Młody gwiazdor kolarstwa pod lupą. Ekspert od dopingu nie wierzy w takie waty

Pojawia się pytanie: skąd taki skok?

Paul Seixas w kilka tygodni wszedł na poziom, na który wielu zawodowców wspina się latami. Zwycięstwa, podia, czasy na podjazdach porównywalne z największymi nazwiskami peletonu. Ten eksplozja formy sprawia, że obok zachwytów słychać też całkiem głośne wątpliwości. Jeden z najbardziej znanych analityków dopingu postanowił rozpisać jego liczby na czynniki pierwsze – i nie zabrzmiało to jak spokojna analiza talentu.

Sezon marzeń dziewiętnastolatka

Seixas zaczął sezon tak, jak młodzi kolarze zwykle tylko marzą. Już w pierwszym starcie u zawodowców, na wyścigu etapowym w Portugalii, nie tylko pokazał się z dobrej strony, ale od razu wygrał etap i zakończył imprezę na drugim miejscu w klasyfikacji generalnej, za jednym z najlepiej zapowiadających się zawodników młodego pokolenia.

Na tym nie skończył. W kolejnym starcie sięgnął po efektowne zwycięstwo w trudnym, pagórkowatym jednodniowym wyścigu we Francji, gdzie profil trasy faworyzuje kolarzy o ogromnej mocy i odporności na zmęczenie. Chwilę później zameldował się na mecie słynnego klasyku po białych, szutrowych drogach Toskanii na drugim miejscu. Przegrał tylko z zawodnikiem, którego wielu uważa dziś za najlepszego kolarza etapowego na świecie.

W wieku zaledwie 19 lat Seixas stał się liderem swojego zespołu i zaczął być wymieniany jako ktoś, kto w perspektywie kilku lat może bezpośrednio rywalizować z absolutną czołówką wielkich tourów.

Entuzjazm kibiców, chłód specjalistów od dopingu

Dla kibiców to historia jak z filmu sportowego: młody, bez kompleksów, wjeżdża do elity i od razu miesza szyki faworytom. Dla ludzi, którzy od dekad analizują doping w kolarstwie, to scenariusz, przy którym natychmiast zapala się czerwona lampka.

Były trener jednej z najbardziej znanych ekip lat dziewięćdziesiątych, dziś zajmujący się publicznie krytyką dopingu, przyznał, że śledzi rozwój Seixasa od piętnastego roku życia. Wspólnie z zespołem analityków stworzył profil mocy młodego Francuza i na bieżąco go aktualizuje, porównując z innymi topowymi talentami z kraju i z zagranicy.

Według tej analizy Seixas w ostatnich miesiącach przesunął się – w kategoriach czysto liczbowych – z poziomu kolarzy określanych jako „mutanci” do kategorii „pozaziemskich”, w której zwykle umieszcza się absolutne fenomeny pokroju największych gwiazd dzisiejszego peletonu.

Ekspert nie ograniczył się do ogólników. Podał konkretne liczby i porównał je z rekordami uznanych już liderów wielkich wyścigów.

491 watów przez ponad 15 minut. Za dużo jak na nastolatka?

Najwięcej emocji wzbudził opis jednego, konkretnego podjazdu: stromej wspinaczki wykorzystywanej w wyścigach na południu Francji. To fragment trasy, który znają zarówno kibice, jak i analitycy, bo wcześniej notowano tam czasy i moce największych nazwisk.

Podczas tegorocznego ścigania Seixas pokonał ten podjazd, generując – w przeliczeniu na standaryzowaną wartość – 491 watów przez 15 minut i 42 sekundy. Ekspert od dopingu stwierdził, że to najlepszy wysiłek w karierze młodego kolarza i dodał, że przy finiszu kończącym się bezpośrednio na szczycie realne staje się osiągnięcie poziomu około 500 watów przez kwadrans.

Według wyliczeń to oznacza, że dziewiętnastolatek przejechał ten podjazd tylko o cztery sekundy wolniej niż rekordowa próba jednego z najlepszych zawodników etapowych ostatnich lat, ustanowiona podczas mistrzostw Europy.

Taka różnica przy tak młodym wieku robi ogromne wrażenie. Dla analityka – trochę zbyt duże. Stwierdził wprost, że to „za dużo” jak na nastolatka, który jeszcze niedawno rywalizował w kategorii juniorów.

Skok o 8–10 procent w pół roku

Najmocniejszy fragment jego komentarza dotyczył skali progresu. Według danych, które zebrał przez ostatnie lata, Seixas już jako siedemnastolatek bił rekordy innych francuskich talentów na słynnych alpejskich podjazdach, choć różnice były wówczas niewielkie. Najnowsze próby mają się jednak zdecydowanie wyróżniać na tle całej grupy.

Analityk szacuje, że w ciągu ostatnich sześciu miesięcy moc Seixasa przy tego typu wysiłkach wzrosła o około 8–10 procent. W kolarstwie zawodowym tak duży skok w tak krótkim czasie, na bardzo wysokim poziomie, budzi spore zaskoczenie. Szczególnie gdy mowa o zawodniku, który już wcześniej znajdował się ponad przeciętną dla swojego wieku.

Z jego wyliczeń wynika, że przy obecnej trajektorii nastolatek może wkrótce przewyższyć nawet dzisiejszych dominatorów, jeśli chodzi o moc na najtrudniejszych podjazdach.

Pytanie, które zadaje ekspert, jest brutalne w swojej prostocie: skąd organizm dziewiętnastolatka czerpie tyle energii i czy tak gwałtowne przyspieszenie można wytłumaczyć wyłącznie treningiem, rozwojem fizycznym oraz lepszym prowadzeniem?

Cień historii kolarstwa

Kolarstwo wciąż żyje z bagażem minionych afer dopingowych. Festina, US Postal, skandale z ery erytropoetyny – to przykłady, które sprawiły, że wielu kibiców i ekspertów patrzy z rezerwą na nagłe eksplozje formy. Gdy nastolatek wchodzi do peletonu i w krótkim czasie zaczyna przypominać liczby notowane przez zwycięzców wielkich tourów, część środowiska automatycznie porównuje to z dawnymi przypadkami.

Dla zwykłego fana różnica między 460 a 500 watów przez kwadrans brzmi jak abstrakcja. W realiach zawodowego peletonu to przepaść, która decyduje, czy zawodnik jedzie w grupie faworytów, czy odjeżdża im w decydującym momencie wyścigu.

Dlaczego dane z pomiaru mocy są tak drażliwe

Nowoczesne kolarstwo opiera się na pomiarze mocy. Każdy profesjonalny zawodnik jeździ z miernikiem w korbie lub piaście, a sztaby trenerskie dysponują dokładnymi danymi z każdego treningu i wyścigu. Z jednej strony umożliwia to bardzo precyzyjne planowanie obciążeń i rozwój formy. Z drugiej, gdy liczby uciekają poza znane schematy, od razu pojawia się podejrzenie, że ciało otrzymuje „pomoc z zewnątrz”.

• długie, powolne treningi budują bazę tlenową
• interwały wysokiej intensywności podnoszą moc progową
• żywienie i regeneracja decydują, czy forma „wejdzie” w odpowiednim momencie
• genetyka wyznacza górny limit możliwości organizmu

Gdy wszystkie te elementy klikają jednocześnie, zawodnik faktycznie może wykonać duży skok. Spór toczy się o to, jak duży skok da się jeszcze wytłumaczyć taką układanką, a kiedy przekracza on granice biologicznego prawdopodobieństwa.

Ciężar oczekiwań i presji na nastolatku

W dyskusji wokół Seixasa jest też ludzki wymiar. Dziewiętnastolatek z dnia na dzień stał się jedną z najjaśniej świecących gwiazd młodego pokolenia. Media porównują go z liderami wielkich wyścigów, trwa wyliczanie, na których podjazdach zbliżył się już do czołowych nazwisk. Jednocześnie część środowiska, zamiast oklaskiwać, analizuje każdy jego występ pod mikroskopem.

Dla tak młodego sportowca to olbrzymia presja. Każdy słabszy dzień natychmiast wywoła komentarze, że „balon pękł”, a każdy kolejny rekord mocy wzmocni podejrzenia. W kolarstwie, które od lat próbuje odzyskać zaufanie opinii publicznej, równowaga między entuzjazmem wobec talentu a sceptycyzmem wobec jego wyników staje się coraz bardziej delikatna.

Jak czytać takie sprawy z perspektywy kibica

Spory wokół Seixasa pokazują, jak bardzo zmieniło się podejście do sportu na najwyższym poziomie. Kiedyś oceniano głównie to, co widać na ekranie: ataki, zwycięstwa, gesty na mecie. Dziś niemal tak samo głośno komentuje się liczby z mierników, wykresy i procentowe przyrosty mocy.

Dla kibica, który chce świadomie śledzić kolarstwo, przydaje się kilka prostych punktów odniesienia:

Kibic nie musi śledzić każdego watta, żeby cieszyć się ściganiem. Dobrze jednak wiedzieć, skąd biorą się wątpliwości, gdy nazwisko nastolatka nagle ląduje obok rekordów największych gwiazd.

Przypadek Seixasa z pewnością nie będzie ostatni. Sport coraz bardziej opiera się na danych, a społeczność analityków dokładnie śledzi wszystko, co odbiega od normy. Każdy kolejny wyjątkowy talent będzie przechodził podobną próbę ogniową – nie tylko na trasie, ale i w tabelkach z watami. Dla młodych kolarzy oznacza to, że sukces przychodzi dziś w pakiecie z pytaniami, na które trudno odpowiedzieć jednym prostym wytłumaczeniem.