AI na rynku pracy: we Francji zagrożony już co szósty etat

Nowy raport przygotowany przez ubezpieczyciela Coface i tamtejsze obserwatorium rynku pracy pokazuje, że era eksperymentów z chatbotami w firmach właśnie się kończy. W ciągu kilku lat generatywna AI i tzw. agentowe systemy będą w stanie przejąć znaczącą część zadań wykonywanych dziś przez ludzi – głównie w zawodach intelektualnych.

AI jeszcze raczkuje, ale zmiana już wystartowała

Badanie opisuje dość typowy obraz dzisiejszej sytuacji. Większość firm wciąż testuje AI ostrożnie, zwykle w formie asystentów tekstowych czy prostych chatbotów. Nieliczni decydują się na realne cięcia etatów lub głębokie przebudowy procesów.

Z danych zebranych we Francji wynika, że w 2025 roku tylko około 7% pracowników korzystało z generatywnej AI codziennie w pracy, a 14% – co najmniej raz w tygodniu. To wciąż mniejszość, choć w wielu branżach te narzędzia stały się już codziennością.

Autorzy raportu szacują, że obecnie około 3,8% etatów we Francji jest wyraźnie osłabionych przez rozwój generatywnej AI – ale w perspektywie dwóch do pięciu lat ten odsetek może wzrosnąć do 16,3%.

Inaczej mówiąc, mowa o jednym etacie na sześć. Do tego badacze wskazują, że w przypadku jednego stanowiska na osiem ponad 30% wszystkich zadań da się zautomatyzować dzięki AI. Dla pracodawców to impuls do oszczędności, dla wielu specjalistów – pierwszy realny sygnał zagrożenia.

Przeczytaj również: Amerykanie chcą zbudować reaktor jądrowy na Księżycu przed 2030 rokiem

Białe kołnierzyki pod presją algorytmów

Najciekawsza, a dla wielu najbardziej niepokojąca część raportu dotyczy tego, kogo AI uderzy najmocniej. Tym razem nie chodzi o kasjerów czy pracowników taśm produkcyjnych.

Raport pokazuje, że generatywna AI celuje przede wszystkim w zadania poznawcze: analizę, projektowanie, tworzenie treści, opracowywanie dokumentów, procedur i raportów.

Najbardziej narażone branże to według francuskich danych:

Przeczytaj również: Jak bezpiecznie jeździć na rowerze zimą po śniegu i lodzie

• architektura i inżynieria techniczna,
• informatyka i zawody związane z analizą danych i matematyką,
• wsparcie administracyjne i praca biurowa,
• branże kreatywne: projektowanie graficzne, media, sztuka, produkcja rozrywkowa,
• obsługa prawna i zawody związane z prawem.

To dokładne odwrócenie schematu z wcześniejszych rewolucji technologicznych, gdy automatyzacja najbardziej uderzała w prace proste i powtarzalne. AI nie potrzebuje rąk do pracy, potrzebuje danych i zadań intelektualnych. Dlatego coraz lepiej radzi sobie tam, gdzie w grę wchodzi analiza tekstu, generowanie raportów, tworzenie grafik czy wstępne opracowanie umów i dokumentów.

Młodzi na starcie kariery mają najtrudniej

Autorzy badania zwracają uwagę na jeszcze jedną grupę, która szczególnie mocno odczuje skutki szybkiej automatyzacji. Chodzi o osoby dopiero wchodzące na rynek pracy: praktykantów, stażystów i świeżych absolwentów.

Przeczytaj również: Michel Platini w roli szefa Marsylii? Odpowiedź nie pozostawia złudzeń

W wielu firmach pierwsze zadania dla najmłodszych pracowników polegają na wykonywaniu powtarzalnej, żmudnej pracy – od wstępnych analiz po przygotowanie prostych raportów czy wersji roboczych prezentacji. To dokładnie ten obszar, który generatywna AI i systemy agentowe przejmują w pierwszej kolejności.

Część firm już dziś ogranicza rekrutację na staże i stanowiska juniorów, licząc, że narzędzia AI wykonają znaczną część ich pracy szybciej i taniej.

Takie podejście pogłębia istniejący problem: młodzi mają trudniejszy start, mniej okazji do nauki zawodu i budowania doświadczenia. A bez doświadczenia trudno później wskoczyć na wyższe, bardziej złożone stanowiska, których AI nie zastąpi szybko.

Co pokazuje raport: liczby bez upiększeń

Te wartości dotyczą Francji, ale kierunek zmian jest podobny w całej Europie. Struktura gospodarki, wysoki udział usług i zawodów biurowych oraz szybkie przyjmowanie technologii sprawiają, że Polska może w ciągu kilku lat znaleźć się w zbliżonej sytuacji.

Państwo reaguje, ale na małą skalę

We Francji władze zaczęły budować programy mające przygotować pracowników na erę AI. Jedną z flagowych inicjatyw jest ogólnokrajowy program szkoleń, którego celem jest przeszkolenie kilkunastu milionów osób do 2030 roku. Chodzi zarówno o podstawową obsługę narzędzi generatywnych, jak i o bardziej zaawansowane kompetencje związane z automatyzacją.

Ekonomiści zaangażowani w raport przyznają jednak, że działania na razie nie dorównują skali wyzwania. Zwracają uwagę, że debata publiczna ciągle koncentruje się głównie na technologicznym zachwycie albo prostych lękach przed „robotami zabierającymi pracę”, zamiast na konkretnych rozwiązaniach: systemach szkoleń, nowych zabezpieczeniach socjalnych czy wsparciu dla branż najbardziej narażonych na wstrząs.

Alarmiści kontra sceptycy

W dyskusji o wpływie AI na zatrudnienie ścierają się dwa podejścia. Z jednej strony stoją eksperci, którzy przestrzegają przed masową utratą miejsc pracy i presją na płace. Zwracają uwagę, że tym razem zmiana dotknie nie tylko mniej wykwalifikowanych, ale też prawników, inżynierów, specjalistów od marketingu czy twórców treści.

Z drugiej strony ekonomiści o bardziej stonowanym podejściu przypominają, że każda duża fala technologiczna – robotyzacja, upowszechnienie Internetu, rozwój platform cyfrowych – rodziła kasandryczne wizje, które często się nie sprawdziły lub zrealizowały się w inny sposób, niż zakładano. Z ich perspektywy nadmierny alarm może być korzystny głównie dla firm rozwijających technologie, bo przyciąga inwestorów liczących na szybki zysk.

Nie chodzi więc o to, czy AI zmieni rynek pracy, tylko jak szybko i w jakich branżach ta zmiana będzie najbardziej bolesna – i czy państwo zdąży przygotować pracowników.

Pierwsze ofiary: graficy, tłumacze, twórcy treści

Choć wiele prognoz ma charakter statystyczny, skutki AI widać już wyraźnie w konkretnych zawodach. Graficy doświadczają rosnącej presji, bo generatory obrazów w kilka sekund przygotowują wersje robocze ilustracji czy logotypów. W tłumaczeniach narzędzia oparte na AI w wielu przypadkach oferują jakość wystarczającą dla biznesu, szczególnie przy treściach technicznych i marketingowych.

Podobnie jest w mediach i marketingu. Generatywne narzędzia potrafią w ciągu minut przygotować wstępne wersje tekstów, propozycje sloganów, struktury kampanii. To nie oznacza, że znika zapotrzebowanie na ludzi, ale ich rola przesuwa się z „twórców od zera” na redaktorów i kuratorów treści, którzy poprawiają, uwiarygadniają i personalizują materiał wygenerowany przez AI.

Co z tego wynika dla pracowników i pracodawców

Raport z Francji zawiera kilka lekcji, które warto traktować poważnie również w Polsce. Po pierwsze, wysokie kwalifikacje nie zapewniają już automatycznej ochrony przed automatyzacją. Bezpieczniejsze wydają się stanowiska łączące wiedzę specjalistyczną z silnym komponentem relacyjnym: bezpośrednim kontaktem z klientem, pracą w terenie, odpowiedzialnością za ludzi i procesy.

Po drugie, najbardziej zagrożone są zadania, które da się opisać jako sekwencję kroków: analiza danych, przygotowanie raportu, wstępne opracowanie pozwu, projekt koncepcyjny, standardowa korespondencja z klientem. Tu systemy AI uczą się najszybciej i przynoszą firmom największe oszczędności.

Po trzecie, szkolenia z AI nie mogą ograniczać się do „jak używać ChatGPT”. Potrzebne są umiejętności projektowania procesów pracy z udziałem narzędzi generatywnych, krytycznej oceny wyników, rozumienia ograniczeń technologii, a także podstaw etyki danych.

Jak przygotować się na erę generatywnej AI

Dla osób pracujących w zawodach narażonych na automatyzację najbardziej racjonalna reakcja to nie ucieczka, tylko aktywne wykorzystanie narzędzi. Specjaliści, którzy nauczą się pracować z AI szybciej niż inni, często zyskują pozycję nie do zastąpienia – stają się „multiplikatorami” produktywności, a nie konkurencją dla algorytmów.

W praktyce oznacza to kilka prostych kroków:

• nauczenie się jednego, dwóch narzędzi generatywnych użytecznych w swojej branży,
• sprawdzenie, które codzienne zadania da się częściowo zautomatyzować,
• konsekwentne budowanie umiejętności, których AI wciąż nie potrafi dobrze naśladować – jak negocjacje, praca zespołowa, przywództwo, myślenie strategiczne,
• śledzenie zmian w prawie i regulacjach dotyczących AI, szczególnie w sektorach regulowanych, jak finanse, zdrowie czy usługi prawne.

Dla młodych wchodzących na rynek pracy kluczowa staje się elastyczność. Zawód zdobyty w szkole czy na studiach może zmieniać się szybciej niż kiedyś, więc realną przewagę daje otwartość na przekwalifikowanie, uczenie się w praktyce i szukanie nisz, w których AI pozostaje tylko narzędziem, a nie pełnoprawnym zastępcą człowieka.

Francuskie prognozy nie muszą zrealizować się dokładnie w tej skali, ale wyznaczają kierunek. AI staje się nowym „czynnikiem ryzyka” na rynku pracy, z którym będą musieli liczyć się zarówno pracownicy, jak i rządy. Kto potraktuje tę zmianę z wyprzedzeniem, zyska przewagę – kto ją zignoruje, może obudzić się w rzeczywistości, w której etat w dotychczasowej formie po prostu przestanie istnieć.