własne ciało. Zamiast martwić się „dziwnym” dźwiękiem, zaczynają traktować go jak ciekawostkę, trochę jak umiejętność poruszania uszami czy zwijania języka w rurkę.

Jeśli więc po tym teście okazało się, że potrafisz samodzielnie wywołać burzę w swoich uszach, możesz spokojnie dopisać ją do listy osobistych, zupełnie bezużytecznych, ale całkiem efektownych sztuczek organizmu. A przy okazji łatwiej zrozumieć, jak skomplikowana i pomysłowo zabezpieczona jest nasza codzienna zdolność słyszenia.