Miliony pszczół pod cmentarzem w Nowym Jorku. Sensacyjne znalezisko naukowców

Na pierwszy rzut oka cmentarz kojarzy się ze spokojem i ciszą. Tymczasem pod cichą nekropolią w Ithace w stanie Nowy Jork naukowcy natknęli się na coś niezwykłego – jedną z największych znanych kolonii dzikich pszczół na naszej planecie. Wiosną 2023 roku z ziemi wyroiło się tam blisko 5,6 miliona owadów, które od lat żyły tu zupełnie niezauważone przez spacerowiczów przechodzących między nagrobkami. Odkrycie entomologów z Uniwersytetu Cornella zmienia całkowicie nasze wyobrażenie o tym, gdzie faktycznie zamieszkują zapylacze.

Pod jednym z cichych cmentarzy w stanie Nowy Jork naukowcy natknęli się na coś, czego zupełnie się nie spodziewali.

W spokojnej, zielonej nekropolii w Ithace od lat toczy się intensywne życie, którego większość ludzi nigdy nie zauważyła. Wiosną 2023 roku z ziemi wyroiły się tam miliony pszczół gniazdujących pod powierzchnią, tworząc jedną z największych znanych kolonii tych owadów na Ziemi.

5,6 miliona pszczół pod stopami spacerujących między nagrobkami

Badacze z Uniwersytetu Cornella od dawna wiedzieli, że na cmentarzu East Lawn w Ithace występuje gatunek Andrena regularis – to dziko żyjące pszczoły, które kopią norki w ziemi. Pierwsze wzmianki o ich obecności pochodzą jeszcze z lat 30. XX wieku, ale nikt nie próbował policzyć, ile ich naprawdę tam mieszka.

Dopiero niedawno zespół entomologów rozstawił na terenie nekropolii specjalne pułapki do wyłapywania owadów wychodzących z podziemnych korytarzy. Przez sześć tygodni, w trakcie wiosennego szczytu aktywności, badacze systematycznie zbierali dane z całego obszaru cmentarza.

Na podstawie próbek i modelowania statystycznego oszacowano, że z powierzchni około 6,5 tys. metrów kwadratowych w jednym sezonie wyleciało blisko 5,56 miliona pszczół.

Dla porównania standardowa rodzina pszczół miodnych w ulu liczy zwykle około 30 tysięcy osobników. Oznacza to, że pod cmentarną murawą żyje równowartość ponad 180 takich rodzin, ściśniętych na relatywnie niewielkim obszarze.

Nowy rekord w świecie dzikich pszczół

Dotychczasowe dane naukowe mówiły o dużych skupiskach pszczół gniazdujących w ziemi, ale skala z Ithaki wywraca te szacunki do góry nogami. Wcześniej uwagę badaczy przyciągały:

• teren w Arizonie – ok. 1,6 mln pszczół,
• lokalizacja w stanie Nowy Jork – ok. 651 tys. osobników,
• obszar w Brazylii – ok. 13,5 tys. pszczół na mniejszej powierzchni.

Te liczby robiły wrażenie, ale nie zbliżały się do 5,56 mln osobników żyjących pod jednym cmentarzem. Naukowcy podkreślają, że to jedno z największych tak dobrze opisanych skupisk dzikich pszczół na świecie.

Specjaliści są przekonani, że podobne megakolonie istnieją także w innych miejscach, tylko nikt ich jeszcze nie zauważył ani nie policzył. Podziemne gatunki funkcjonują dyskretnie i łatwo je przeoczyć, nawet gdy występują w gigantycznych liczbach.

Cmentarz idealnym osiedlem dla podziemnych pszczół

Może brzmieć to zaskakująco, ale dla pszczół gniazdujących w ziemi cmentarz to niemal wymarzone miejsce do życia. Taki teren zwykle pozostaje mało przekształcony przez człowieka, a układ alejek i nagrobków sprzyja długotrwałej stabilności siedliska.

W takich warunkach kolonia może spokojnie się rozrastać przez dziesięciolecia. Pszczoły z rodzaju Andrena kopią niewielkie tunele, w których samice składają jaja i gromadzą zapasy pyłku dla rozwijających się larw. Nie budują plastrów ani uli, które kojarzymy z pszczołą miodną, ale ich rola w zapylaniu roślin jest równie istotna.

Samotne pszczoły, o których prawie nikt nie słyszał

Większość osób myśli o pszczołach wyłącznie przez pryzmat uli i miodu. To tylko część obrazu. W Stanach Zjednoczonych około 70% gatunków żyje w ziemi, zwykle w pojedynkę, bez zorganizowanej społecznej struktury znanej z pasiek.

Takie gatunki określa się jako pszczoły samotnice. Każda samica kopie własną norkę i samodzielnie opiekuje się potomstwem. Nie produkuje miodu w ilościach, które interesowałyby człowieka, przez co praktycznie nie istnieje w masowej wyobraźni.

Naukowcy podkreślają, że pszczoły samotnice wykonują ogromną pracę przy zapylaniu dzikich roślin i upraw, ale rzadko trafiają na pierwsze strony gazet – są „niewidzialnymi” pracownikami ekosystemu.

Andrena regularis to przedstawiciel właśnie tej grupy. Nie żądlą agresywnie, nie bronią wspólnego gniazda, bo go po prostu nie posiadają. Interesuje je przede wszystkim to, by w spokoju wykopać korytarz, przynieść pyłek i zapewnić kolejnemu pokoleniu odpowiednie warunki do rozwoju.

Czego uczy nas historia z Ithaki

Odnalezienie tak ogromnej populacji pod cmentarnym trawnikiem mocno zmienia optykę na to, gdzie faktycznie żyją zapylacze. Okazuje się, że kluczowe siedliska mogą znajdować się dosłownie pod butami spacerowiczów, w miejscach kojarzonych raczej ze spokojem i ciszą niż z ogromną aktywnością biologiczną.

Badacze zwracają uwagę, że w planowaniu miast rzadko bierze się pod uwagę potrzeby pszczół gniazdujących w ziemi. Tymczasem wiele praktyk związanych z zielenią miejską – jak intensywne wałowanie trawników, częste przekopywanie gleby czy uszczelnianie powierzchni – usuwa im miejsca do życia.

• cmentarze, stare parki i sady mogą pełnić rolę kluczowych refugiów dla dzikich zapylaczy,
• utrzymanie fragmentów „dzikiej” ziemi bez kostki brukowej sprzyja takim gatunkom,
• rezygnacja z nadmiernie sterylnej zieleni miejskiej może zwiększyć bioróżnorodność.

Jak pomóc pszczołom gniazdującym w ziemi na co dzień

Choć historia dotyczy konkretnego cmentarza w USA, wnioski łatwo przenieść na polskie podwórko. W naszych ogrodach, na działkach i osiedlach też żyją dzikie pszczoły, które szukają skrawków odpowiedniej gleby.

Proste działania, które możemy wdrożyć bez specjalistycznej wiedzy:

• zostawić choć kawałek nieprzekopanej, nagiej ziemi w nasłonecznionym miejscu,
• nie ubijać mocno trawnika ciężkimi walcami,
• unikać chemicznych środków ochrony roślin, szczególnie w okresie kwitnienia,
• sadzić rośliny miododajne kwitnące od wczesnej wiosny do późnej jesieni.

W skali pojedynczego ogrodu to zaledwie drobna zmiana. W skali miasta czy gminy może przełożyć się na setki tysięcy, a może i miliony dzikich zapylaczy, które niezauważalnie dla nas wykonują pracę wartą miliardy złotych w rolnictwie i utrzymaniu przyrody.

Historia z Ithaki pokazuje jeszcze jedną rzecz: fakt, że czegoś nie widzimy, nie znaczy, że tego nie ma. Pod naszymi trawnikami, alejkami i rabatami roją się złożone, tętniące życiem społeczności owadów. Zrozumienie ich potrzeb i pozostawienie im odrobiny przestrzeni staje się cichą, ale bardzo realną formą troski o stabilność całych ekosystemów – także w dużych miastach.