Dlaczego Chiny stawiają humanoidalne roboty na granicy z Wietnamem

Na chińsko-wietnamskim przejściu granicznym w Fangchenggang trwa jeden z pierwszych dużych testów zastosowania humanoidalnych robotów w realnej pracy służb państwowych. Firma Ubtech Robotics dostarcza tam model Walker S2 – maszynę o wzroście dorosłego człowieka, wyposażoną w kamery, czujniki i moduły AI. Jeśli testy wypadną pomyślnie, podobne maszyny mogą pojawić się w innych newralgicznych punktach kraju.

To jeden z pierwszych tak dużych testów zastosowania robotów przypominających człowieka w realnej, codziennej pracy służb państwowych. Stawka jest wysoka: jeśli system się sprawdzi, podobne maszyny mogą pojawić się w innych newralgicznych punktach kraju.

Granica, która się korkuje

Fangchenggang, nadmorskie miasto w południowo-chińskim regionie Guangxi, leży tuż przy granicy z Wietnamem. To ważne przejście handlowe: codziennie przejeżdżają tamtędy ciężarówki z towarem, autobusy turystyczne i tysiące podróżnych na krótkich trasach.

Przejście graniczne od lat boryka się z jednym problemem: korkami. Każdy tir trzeba skontrolować, bagaże prześwietlić, dokumenty sprawdzić, a jednocześnie utrzymać płynny ruch. Chińscy celnicy i strażnicy graniczni mają ograniczone zasoby, więc kolejki potrafią ciągnąć się długo. Władze szukają sposobu, by przyspieszyć odprawę bez obniżania poziomu bezpieczeństwa.

Humanoidalne roboty na służbie państwa

Do gry wchodzi firma Ubtech Robotics, znana z tworzenia robotów w kształcie człowieka. Na granicy w Fangchenggang testowany jest model Walker S2 – maszyna mniej więcej wzrostu dorosłej osoby, poruszająca się na dwóch nogach.

Walker S2 potrafi chodzić, omijać przeszkody, podnosić i przenosić przedmioty. W jego „głowie” znajdują się kamery, liczne czujniki i moduły AI, które pozwalają rozpoznawać otoczenie i reagować na sytuacje w miarę samodzielnie, według wcześniej ustalonych reguł.

Humanoidalne roboty w Fangchenggang mają nie zastąpić ludzi, lecz wziąć na siebie rutynowe, powtarzalne czynności, przez które dziś blokuje się ruch na granicy.

Nie podano oficjalnie, ile maszyn trafi ostatecznie na przejście, znana jest natomiast skala kontraktu – szacowana na równowartość 37 mln euro. Dostawy już trwają, a w sieci krąży materiał wideo, na którym widać całe szeregi robotów ustawionych jak podczas wojskowej defilady.

Jakie zadania przejmą roboty na granicy

Walker S2 nie będą prowadzić przesłuchań ani podejmować decyzji o wpuszczeniu czy zatrzymaniu podróżnego. Ich rola jest bardziej „operacyjna”, ale mocno wpływa na tempo odpraw. Według informacji z Chin mają zajmować się między innymi:

• kierowaniem ruchem podróżnych w halach i korytarzach przejścia,
• porządkowaniem i uspokajaniem kolejek,
• udzielaniem odpowiedzi na proste pytania, np. gdzie stanąć, co przygotować, gdzie jest toaleta,
• głosowym przekazywaniem instrukcji w kilku językach,
• regularnymi obchodami w poczekalniach i strefach tranzytowych,
• wspomaganiem kontroli strefy towarowej i kontenerów.

Robot w hali pasażerskiej może na przykład reagować na tworzącą się zatorową kolejkę, przekierować część osób do innego stanowiska, zachęcić do wcześniejszego przygotowania dokumentów czy usunąć zator w korytarzu, zanim zrobi się tam zbyt tłoczno.

Robot patrolujący strefę ładunkową

Inne jednostki Walker S2 mają działać w rejonie odpraw towarowych. Tam pojazdy i kontenery przechodzą serię kontroli – od dokumentów, po skanery i weryfikacje bezpieczeństwa. Roboty mogą przemieszczać się między rzędami kontenerów, odczytywać oznaczenia, sprawdzać stan plomb, nagrywać obraz i przekazywać dane do centralnego systemu.

Dzięki temu część prostych czynności, które wcześniej wymagały obecności człowieka na miejscu, da się wykonać zdalnie. Operator w centrum dowodzenia zobaczy na ekranie to, co rejestruje kamera robota, i podejmie decyzję, czy potrzebna jest dokładniejsza, już manualna kontrola.

Granica jako poligon dla nowych technologii

Dla Ubtech Robotics ten projekt to ogromny test w realnej infrastrukturze państwowej. Firma musi pokazać, że jej humanoidy nie tylko efektownie wyglądają na prezentacjach, ale faktycznie działają niezawodnie przez długie godziny, w zatłoczonym, hałaśliwym i dość chaotycznym środowisku granicznym.

Jeśli straż graniczna uzna, że dzięki robotom funkcjonariusze mają więcej czasu na zadania wymagające doświadczenia i wyczucia, a liczba skarg na przestoje spadnie, projekt może stać się wzorem dla innych regionów Chin. Możliwe jest wdrożenie podobnych systemów w portach lotniczych, terminalach morskich, na dworcach czy w dużych węzłach logistycznych.

Granica z Wietnamem staje się miejscem, w którym Chiny sprawdzają, czy humanoidy mogą na stałe wejść do zestawu narzędzi używanych przez państwowe służby.

Korzyści, ale i nowe pytania

Z punktu widzenia władz roboty niosą kilka oczywistych zalet. Pracują bez przerw, nie męczą się, nie narzekają na monotonię, można je szybko przeprogramować do innych zadań. Jednocześnie rejestrują duże ilości danych – obraz, dźwięk, ruch tłumu – które systemy analityczne mogą później wykorzystać do planowania pracy przejścia.

Pojawia się przy tym szereg wątpliwości. Po pierwsze, jak wygląda ochrona prywatności podróżnych, skoro w przestrzeni granicznej działają inteligentne maszyny wyposażone w zaawansowane kamery i mikrofony? Po drugie, do jakiego stopnia robot może podejmować decyzje na podstawie algorytmów, a gdzie konieczna jest ostateczna ocena człowieka?

Dla samych funkcjonariuszy to także duża zmiana. Część z nich zyska „cyfrowych pomocników”, którzy przejmą najbardziej nużące zadania. Inni mogą obawiać się, że z czasem takie urządzenia staną się pretekstem do redukcji etatów lub gruntownej przebudowy struktury pracy na granicy.

Jak zareagują zwykli podróżni

Na razie trudno przewidzieć, jak przybysze z Wietnamu czy innych krajów zareagują na widok humanoidalnych maszyn w roli pomocników straży granicznej. Dla części osób kontakt z robotem, który mówi syntetycznym głosem i wydaje polecenia, może być stresujący, szczególnie w sytuacji, gdy i tak są zdenerwowani kontrolą.

Inni mogą potraktować całe wdrożenie jako atrakcję i chętnie skorzystają z pomocy elektronicznego asystenta, zwłaszcza jeśli ten jasno i spokojnie tłumaczy kolejne kroki odprawy w kilku językach. W dłuższej perspektywie to właśnie akceptacja ze strony zwykłych ludzi przesądzi, czy graniczne humanoidy pozostaną ciekawostką, czy staną się codziennością.

Granice jako miejsca przyspieszonej automatyzacji

Przejścia graniczne są w pewnym sensie idealnym środowiskiem testowym dla tego typu technologii. Ruch odbywa się tam według ustalonych procedur, zadania są powtarzalne, a każde opóźnienie łatwo zmierzyć w liczbie odprawionych osób czy pojazdów. Z tego powodu wiele państw już wcześniej wprowadziło automatyczne bramki paszportowe i samoobsługowe skanery dokumentów.

Humanoidalne roboty idą krok dalej – nie stoją nieruchomo przy bramce, ale swobodnie przemieszczają się po terenie i reagują na sytuacje zmienne w czasie. Takie podejście otwiera drzwi do bardziej zaawansowanych systemów bezpieczeństwa, opartych na analizie zachowań tłumu czy szybkiej identyfikacji niebezpiecznych zdarzeń, zanim dojdzie do incydentu.

Dla obserwatorów z Europy czy Polski przykład granicy chińsko-wietnamskiej to zapowiedź szerszego trendu. Jeśli testy w Fangchenggang zakończą się sukcesem, podobne technologie mogą za kilka lat zapukać do drzwi lotnisk, portów morskich czy lądowych przejść granicznych także w innych częściach Azji, a później i poza nią. Wtedy pytanie nie będzie już brzmiało „czy”, ale „na jakich zasadach” roboty humanoidalne wejdą do codziennej infrastruktury bezpieczeństwa.