Rosja rusza z własnym „Starlinkiem”. Pierwsze satelity już przy SpaceX

Rosja odpala własną satelitarną odpowiedź na Starlinka. Pierwsze maszyny trafiły na orbitę wyjątkowo blisko konstelacji SpaceX.

To dopiero kilkanaście urządzeń, ale w Moskwie traktują ten start jak symboliczny przełom. Kreml chce uniezależnić się od zachodnich sieci i zbudować własny, w pełni kontrolowany internet z orbity.

Nowa konstelacja nad głowami: 16 satelitów na niskiej orbicie

W poniedziałek rosyjska firma Bureau 1440 wyniosła na niską orbitę okołoziemską 16 pierwszych satelitów. W porównaniu z gigantyczną flotą Starlinka, liczącą już około 10 tysięcy jednostek, wygląda to skromnie. Dla rosyjskiego sektora kosmicznego to jednak pierwsza realna próba wejścia w grę, którą do tej pory praktycznie w całości kontrolowało SpaceX.

Bureau 1440 deklaruje, że chce świadczyć globalne usługi szerokopasmowego internetu, bardzo podobne do oferty amerykańskiego giganta. Nowe satelity trafiły na orbity w pobliżu ścieżek, po których poruszają się urządzenia Starlinka, co od razu przyciągnęło uwagę analityków i wojskowych na całym świecie.

Start pierwszych elementów konstelacji ma oznaczać przejście z fazy eksperymentów do faktycznego budowania komercyjnej sieci łączności. Rosjanie zapowiadają dziesiątki startów i setki satelitów na orbicie.

Projekt Rassvet – rosyjska odpowiedź na dominację Starlinka

Całe przedsięwzięcie funkcjonuje pod nazwą Rassvet, co w języku rosyjskim odnosi się do „świtu” lub „jutrzenki”. To program, którego celem jest zbudowanie własnego, suwerennego systemu dostępu do internetu z orbity, porównywalnego z tym, co oferuje firma Elona Muska.

Rassvet ma znaczenie nie tylko technologiczne, ale i polityczne. Rosja chce ograniczyć wpływ zachodnich podmiotów na swoją infrastrukturę komunikacyjną. Kreml wyraźnie dąży do sytuacji, w której w razie konfliktu lub sankcji z zewnątrz nadal zachowa narzędzia do prowadzenia własnych operacji informacyjnych, wojskowych i gospodarczych.

Wojna w Ukrainie przyspieszyła wyścig o internet z orbity

W tle całej historii stoi pełnoskalowa inwazja na Ukrainę. Starlink odegrał tam gigantyczną rolę – ukraińska armia, administracja i służby ratunkowe oparły sporą część łączności właśnie na terminalach SpaceX. Dla wielu analityków to jeden z kluczowych elementów, który pozwolił Kijowowi utrzymać sprawne dowodzenie i komunikację mimo ostrzałów infrastruktury naziemnej.

SpaceX wprowadził dodatkowe zabezpieczenia, w tym mechanizm, który przepuszcza tylko „białą listę” uprawnionych terminali na Ukrainie, a blokuje urządzenia powiązane z Rosją. Rosyjskie struktury wojskowe dotkliwie odczuły te ograniczenia. W Moskwie pojawiło się jasne przekonanie: czas zbudować coś, czego nikt z zewnątrz nie wyłączy jednym kliknięciem.

Starlink z narzędzia technologicznego stał się elementem pola walki. Rassvet ma sprawić, że Rosja nie będzie już zależna od amerykańskiej infrastruktury w krytycznych momentach.

Ambitne liczby: setki satelitów i miliardy dolarów

Rosyjska agencja kosmiczna Roskosmos nakreśliła już ramy czasowe projektu. Według wypowiedzi jej szefa, Dmitrija Bakanowa, do 2035 roku na niskiej orbicie ma krążyć ponad 900 satelitów rosyjskiej sieci. Część z nich ma obsługiwać bezpośrednio Rassvet, inne mogą wspierać różne usługi łączności i obserwacji.

Co istotne z perspektywy czasu, pierwsza faza komercyjnego wykorzystania sieci ma ruszyć znacznie szybciej. Moskwa zapowiada, że już w przyszłym roku mogą zacząć działać około 250 satelitów oferujących usługi dla instytucji i wybranych klientów.

Ogromne pieniądze na orbicie

Rosyjski rząd ogłosił, że na rozwój satelitarnej sieci przeznaczy 1,26 miliarda dolarów. Dla porównania, to równowartość budżetów całych programów kosmicznych w mniejszych państwach. Z kolei Bureau 1440 zapowiada, że do 2030 roku dołoży z własnych środków kolejne 4 miliardy dolarów.

Łączny rachunek przekracza więc 5 miliardów. Na tym etapie nie jest jasne, skąd dokładnie firma weźmie tak duży kapitał – w grę wchodzą zamówienia państwowe, kredyty, a także wsparcie rosyjskich koncernów energetycznych i telekomunikacyjnych, które mogą później korzystać z sieci.

Rosja stawia na pełną kontrolę nad infrastrukturą komunikacyjną, nawet jeśli oznacza to wielomiliardowe inwestycje w czasie kryzysu gospodarczego.

Co ma zyskać Rosja na własnym „Starlinku”

Sieć tego typu to nie tylko wygodny internet na odludziu. To narzędzie, które dotyka kilku strategicznych obszarów naraz: wojska, energetyki, transportu czy propagandy. Z punktu widzenia Kremla korzyści są bardzo konkretne.

• mniejsza podatność na zachodnie sankcje i wyłączenia usług
• bezpośrednia kontrola nad ruchem danych, w tym cenzurą i blokadami
• możliwość zapewnienia łączności na odległych terenach Syberii i Arktyki
• wzmocnienie pozycji rosyjskiego sektora kosmicznego na arenie międzynarodowej
• nowe narzędzie dla armii i służb specjalnych do szyfrowanej komunikacji

Dla zwykłych użytkowników, jeśli projekt dotrze do fazy masowych usług, pojawi się szansa na internet satelitarny w regionach, gdzie naziemna infrastruktura jest słaba lub nieopłacalna. Nie ma jednak pewności, jakie będą ceny, prędkości i ograniczenia cenzorskie.

Wyścig z czasem i z technologią SpaceX

Największym wyzwaniem pozostaje dystans do SpaceX. Starlink rozbudowuje konstelację w szybkim tempie, startując kolejne rakiety praktycznie co kilka dni. SpaceX ma też przewagę kosztową dzięki własnym, wielokrotnie używanym rakietom Falcon 9 i rozwijanemu systemowi Starship.

Rosja, działając pod sankcjami i z ograniczonym dostępem do części zaawansowanych podzespołów, musi nadrabiać wieloletnie zapóźnienia. Kluczowe będą dwie kwestie: niezawodność nowych satelitów i tempo kolejnych startów. Pojawi się również problem zatłoczenia niskiej orbity, gdzie już teraz trwa dyskusja o zagęszczeniu obiektów i rosnącym ryzyku kolizji.

Jeśli rosyjskie satelity będą się poruszać w pobliżu płaszczyzn wykorzystywanych przez Starlinka, systemy monitoringu orbitalnego będą musiały bardzo dokładnie śledzić ich trajektorie. Każde minięcie się dwóch jednostek z różnych konstelacji to nowe obliczenia i manewry korygujące.

Co to oznacza dla reszty świata

Rozbudowa kolejnej dużej sieci satelitarnej wzmacnia trend, w którym dostęp do internetu przestaje opierać się tylko na kablach i masztach naziemnych. Z perspektywy użytkowników, im więcej graczy, tym większa szansa na konkurencję cenową i większy zasięg usług.

Po drugiej stronie stoją jednak kwestie militarne. Każda potężna konstelacja staje się potencjalnym celem w razie konfliktu. Atak na satelity – czy to fizyczny, czy cybernetyczny – może sparaliżować łączność na całych kontynentach. W takim świecie rośnie znaczenie międzynarodowych regulacji dotyczących działań na orbicie, a także norm dotyczących bezpieczeństwa kosmicznego.

Dla krajów takich jak Polska rozwój rosyjskiego systemu to przede wszystkim sygnał, że przestrzeń kosmiczna coraz mocniej przenika się z geopolityką naszej części Europy. Infrastruktura orbitująca nad naszymi głowami może wspierać działania wywiadowcze, propagandowe czy wojskowe w regionie. Warto więc śledzić nie tylko to, ile satelitów Rosja wystrzeli, ale też jakie usługi będą one w praktyce świadczyć i komu.

Z czysto technologicznego punktu widzenia konstelacje typu Starlink czy Rassvet pokazują, jak bardzo łączność przestaje się ograniczać do światłowodów. Coraz częściej to zestawy małych, licznych satelitów decydują o tym, kto ma głos w globalnej sieci. Dla użytkownika końcowego oznacza to wygodę i zasięg, ale jednocześnie większą zależność od niewidocznej na co dzień infrastruktury kontrolowanej przez rządy i gigantów technologicznych.