Gigantyczna farma wiatrowa na morzu zachwyca i budzi lęk mieszkańców

Wielka Brytania stawia na zieloną energię w wielkim stylu. U jej wybrzeży właśnie powstaje morska farma wiatrowa Hornsea 3, która po zakończeniu budowy stanie się największą tego typu instalacją na świecie. Projekt o mocy 2,9 GW ma zasilić prądem ponad 3,3 miliona gospodarstw domowych, co stanowi prawdziwy przełom w energetyce offshore. Inwestycja warta ponad 10 miliardów euro budzi jednak mieszane uczucia – jedni widzą w niej szansę na czystsze powietrze i nowe miejsca pracy, inni obawiają się o los lokalnej przyrody i charakter nadmorskich miejscowości.

U wybrzeży Wielkiej Brytanii powstaje morska farma wiatrowa tak duża, że ma zasilić prądem 3,3 mln domów. Nie wszyscy są z tego spokojni.

Projekt Hornsea 3 zapowiada nową erę w energetyce morskiej. Rząd w Londynie widzi w nim filar odejścia od paliw kopalnych, część lokalnych społeczności obawia się zmian w krajobrazie, przyrodzie i codziennym życiu.

Hornsea 3: morski kolos u wybrzeży Wielkiej Brytanii

Hornsea 3 powstaje na Morzu Północnym jako kolejny etap ogromnego kompleksu farm wiatrowych. Za inwestycją stoi duńska firma Ørsted, jeden z liderów energetyki wiatrowej na morzu. Projekt określa się jako największą morską farmę wiatrową na świecie, gdyż docelowo ma osiągnąć moc 2,9 GW.

Budowa ruszyła w 2018 roku. Kluczowy moment nastąpił 26 marca, gdy udało się podłączyć pierwszy kabel eksportowy łączący instalacje na dnie morza z brytyjskim wybrzeżem. Od tej chwili sieć krajowa może stopniowo przyjmować energię z nowej farmy.

Pełne uruchomienie wszystkich turbin i infrastruktury przesyłowej zaplanowano na koniec 2027 roku. Do tego czasu plac budowy zamieni się w stały element krajobrazu Morza Północnego – z całym pakietem korzyści i kontrowersji.

Dlaczego ten projekt budzi tyle emocji

Skala Hornsea 3 robi wrażenie nawet na osobach przyzwyczajonych do wielkich inwestycji infrastrukturalnych. Mowa o przedsięwzięciu wartym około 10,3 miliarda euro, wymagającym lat przygotowań i mobilizacji wyspecjalizowanego sprzętu z całej Europy.

Dla części mieszkańców nadmorskich miejscowości to symbol postępu i szansa na rozwój. Inni widzą w nim zagrożenie dla przyrody oraz kolejny etap „industrializacji” morza i wybrzeża, które do tej pory kojarzyły się głównie z rybołówstwem i turystyką.

Hornsea 3 ma zasilić ponad 3,3 mln brytyjskich gospodarstw domowych, ale zmieni też charakter znacznego obszaru Morza Północnego i okolicznych wybrzeży.

Entuzjazm: czystsze powietrze i nowe miejsca pracy

Zwolennicy projektu podkreślają przede wszystkim efekty klimatyczne i gospodarcze. Farma ma produkować ogromne ilości energii bez emisji CO₂ na etapie pracy turbin. To realnie zmniejsza zapotrzebowanie na gaz czy węgiel w systemie energetycznym Wielkiej Brytanii.

Rozwój Hornsea 3 tworzy również tysiące miejsc pracy. Szacuje się, że w szczycie budowy powstanie nawet 5 tys. stanowisk, od specjalistów od montażu pod wodą po pracowników portów, logistyki i zaplecza usługowego. W fazie eksploatacji przewidziano około 1,2 tys. stałych etatów związanych z obsługą, serwisem i monitoringiem instalacji.

• około 5 000 miejsc pracy przy budowie,
• około 1 200 stałych etatów po uruchomieniu,
• zamówienia dla stoczni, producentów kabli i części,
• pobudzenie lokalnych usług – od hoteli po transport.

Niepokój: przyroda, hałas i krajobraz

Obawy mieszkańców i organizacji ekologicznych skupiają się na trzech obszarach: ekosystem morski, życie codzienne na wybrzeżu i koszty finansowe przerzucane na odbiorców energii.

W trakcie wbijania fundamentów turbin w dno morza powstaje silny hałas podwodny. Naukowcy ostrzegają, że może to zaburzać orientację delfinów, morświnów i niektórych gatunków ryb. Konieczne stają się przerwy w pracach i stosowanie barier akustycznych, co wydłuża i podraża inwestycję.

Do tego dochodzi ryzyko kolizji ptaków morskich z łopatami wirników. Projektanci farm wiatrowych coraz częściej uwzględniają szlaki migracji w rozmieszczeniu turbin, ale mieszkańcy pytają, czy w tym przypadku zrobiono wystarczająco dużo, by zmniejszyć straty wśród ptaków.

Krytycy nie kwestionują potrzeby odejścia od paliw kopalnych, lecz pytają, jak ograniczyć koszty ekologiczne tak gigantycznych inwestycji.

Ile prądu dostarczy morski gigant

Z punktu widzenia energetyki Hornsea 3 ma strategiczne znaczenie. Moc zainstalowana ma wynieść 2,9 GW, co czyni tę farmę jednym z filarów brytyjskiego planu osiągnięcia 50 GW mocy wiatrowych na morzu do 2030 roku. To część długoterminowej strategii neutralności klimatycznej planowanej na 2050 rok.

Za turbiny odpowiada Siemens Gamesa. Każda jednostka ma moc 14 MW – to znacznie więcej niż jeszcze kilka lat temu, gdy standardem były turbiny 6–8 MW. Rosnąca moc pojedynczych masztów oznacza mniejszą liczbę konstrukcji, ale większą ich wysokość i średnicę łopat.

Według przedstawiciela Ørsted ds. Wielkiej Brytanii i Irlandii Hornsea 3 stanie się jednym z kamieni milowych brytyjskiej polityki klimatycznej. Ma nie tylko zmniejszyć emisje, ale też wzmocnić niezależność energetyczną kraju poprzez ograniczenie importu paliw kopalnych.

Kabel pod dnem morza: logistyczny koszmar czy inżynieryjny popis

Energia z farmy wiatrowej musi w jakiś sposób trafić do odbiorców. W przypadku Hornsea 3 kluczową rolę odgrywają kable wysokiego napięcia ułożone na dnie morza. Produkuje je firma NKT, która rozpoczęła prace około trzy lata temu. Zakończenie dostaw planowane jest na tegoroczne lato.

Transportem i montażem zajmuje się Jan De Nul. Do końca roku ma ułożyć około 680 km kabli eksportowych. Statki instalacyjne przypominają pływające fabryki: na pokładzie rozwijają i stopniowo zatapiają kabel, który specjalne maszyny wciągają w wyfrezowany w dnie rowek.

680 km kabli to trasa dłuższa niż dystans z Warszawy do Berlina – ułożona w całości pod powierzchnią morza.

Po dojściu do brzegu linia kablowa biegnie dalej w głąb lądu, aż do stacji elektroenergetycznej podłączonej do krajowej sieci przesyłowej. Ten etap często wzbudza sprzeciw mieszkańców, bo wymaga wykopów, prac ziemnych i czasowych utrudnień w ruchu.

Między klimatem a lokalną społecznością

Spór wokół Hornsea 3 dobrze pokazuje szersze napięcie związane z zieloną transformacją. Na poziomie państwa farma wydaje się oczywistą częścią strategii energetycznej: zwiększa udział odnawialnych źródeł, ogranicza emisje i zwiększa bezpieczeństwo dostaw. Z perspektywy rybaka czy właściciela małego pensjonatu na wybrzeżu sprawa jest bardziej skomplikowana.

Mieszkańcy pytają m.in., czy w rejonie farmy utrzymają się tradycyjne łowiska, jak zmienią się trasy przepływów statków i czy widok turbin na horyzoncie nie zniechęci turystów szukających „dzikiego” morza. Firmy energetyczne starają się łagodzić konflikty poprzez konsultacje społeczne, fundusze lokalne i programy wsparcia dla branży rybnej, ale nie wszystkie obawy da się rozwiać prostymi rekompensatami finansowymi.

Czego może nauczyć się z tego Polska

Dla polskich czytelników Hornsea 3 ma jeszcze jeden wymiar: zapowiada skalę wyzwań, z jakimi wkrótce zetknie się polskie wybrzeże. Polska również planuje rozwój farm wiatrowych na Bałtyku, a projekty liczone w gigawatach pojawią się wzdłuż linii brzegowej od Pomorza Zachodniego po Zatokę Gdańską.

Doświadczenia z Morza Północnego mogą stać się instrukcją, jak rozmawiać z lokalnymi społecznościami, jak chronić ekosystem i jak organizować łańcuch dostaw, by jak najwięcej pieniędzy i miejsc pracy zostało w kraju. Równocześnie widać, że bez szerokiej debaty o kosztach i korzyściach trudno liczyć na pełną akceptację nadmorskich gmin.

W praktyce oznacza to potrzebę lepszej edukacji energetycznej i klimatycznej. Gdy mieszkańcy dokładnie wiedzą, ile emisji uniknie się dzięki konkretnej inwestycji, jakie są możliwe zagrożenia i jak można je ograniczyć, dyskusja przestaje się kręcić wyłącznie wokół emocji. Gigantyczne morskie farmy wiatrowe, takie jak Hornsea 3, staną się coraz częstszym elementem debaty publicznej – i warto przygotować się na nią, zanim pierwsze turbiny wyrosną na horyzoncie polskiego morza.