Rosyjski konkurent Starlink rusza z miejsca: pierwsze satelity już obok floty SpaceX

Rosja uruchamia własną konstelację satelitów internetowych, która ma zmniejszyć przewagę Starlink i uniezależnić kraj od zachodniej infrastruktury.

Za projektem stoi spółka Bureau 1440, która właśnie wyniosła na orbitę pierwsze satelity w ramach programu Rassvet. Kreml liczy, że do 2035 roku powstanie pełnowartościowy, „suwerenny” internet satelitarny, z którym będzie można poważnie konkurować z ofertą SpaceX.

Nowy gracz na orbicie: 16 satelitów na dobry początek

W poniedziałek rosyjska spółka Bureau 1440 wysłała na niską orbitę okołoziemską 16 satelitów telekomunikacyjnych. To niewielka liczba przy blisko 10 tysiącach jednostek w konstelacji Starlink, ale dla rosyjskiego sektora kosmicznego jest to przełomowy moment.

Pierwsza paczka satelitów oznacza przejście z etapu czysto testowego do budowy realnej usługi łączności szerokopasmowej, docelowo dostępnej globalnie.

Firma zapowiada „dziesiątki startów” i „setki satelitów” w najbliższych latach. Chodzi nie tylko o szybki internet dla zwykłych użytkowników, ale też o bezpieczną infrastrukturę komunikacyjną dla administracji, wojska oraz dużych firm.

Rassvet – rosyjska odpowiedź na Starlink

Całe przedsięwzięcie funkcjonuje pod nazwą Rassvet, co w języku rosyjskim oznacza „świt”. To kryptonim szerzej zakrojonego programu stworzenia własnej, niezależnej sieci internetowej w kosmosie. Inspiracja jest oczywista: Starlink pokazał, że prywatna konstelacja może w krótkim czasie zrewolucjonizować dostęp do sieci na lądzie, morzu i w strefach konfliktu.

Rosyjskie władze chcą podobnego narzędzia, ale pod pełną kontrolą państwa. Mowa o systemie, który:

• zapewni łączność na obszarach bez infrastruktury naziemnej,
• umożliwi niezależne od Zachodu kanały komunikacji w sytuacjach kryzysowych,
• da Kremlowi większą swobodę w kształtowaniu polityki informacyjnej.

W praktyce to kolejny element szerszego trendu – „balkanizacji” internetu, gdzie duże mocarstwa budują własne, częściowo odseparowane systemy połączeń i usług.

Konflikt w Ukrainie pokazał siłę Starlink

Znaczenie podobnych systemów wyszło na pierwszy plan po agresji Rosji na Ukrainę. Starlink stał się jednym z kluczowych narzędzi komunikacji dla ukraińskiej armii, administracji i służb cywilnych. Dzięki terminalom satelitarnym kraj utrzymał łączność nawet tam, gdzie infrastruktura naziemna została zniszczona.

SpaceX wprowadził także specjalne mechanizmy kontroli. Firma stworzyła tzw. „białą listę” terminali, które mogą korzystać z usługi na obszarze działań wojennych. Legalne ukraińskie urządzenia pozostają aktywne, a sprzęt znajdujący się w rosyjskich rękach jest blokowany.

Odcięcie rosyjskich użytkowników od Starlink przełożyło się na realne trudności operacyjne, zwłaszcza w pierwszych dniach po wdrożeniu nowych ograniczeń.

W Moskwie uznano to za ostrzeżenie: brak własnego systemu łączności satelitarnej oznacza podatność na decyzje zagranicznych korporacji i rządów. Rassvet ma tę lukę wypełnić.

Ambitny plan: setki satelitów i miliardy dolarów

Rosyjska agencja kosmiczna Roskosmos przedstawiła już ramową skalę projektu. Jej szef Dmitrij Bakanow wskazał, że do 2035 roku na niskiej orbicie ma działać ponad 900 satelitów tworzących nową konstelację. Wstępna, komercyjna eksploatacja około 250 jednostek ma ruszyć już w przyszłym roku.

Łączny budżet przekracza więc 5 miliardów dolarów. W realiach rosyjskiej gospodarki, obciążonej sankcjami i odpływem technologii z Zachodu, to bardzo poważne zobowiązanie finansowe.

Jak rosyjski system ma działać w praktyce

Choć szczegółowe parametry techniczne pozostają w dużej mierze tajne, można zakładać, że docelowo usługa będzie przypominać to, co oferuje Starlink. Kluczowe elementy to:

• małe satelity na niskiej orbicie, zapewniające mniejsze opóźnienia sygnału,
• anteny użytkowników przypominające terminale znane z rozwiązań amerykańskiej firmy,
• zasięg obejmujący całe terytorium Rosji, w tym Daleki Wschód i obszary arktyczne,
• możliwość objęcia usługą sojuszniczych państw i stref aktywności gospodarczej, np. szlaków morskich.

Różnica będzie dotyczyć kontroli nad systemem. W przypadku Rassvetu centrum decyzyjne pozostanie w rękach rosyjskich władz, które już dziś mocno regulują dostęp do internetu na swoim terytorium. Taka sieć może posłużyć zarówno do poprawy jakości łączności na prowincji, jak i do jeszcze szczelniejszego filtrowania treści.

Konkurencja z Zachodem czy raczej geopolityczna tarcza?

W dyskusjach medialnych często pojawia się pytanie, czy Rassvet to realne zagrożenie dla pozycji Starlink na rynku usług komercyjnych. Z punktu widzenia liczby użytkowników indywidualnych przewaga amerykańskiego systemu pozostanie przez lata przytłaczająca. Rosyjski program ma natomiast inny priorytet: bezpieczeństwo państwa i możliwość uniezależnienia się od zachodniej infrastruktury.

Dla Kremla kluczowa jest kontrola nad łącznością strategiczną, a nie walka o klienta indywidualnego w Europie czy Ameryce Północnej.

To wpisuje się w szerszą politykę, w której technologie telekomunikacyjne traktuje się jako element obronności, na równi z systemami broni czy energetyką.

Co oznacza rosyjski „Starlink” dla użytkowników w Polsce

Dla przeciętnego internauty w Polsce rosyjski program satelitarny nie zmieni codziennego korzystania z sieci. Efekty będą pośrednie. Pojawia się nowy, duży gracz, który dołącza do wyścigu o dominację na niskiej orbicie. To oznacza większe zagęszczenie satelitów nad naszymi głowami, rywalizację o częstotliwości radiowe i nowe napięcia przy ustalaniu zasad korzystania z przestrzeni kosmicznej.

Większa liczba satelitów to także większe wyzwania dla astronomów, którzy już dziś alarmują o „zaśmiecaniu” nieba świecącymi punktami. Każdy kolejny system, niezależnie czy amerykański, chiński czy rosyjski, dokłada kolejną cegiełkę do tego problemu.

Dlaczego internet satelitarny staje się bronią strategiczną

Spór o dostęp do Starlink w Ukrainie dobrze ilustruje, jak bardzo łączność satelitarna przenika dziś sferę bezpieczeństwa. Systemy tego typu służą:

• do koordynacji działań wojska w terenie,
• do przekazywania danych z dronów i systemów rozpoznania,
• do utrzymania komunikacji rządowej przy zniszczonej infrastrukturze,
• do zapewnienia dostępu do informacji ludności cywilnej.

Państwo, które nie ma własnej konstelacji, jest uzależnione od decyzji prywatnych firm i sojuszników. Dla Moskwy, która postrzega Zachód jako przeciwnika, to sytuacja nie do zaakceptowania. Rassvet ma więc wymiar znacznie szerszy niż tylko „szybszy internet na wsi”.

Dla użytkowników w Europie ta rywalizacja oznacza, że dostęp do globalnych usług może coraz częściej zależeć od geopolityki. Przykładowo, w razie eskalacji napięć możliwe są sankcje dotyczące sprzętu, licencji oprogramowania czy korzystania z pewnych pasm radiowych. Coraz bardziej warto rozumieć, że internet nie jest jednorodną, neutralną „siecią nad głową”, lecz zbiorem technologii, nad którymi kontrolę sprawują konkretne rządy i korporacje.

Z perspektywy zwykłego użytkownika takie programy jak Starlink czy Rassvet mogą brzmieć jak coś bardzo odległego. W praktyce to infrastruktura, która w kryzysowych momentach decyduje o tym, czy działają bankowość, szpitale, logistyka i media. Dlatego kolejne kraje inwestują miliardy w własne systemy, nawet jeśli na razie wyglądają one skromnie przy gigantycznej flocie satelitów SpaceX.