Nowe godziny grzybobrania we Francji. Za złamanie zasad grożą kary

Francuskie lasy państwowe przechodzą prawdziwą rewolucję. Wyobraź sobie, że idziesz do lasu po grzyby o świcie, a tu nagle okazuje się, że to zabronione! Właśnie tak wygląda rzeczywistość w departamencie Ille-et-Vilaine, gdzie od tego roku obowiązuje zakaz zbierania grzybów w ciągu dnia. Zamiast porannego spaceru z koszykiem, Francuzi muszą przenieść swoje grzybobranie na godziny nocne. To nie żart – za złamanie zasad można otrzymać całkiem solidny mandat.

Grzybobranie we Francji przestaje być całkiem swobodne.

W części lasów wprowadzono nietypowe godziny zbierania, a za ich złamanie grożą mandaty.

Dla wielu mieszkańców Francji jesienny wypad po prawdziwki i kurki to niemal święto rodzinne. Teraz ten rytuał trzeba jednak dostosować do nowych zasad, które pojawiły się w niektórych lasach państwowych. Zmieniają one przyzwyczajenia stałych bywalców i pokazują, jak bardzo władze chcą chronić lasy przed nadmierną presją człowieka.

Wieczorne i nocne grzybobranie zamiast poranka

Najbardziej zaskakujące są ograniczenia godzinowe. W jednym z departamentów, Ille-et-Vilaine w północno-zachodniej Francji, obowiązuje zasada, że w lasach państwowych grzyby wolno zbierać tylko od godziny 20:00 do 8:00 rano. Dodatkowo zbieranie jest zakazane w dwa konkretne dni tygodnia: we wtorki i czwartki.

Oznacza to, że klasyczny scenariusz – wyjście do lasu o świcie w dzień wolny – w wielu miejscach przestał być możliwy. Osoba, która wejdzie tam z koszykiem w środku dnia, teoretycznie nie powinna zebrać ani jednego grzyba. Przepisy są formułowane tak, by nie zostawiały pola do interpretacji.

W części francuskich lasów grzyby można zbierać wyłącznie w określonych godzinach nocnych i porannych, w wybrane dni tygodnia.

Do tego dochodzi limit ilości – zwykle dozwolone jest maksymalnie 5 kilogramów na osobę na dzień. Chodzi o to, by do lasów nie wchodzili półprofesjonalni „łowcy”, którzy potrafią wyczyścić całą okolicę, pozbawiając szans lokalnych mieszkańców i niszcząc runo.

Dlaczego w ogóle ogranicza się zbieranie grzybów?

Ochrona delikatnego ekosystemu

Lasy państwowe we Francji są traktowane jako szczególnie wrażliwe ekosystemy. Władze podkreślają, że masowe grzybobranie potrafi wyrządzić szkody, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka. Problemem nie jest samo wykręcenie kilku borowików, ale to, co dzieje się przy dużej liczbie odwiedzających.

• Wytarte ścieżki w miejscach, gdzie wcześniej ich nie było.
• Rozdeptanie ściółki, mchu i młodych roślin.
• uszkodzenie grzybni przy nieumiejętnym zbieraniu.
• Śmieci pozostawione przez część spacerowiczów.

Grzyby są tylko widoczną częścią większej całości – ich podziemna sieć współtworzy system, który wpływa na zdrowie drzew. Zbyt intensywne zrywanie owocników, połączone z deptaniem, może w dłuższej perspektywie osłabić całą strukturę lasu.

Ograniczenie godzin i dni ma więc zmniejszyć natężenie ruchu. Dzięki temu las „oddycha”, a zwierzęta mają czas, gdy nie muszą omijać ludzi. Chodzi również o rozłożenie wizyt w czasie, tak aby w weekendy lub w dobrych sezonach grzybowych nie dochodziło do oblężenia każdego skrawka lasu.

Bezpieczeństwo spacerowiczów i grzybiarzy

Drugim, bardzo konkretnym powodem jest bezpieczeństwo. Francuskie służby leśne podkreślają, że wiele wypadków w lasach wynika z braku orientacji w terenie, zmęczenia lub zwykłej nieuwagi. Problemy pojawiają się zwłaszcza po zmroku i przy złej pogodzie.

Władze leśne ostrzegają, że nocne grzybobranie zwiększa ryzyko poślizgnięć, upadków i zagubienia się w terenie, szczególnie w nieznanym lesie.

Do tego dochodzi kwestia rozpoznawania gatunków. W półmroku łatwiej pomylić niegroźną czubajkę z muchomorem, a blado wyglądający grzyb – z zupełnie innym. Co roku francuskie szpitale notują zatrucia spowodowane zbieraniem „na pamięć” i zdaniem służb każda dodatkowa trudność, jak słabe oświetlenie, zwiększa to ryzyko.

Jedna przestrzeń, wiele aktywności

Jak leśnicy chcą zapobiec konfliktom

W lasach państwowych Francji użytkowników jest wielu: od spacerowiczów i biegaczy, przez myśliwych, po pracowników prowadzących wycinkę lub zabiegi pielęgnacyjne. Do tego dochodzą rowerzyści, miłośnicy psów i oczywiście grzybiarze. Im większa liczba osób w jednym miejscu, tym łatwiej o konflikt lub zwykłe nieporozumienie.

Ograniczenie godzin zbierania grzybów to narzędzie, które ma zmniejszyć ryzyko kolizji tych różnych aktywności. Szczególnie czuły punkt to okresy polowań. Myśliwi zwracają uwagę, że niespodziewane pojawienie się grzybiarza między drzewami bywa niebezpieczne. Z kolei spacerowicze skarżą się na głośne odgłosy polowań.

Leśnicy podkreślają, że jasne i czytelne zasady zmniejszają liczbę interwencji na miejscu. Mniej kłótni o to, kto ma pierwszeństwo, mniej zgłoszeń o niebezpiecznym zachowaniu i mniej sytuacji, w których trzeba wzywać policję lub straż leśną.

Mandaty za przepełniony koszyk

Grzybobranie we Francji nie jest traktowane jak całkowicie wolna aktywność rekreacyjna. Z prawnego punktu widzenia lasy mają właściciela, a grzyby należą do tej samej kategorii co inne pożytki leśne – nie można ich zabierać w dowolnej ilości i o każdej porze.

Za złamanie zasad grożą mandaty. W zależności od regionu i rodzaju naruszenia może to być:

• kara finansowa za przekroczenie limitu kilogramów,
• grzywna za wejście do lasu z zamiarem zbierania w zabronionych godzinach,
• surowsze sankcje, gdy ktoś traktuje las jak miejsce półlegalnego handlu i zbiera grzyby na sprzedaż.

We francuskich lasach państwowych strażnicy mogą ukarać osobę, która zbiera grzyby ponad ustalony limit lub ignoruje zakazy godzinowe.

W praktyce straż leśna zwykle zaczyna od pouczeń, ale przy kolejnych przewinieniach nie waha się sięgać po bloczek mandatowy. W niektórych regionach wprowadzono nawet okresowe patrole nastawione wyłącznie na kontrolę grzybiarzy.

Czego mogą się z tego nauczyć polscy grzybiarze

W Polsce grzybobranie ma równie mocną tradycję jak we Francji, a jednocześnie większość osób działa według niepisanych zasad – „kto pierwszy, ten lepszy” i „bierz tyle, ile uniesiesz”. Przykład francuski pokazuje, w jaką stronę może pójść dyskusja, gdy las zaczyna być zwyczajnie przeciążony.

Coraz więcej polskich leśników zwraca uwagę na rosnącą presję na popularne kompleksy leśne wokół dużych miast. Nadmierny ruch powoduje nie tylko zmęczenie ekosystemu, ale i konflikty między spacerowiczami, rowerzystami czy właścicielami psów. Uporządkowane zasady – choć mało lubiane przez część bywalców lasu – czasem stają się jedynym sposobem na zachowanie względnego ładu.

W praktyce kluczowe jest odpowiedzialne podejście samych grzybiarzy. Ograniczenie zbierania do realnych potrzeb rodziny, unikanie tajnych „hurtowych” wypraw o świcie oraz przestrzeganie lokalnych informacji leśników potrafią zdziałać więcej niż najostrzejsze przepisy. Dla wielu osób atrakcyjny staje się zresztą sam spacer i szukanie grzybów, niekoniecznie zapełnianie wiader do pełna.

Warto też pamiętać, że grzybobranie wymaga dziś lepszego przygotowania niż kilkadziesiąt lat temu. Zmiany klimatu i przekształcanie krajobrazu sprawiają, że część dawnych „pewniaków” pojawia się rzadziej lub w innych terminach. Z kolei nowe gatunki trafiają do koszyków osób, które nie mają o nich pojęcia. Dobrze wyposażony telefon, aplikacja do rozpoznawania grzybów, latarka czołowa oraz poinformowanie bliskich o trasie to elementy, które zwiększają bezpieczeństwo – niezależnie od tego, czy idziemy do lasu w Polsce, czy we Francji.