Pasterz z Patagonii natknął się na olbrzymiego dinozaura. Naukowcy są zaskoczeni

Niekiedy wielka nauka zaczyna się od zwykłego spaceru po pastwisku. Dionide Mesa, pasterz z argentyńskiej Patagonii, dostrzegł wystające z ziemi kości, które okazały się szczątkami nieznanego dotąd giganta sprzed milionów lat. To przypadkowe znalezisko, nazwane Bicharracosaurus dionidei, wywołało spore zamieszanie w świecie paleontologii, rzucając wyzwanie dotychczasowym podręcznikowym schematom.

Na odludnym pastwisku w Patagonii pasterz natrafił na kości ogromnego zwierzęcia.

Nikt nie spodziewał się, jak bardzo namieszają w paleontologii.

To, co zaczęło się od zwykłego spaceru po farmie w argentyńskiej prowincji Chubut, dziś trafia na łamy naukowych czasopism. Nowy gatunek dinozaura, nazwany Bicharracosaurus dionidei , okazuje się nie pasować do znanych schematów. Łączy cechy różnych grup i zmusza badaczy do przemyślenia historii gigantycznych roślinożerców.

Przeczytaj również: Argentyński pasterz natrafił na 20‑metrowego „dziwaka” wśród dinozaurów

Dwudziestometrowy gigant spod kopyt owiec

Kości znalezione na prywatnym gospodarstwie w południowej Argentynie pochodzą z późnej jury, sprzed około 155 milionów lat . To czas, gdy po Ziemi chodziły już ogromne zauropody, ale wiele linii ewolucyjnych dopiero się kształtowało.

Badacze wydobyli ponad 30 kręgów , żebra oraz fragment miednicy. Analiza wielkości i budowy kości wskazuje, że dorosły osobnik mierzył około 20 metrów długości . Nie dorównywał największym znanym zauropodom, ale i tak był zwierzęciem, które bez problemu zdominowałoby dzisiejsze krajobrazy.

Przeczytaj również: Dorastający diplodok mógł być w kropki. Nowe badania zmieniają obraz dinozaurów

Nowy dinozaur to długi na około 20 metrów roślinożerca o imponującej szyi, którego kości zachowały się w zaskakująco dobrym stanie jak na tak stary wiek.

Dinozaur, który nie chce się dopasować do szufladek

Najciekawsze w Bicharracosaurus dionidei nie są jednak rozmiary, tylko anatomia. Zespół badawczy, którego wyniki trafiły do czasopisma PeerJ , zwrócił uwagę na nietypową mieszankę cech.

• część kręgów szyjnych i tułowiowych przypomina znanego z Afryki Giraffatitana , przedstawiciela rodziny brachiozaurów,
• inne fragmenty kręgosłupa, zwłaszcza kręgi grzbietowe, są bardzo podobne do tych znanych z Diplodocusa i jego północnoamerykańskich krewniaków,
• budowa miednicy i proporcje kości sugerują jednak pokrewieństwo z brachiozaurami, a nie z „whip-tail” zauropodami pokroju diplodoka.

Ta hybrydowa kombinacja mocno skomplikowała klasyfikację. Zastosowano więc analizy filogenetyczne, czyli komputerowe porównania setek cech szkieletu różnych dinozaurów.

Przeczytaj również: Nowe spojrzenie na Diplodoka: skórka z Montany burzy mit szarych dinozaurów

Wyniki analiz wskazują, że Bicharracosaurus dionidei należy do rodziny Brachiosauridae i jest pierwszym przedstawicielem tej grupy opisanym z jury Ameryki Południowej.

Jeśli te wnioski się utrzymają, badacze zyskują mocny argument, że brachiozaury były w jurze szerzej rozprzestrzenione, niż wcześniej sądzono. Nie ograniczały się do terenów dzisiejszej Ameryki Północnej i Afryki, lecz dotarły także na południowe kontynenty.

Co nam mówi taka „mieszanka rodowodów”

Nietypowe połączenie cech ma większe znaczenie niż tylko problem z przypisaniem do półki w muzeum. Sugeruje, że w późnej jurze linie ewolucyjne zauropodów mocno się przenikały, a granice między rodzinami nie były tak wyraźne, jak pokazują proste schematy z podręczników.

To z kolei wpływa na sposób, w jaki naukowcy rekonstruują wędrówki dinozaurów po dawnym superkontynencie Gondwana. Jeśli brazchiosaury faktycznie pojawiły się w Patagonii tak wcześnie, musiały przemieścić się na duże odległości, zanim masy lądowe zaczęły się silniej rozsuwać.

Patagonia coraz ważniejsza dla paleontologów

Szczątki Bicharracosaurus dionidei pochodzą z formacji Cañadón Calcáreo w Patagonii. Ten region od lat przyciąga ekipy badawcze, ale dopiero ostatnio zaczyna być traktowany jako jeden z kluczowych obszarów dla badań nad jurajskimi zauropodami.

Do niedawna wiedza o rozwoju późnojurajskich zauropodów opierała się głównie na licznych znaleziskach z Ameryki Północnej i kilku stanowisk z półkuli północnej.

Południe globu długo pozostawało białą plamą. Duże znaczenie miały pojedyncze stanowiska w Tanzanii, ale brakowało porównawczego materiału z innych fragmentów dawnej Gondwany. Nowe szczątki z Patagonii częściowo wypełniają tę lukę.

Jak podkreślają badacze, każde kolejne znalezisko z Chubut pozwala trochę lepiej zrozumieć, jak wyglądała „mapa” dinozaurów na dawnych kontynentach. Dzięki temu można sprawdzać, czy podobne formy pojawiały się niezależnie w różnych miejscach, czy raczej migrowały, gdy lądy były jeszcze połączone.

Gdzie dziś spoczywa pasterski dinozaur

Oczyszczone i zabezpieczone kości trafiły do Museo Paleontológico Egidio Feruglio w mieście Trelew. To jedno z najważniejszych muzeów paleontologicznych w Ameryce Południowej, znane między innymi z imponujących szkieletów tytanozaurów.

W przypadku Bicharracosaurus dionidei prace wcale się nie zakończyły wraz z publikacją w czasopiśmie. Wciąż trwa szczegółowe opisywanie poszczególnych elementów szkieletu, a paleontolodzy liczą, że w tym samym miejscu uda się znaleźć kolejne fragmenty – na przykład kości kończyn czy czaszkę, które doprecyzują obraz zwierzęcia.

Pasterz, który „ochrzcił” dinozaura

Historia zaczyna się od lokalnego pasterza, Dionide Mesa . To on jako pierwszy zauważył nietypowe kości wystające z podłoża na terenie swojej farmy. Zamiast je zignorować, zawiadomił specjalistów, a w efekcie jego nazwisko trafiło do literatury naukowej.

Gatunek otrzymał nazwę dionidei właśnie na jego cześć. Z kolei nazwa rodzajowa bicharraco pochodzi z potocznego hiszpańskiego określenia dużego zwierzęcia. Badacze uznali, że idealnie oddaje charakter odkrytego giganta.

Przypadkowe znalezisko na zwykłym pastwisku okazało się brakującym kawałkiem układanki dotyczącej rozprzestrzenienia brachiozaurów na starożytnych kontynentach.

Tego typu historie przypominają, jak dużą rolę odgrywają mieszkańcy wsi i małych miasteczek, którzy na co dzień obcują z krajobrazem. Naukowcy pojawiają się na stanowisku na kilka tygodni w roku, pasterze i rolnicy patrzą na tę samą ziemię codziennie.

Dlaczego ten dinozaur tak interesuje badaczy

Bicharracosaurus dionidei nie jest ani największym, ani najbardziej kompletnym szkieletem, jaki wydobyto w Patagonii. Mimo to przyciąga uwagę z kilku powodów:

• pochodzi z okresu, który w Ameryce Południowej wciąż jest słabo udokumentowany,
• reprezentuje linię brachiozaurów tam, gdzie wcześniej ich nie potwierdzono w jurze,
• łączy cechy różnych rodzin, co zmusza do korekty prostych drzewek rodowych,
• stanowi ważny punkt odniesienia do porównań z okazami z Afryki i Ameryki Północnej.

Każdy taki „problemowy” okaz pomaga sprawdzać, czy wcześniejsze założenia dotyczące ewolucji nie były zbyt uproszczone. Im więcej takich przykładów, tym mniej liniowo wygląda historia dinozaurów, a bardziej jak gęsta sieć rozgałęzień i ślepych uliczek.

Co z tego wynika dla nas dzisiaj

Patrząc z perspektywy zwykłego czytelnika, historia pasterza z Patagonii i jego dwudziestometrowego sąsiada sprzed milionów lat ma kilka ciekawych wniosków. Po pierwsze, przypomina, że wielkie przełomy nie zawsze biorą się z ogromnych ekspedycji za miliony dolarów. Czasem zaczynają się od kogoś, kto po prostu się schylił i spojrzał uważniej na dziwny kamień.

Po drugie, pokazuje, jak bardzo niepełny jest obraz przeszłości, który znamy z muzeów. Każda nowa kość może sprawić, że naukowcy przestawią kilka „klocków” w układance ewolucyjnej. Tym bardziej, że jurajskie warstwy w regionach takich jak Patagonia czy Afryka wciąż kryją w sobie wiele niespodzianek.

Dla badaczy to zachęta, by coraz częściej patrzeć na południowe kontynenty, a nie tylko na klasyczne stanowiska z Ameryki Północnej. Dla lokalnych społeczności – sygnał, że ich podwórko może skrywać znaleziska, które trafią na okładki czasopism naukowych. A dla wszystkich zainteresowanych dinozaurami to po prostu kolejny dowód, że historia tych zwierząt jest znacznie bardziej złożona, niż sugerują proste rysunki z dziecięcych książek.