Argentyński pasterz trafia na 20‑metrowego giganta, jakiego nauka jeszcze nie znała

Na surowych bezdrożach Patagonii zwykły pasterz dokonał znaleziska, które wprawiło świat nauki w osłupienie. To, co początkowo wyglądało jak zwykłe formacje skalne, okazało się kompletnym zaskoczeniem — szkieletem gigantycznego zauropoda sprzed 155 milionów lat. Nowy gatunek, nazwany Bicharracosaurus dionidei, nie tylko imponuje rozmiarem, ale przede wszystkim rzuca zupełnie nowe światło na skomplikowane drzewo rodowe największych lądowych zwierząt w historii.

Na odludnej farmie w Patagonii pasterz natrafił na kości zwierzęcia tak wielkiego, że początkowo wziął je za skały.

Naukowcy szybko zrozumieli, że mają przed sobą coś wyjątkowego.

Znalezisko z odległej prowincji Chubut w Argentynie okazało się szkieletem ogromnego zauropoda sprzed około 155 milionów lat. Nowy gatunek, nazwany Bicharracosaurus dionidei , nie mieści się wygodnie w dotychczasowych szufladkach paleontologów i zmusza ich do korekty drzewa rodowego dinozaurów roślinożernych.

Gigant z Patagonii, który nie pasuje do schematu

Szacuje się, że dorosły osobnik mierzył około 20 metrów długości . To mniej niż rekordowe tytanozaury, ale wciąż mówimy o zwierzęciu wielkości czteropiętrowego bloku, poruszającym się na czterech kolumnowych nogach i sięgającym długą szyją po liście drzew.

W formacji Cañadón Calcáreo paleontolodzy wydobyli ponad 30 kręgów , żebra oraz fragment miednicy. Taka liczba zachowanych elementów szkieletu pozwala nie tylko na rekonstrukcję wyglądu zwierzęcia, lecz także na szczegółowe porównania z innymi zauropodami, dobrze znanymi z Ameryki Północnej i Afryki.

Nowy zauropod łączy cechy kilku rodzin dinozaurów. Ta nietypowa mieszanka sprawia, że trudno go jednoznacznie wpasować w dotychczasowy podział grup.

Właśnie ta kombinacja cech przyciągnęła uwagę badaczy opisujących Bicharracosaurusa w czasopiśmie PeerJ . Okazało się, że część kości wręcz „udaje” znane już gatunki, ale reszta kompletnie nie gra z dotychczasowym obrazem ewolucji tych gigantów.

Jak Bicharracosaurus miesza w rodzinach dinozaurów

Paleontolodzy przyjrzeli się przede wszystkim kręgom i budowie kręgosłupa. To właśnie te kości najczęściej zdradzają przynależność do konkretnej linii ewolucyjnej, bo u zauropodów szyja i grzbiet ulegały niezwykłym modyfikacjom.

Cechy jak u Giraffatitana i Diplodoka w jednym zwierzęciu

Analizy wykazały, że niektóre elementy szkieletu przypominają Giraffatitana – przedstawiciela rodziny Brachiosauridae z dzisiejszej Tanzanii. Takie podobieństwo sugeruje, że Bicharracosaurus należał do tej samej szerokiej linii dinozaurów, co słynne brachiozaury z charakterystycznie uniesioną szyją.

Sprawa się komplikuje, gdy badacze patrzą na kręgi grzbietowe. Te z kolei przypominają kości Diplodoka i jego krewnych z Ameryki Północnej, dinozaurów o zupełnie innej sylwetce – z niżej opuszczoną szyją i bardzo długim ogonem.

Połączenie „brachiozaura” z „diplodokiem” w jednym szkielecie z Patagonii sugeruje, że między tymi liniami mogło istnieć więcej form przejściowych, niż dotąd przypuszczano.

Zespół kierowany przez Alexandrę Reutter z LMU w Monachium przeprowadził analizy filogenetyczne, czyli komputerowe porównania cech szkieletu setek gatunków. Wynik wskazuje, że Bicharracosaurus rzeczywiście należy do Brachiosauridae . Jeżeli ta interpretacja się utrzyma, będzie to pierwszy znany brachiozaur z okresu jurajskiego w Ameryce Południowej .

Dlaczego Patagonia staje się kopalnią przełomowych znalezisk

Przez długi czas wiedza o późnojurajskich zauropodach pochodziła głównie z Ameryki Północnej i kilku stanowisk na półkuli północnej. Stepy Patagonii traktowano jako białą plamę – obszar zbyt słabo zbadany, żeby cokolwiek porównywać.

To zmieniają kolejne skamieniałości z prowincji Chubut . Bicharracosaurus pochodzi właśnie stamtąd, z rejonu, który w ostatnich latach dostarcza znaczących znalezisk. Dla paleontologów to szansa, by sprawdzić, czy linie ewolucyjne gigantycznych roślinożerców przebiegały podobnie na obu półkulach.

Szczątki z Patagonii dają materiał porównawczy, którego przez dekady brakowało. Dzięki nim da się wreszcie zestawić ewolucję zauropodów z północy i południa dawnej Ziemi.

Do niedawna jednym z nielicznych ważnych stanowisk na południu była Tanzania, gdzie znaleziono Giraffatitana. Teraz naukowcy mają do dyspozycji materiał z przeciwnej strony dawnego superkontynentu Gondwany. To otwiera drogę do nowych hipotez na temat wędrówek dinozaurów, połączeń lądowych i zmian klimatu.

Pasterz, który wszedł do historii paleontologii

Historia Bicharracosaurusa zaczyna się zaskakująco zwyczajnie. Pierwsze kości znalazł lokalny pasterz, Dionide Mesa , podczas pracy na swojej ziemi w Patagonii. Zwrócił uwagę na nietypowe „skały”, wystające z gruntu. Gdy naukowcy przyjechali na miejsce, szybko stało się jasne, że to szczątki zwierzęcia sprzed dziesiątek milionów lat.

W ramach podziękowania za zgłoszenie znaleziska badacze upamiętnili go w nazwie gatunkowej dionidei . Część nazwy rodzajowej, bicharraco , w lokalnym, potocznym hiszpańskim oznacza po prostu „wielkie bydlę” czy „ogromne zwierzę” – idealnie pasuje do dwudziestometrowego roślinożercy.

Przypadkowe znalezisko pasterza uzupełniło kluczowy brakujący fragment układanki dotyczącej ewolucji gigantycznych dinozaurów na południu dawnej Ziemi.

Szczątki trafiły do Museo Paleontológico Egidio Feruglio w Trelew, gdzie są zabezpieczane i przygotowywane do dalszych badań. To jedno z najważniejszych muzeów paleontologicznych w Argentynie, znane z kolekcji spektakularnych tytanozaurów.

Co nowy dinozaur mówi o ewolucji gigantów

Zauropody, czyli dinozaury o długich szyjach i ogonach, pojawiły się stosunkowo wcześnie w dziejach Ziemi, ale szczyt ich rozwoju przypada właśnie na późną jurę i wczesną kredę. Naukowcy od lat próbują zrozumieć, jak z kilku metrów długości przeszły do wielkości kilkupiętrowego budynku.

Jak Bicharracosaurus wpisuje się w ten obraz

Nowy gatunek wydaje się być jednym z tych „brakujących ogniw”, które łączą różne linie rozwojowe w jedno drzewo. Z jednej strony pokazuje, że przedstawiciele rodziny Brachiosauridae żyli w Ameryce Południowej już w późnej jurze, z drugiej – że ich cechy mogły silnie mieszać się z innymi grupami zauropodów.

Badacze liczą, że dalsze prace w formacji Cañadón Calcáreo odsłonią kolejne szkielety, dzięki którym da się ustalić, czy Bicharracosaurus był lokalnym „eksperymentem ewolucji”, czy reprezentantem większej, wciąż nieopisanej grupy południowych brachiozaurów.

Co już dziś wiemy o tym dinozaurze

Dlaczego takie znaleziska zmieniają nasze spojrzenie na prehistorię

Każdy nowy gatunek z dobrze zachowanym szkieletem to dla paleontologów coś więcej niż kolejne łacińskie imię. To zestaw danych o dawnym klimacie, rozmieszczeniu kontynentów i łańcuchach pokarmowych. Bicharracosaurus dodaje ważną „kropkę na mapie” późnojurajskiej Gondwany.

Naukowcy mogą na tej podstawie sprawdzać, czy gigantyczne roślinożerne dinozaury przemieszczały się swobodnie między dzisiejszą Ameryką Południową a Afryką, czy raczej rozwijały się niezależnie po rozdzieleniu kontynentów. To z kolei łączy się z pytaniami o poziom mórz, aktywność wulkaniczną i układ pradawnych pasm górskich.

Dla laików takie kości to często „tylko” imponujące eksponaty w muzeum. Dla geologów i biologów to materiał, który pozwala przetestować modele ewolucji gigantyzmu, sprawdzić tempo zmian ewolucyjnych czy oszacować, ile energii musiał dostarczać jurajski ekosystem, by utrzymać populacje zwierząt ważących dziesiątki ton.

Ta historia pokazuje też coś jeszcze: w badaniach nad przeszłością Ziemi ogromną rolę odgrywają lokalni mieszkańcy. Pasterz z Patagonii, który zauważył nietypowe kości na swojej farmie, nie miał do dyspozycji laboratoriów ani grantów. Miał za to czujne oko i ciekawość. Tego typu współpraca naukowców z ludźmi żyjącymi na terenach bogatych w skamieniałości coraz częściej prowadzi do znalezisk, które zmieniają spojrzenie na dzieje życia na naszej planecie.