Twoje sztućce rdzewieją w zmywarce? Oto zaskakująca prawdziwa przyczyna

Otwierasz zmywarkę, talerze lśnią, a widelce i noże znów w brunatnych kropkach.

Brzmi znajomo? To wcale nie musi być wina sprzętu.

Wiele osób w takim momencie myśli, że zmywarka „zjada” sztućce albo że stal nierdzewna była kiepskiej jakości. Rzeczywistość jest trochę bardziej skomplikowana: miesza się tu chemia wody, rodzaj metalu, sposób ustawienia programu i kilka drobnych nawyków w kuchni. Dobra wiadomość jest taka, że większość tych problemów da się ogarnąć kilkoma prostymi zmianami.

Dlaczego stal nierdzewna w ogóle może rdzewieć

Stal nierdzewna ma reputację materiału „nie do zdarcia”, a tymczasem po kilku cyklach w zmywarce widać na niej rude kropki albo ciemny nalot. Klucz tkwi w składzie samej stali.

Większość współczesnych sztućców produkuje się z dwóch typów stali:

• stal 18/10 – zazwyczaj widelce i łyżki; bardziej odporna na korozję, z dodatkiem chromu i niklu,
• stal z tzw. serii „nożowej” – bogatsza w węgiel, wykorzystywana głównie na ostrza noży.

Wyższa zawartość węgla pozwala uzyskać twardsze, ostrzejsze ostrze, ale jednocześnie obniża odporność na rdzę. Z tego powodu to właśnie noże najczęściej pokrywają się plamkami i wżerami, podczas gdy łyżki wyglądają wciąż przyzwoicie.

Stal nierdzewna nie jest niezniszczalna. W odpowiednich (a raczej: nieodpowiednich) warunkach w zmywarce może rdzewieć jak zwykły metal.

Srebro nie rdzewieje, ale zmywarki go nie lubią

Sztućce z prawdziwego srebra lub metalu srebrzonego zachowują się inaczej. One nie rdzewieją, tylko czernieją. To efekt reakcji z siarką obecną w powietrzu i w wilgoci, przez co na powierzchni tworzy się ciemny nalot.

To nie jest rdza w ścisłym znaczeniu, ale zmywarka potrafi wyrządzić takim rzeczom sporą krzywdę. Agresywne detergenty, szczególnie środki z chlorem, potrafią trwale zmatowić i „zjeść” powierzchnię srebra.

Zasada starej szkoły: prawdziwe srebro i metal srebrzony myjemy ręcznie. Zmywarka skraca im życie o lata.

Co w zmywarce sprzyja rdzy na sztućcach

Wilgoć, która zostaje na długo po zakończeniu programu

Największy wróg stalowych sztućców to wcale nie wysoka temperatura, tylko wilgoć, która nie ma gdzie uciec. Po zakończonym cyklu w środku panuje gorąca, parna sauna. Jeśli zostawiasz zmywarkę zamkniętą przez kilka godzin, metal stoi w idealnych warunkach do korozji.

Im dłużej sztućce pozostają mokre, tym łatwiej powstają małe plamki, a z czasem głębsze wżery. Problem nasila się, gdy ostrza noży albo ich końcówki dotykają dna koszyka, gdzie często zbiera się kropla wody i resztki detergentu.

Nieprawidłowo ustawiony zmiękczacz wody i sól

Wbudowany zmiękczacz wody i sól regeneracyjna mają za zadanie chronić zarówno zmywarkę, jak i naczynia przed kamieniem. Gdy ustawisz je źle, zaczynają szkodzić zamiast pomagać.

• zbyt twarda woda, przy zbyt małej ilości soli, zostawia osad i mikrokryształki kamienia,
• przedawkowana sól może powodować agresywniejsze środowisko dla metalu.

W obu przypadkach osłabia się cienka warstwa ochronna na powierzchni stali, a to otwiera drogę rdzy.

Kontakt różnych metali w jednym koszyku

Mieszanie srebra ze stalą, albo włożenie do zmywarki przedmiotów z innych metali (np. tanie metalowe klipsy, elementy z żelaza) sprzyja powstawaniu przebarwień. W wilgotnym, gorącym środowisku dochodzi do reakcji między metalami i drobna rdza z jednego elementu może „przeskakiwać” na drugi.

Zdarza się też, że sam koszyk na sztućce lub metalowe elementy w jego konstrukcji są już przeżarte i rozsiewają tzw. „ruchomą rdzę” na wszystko, co znajduje się w pobliżu.

Nawyki, które po cichu psują sztućce

Drobne przyzwyczajenia przy korzystaniu ze zmywarki potrafią zrobić ogromną różnicę w wyglądzie sztućców.

Proste zmiany, które realnie pomagają

Opróżniaj i wietrz zmywarkę od razu po zakończeniu cyklu

Najprostsza, a często najbardziej skuteczna rzecz: gdy program się skończy, otwórz drzwi i pozwól parze uciec. Jeszcze lepiej – od razu wyjmij sztućce, osusz je szybko ręcznikiem, jeśli nadal są wilgotne, i od razu odłóż do szuflady.

Jeśli wychodzisz z domu i nie możesz tego zrobić od razu, ustaw program tak, aby kończył się w godzinach, kiedy jesteś na miejscu, albo korzystaj z funkcji opóźnionego startu.

Poprawne ustawienie soli a twardość wody

W instrukcji zmywarki znajdziesz tabelę, jak dobrać ilość soli do twardości wody. Warto faktycznie ją sprawdzić, a nie ustawiać „na oko”. Informację o twardości możesz uzyskać od lokalnych wodociągów albo przy pomocy prostego testera dostępnego w sklepach AGD.

Dobrze ustawiony zmiękczacz:

• zmniejsza ilość kamienia w zmywarce,
• ułatwia spłukiwanie detergentów ze sztućców,
• pomaga utrzymać stabilną warstwę ochronną na stali.

Separacja metali i stan koszyka na sztućce

Jeśli masz w domu prawdziwe srebro, traktuj je jak osobną kategorię. Nie wrzucaj go razem z nożami ze stali. Najbezpieczniej myć takie elementy ręcznie, letnią wodą z delikatnym płynem.

Sprawdź także sam koszyk: jeśli powłoka ochronna odpadła i na drucikach widać rdzę, warto wymienić go na nowy. Zardzewiałe elementy potrafią brudzić nawet bardzo dobrej jakości sztućce.

Jak uratować sztućce, które już złapały rdzę

Lekkie naloty i świeże plamki

Jeśli nalot jest powierzchowny, często da się go usunąć domowymi metodami. Dobrze sprawdza się pasta zrobiona z sody oczyszczonej i odrobiny wody.

Nałóż pastę z sody na ściereczkę, przetrzyj miejsce z plamką okrężnymi ruchami, spłucz i od razu wytrzyj do sucha.

Można użyć także octu spirytusowego. Krótkie przetarcie lub szybkie płukanie daje zwykle dobre efekty, byle nie zostawiać sztućców w occie na długie godziny, bo powierzchnia może zmatowieć.

Przyciemnione srebro

Przy sztućcach srebrnych lub srebrzonych świetnie działa kąpiel w gorącej wodzie z sodą i kawałkiem folii aluminiowej. Nalot z siarki „przenosi się” na folię, a powierzchnia srebra odzyskuje jasny kolor.

Po takim zabiegu zawsze trzeba wytrzeć przedmiot do sucha, najlepiej miękką ściereczką, aby nie zostawić smug.

Kiedy nalot wraca wciąż w to samo miejsce

Jeśli na niektórych nożach czy widelcach plamki pojawiają się ciągle w tym samym punkcie albo widać już głębsze wżery, znaczy to, że metal jest trwale uszkodzony. Takie sztućce będą podatne na kolejne ogniska korozji niezależnie od zabiegów pielęgnacyjnych.

W takiej sytuacji warto:

• myć je ręcznie i jak najszybciej wycierać do sucha,
• przeznaczyć je do mniej reprezentacyjnych zadań w kuchni,
• rozważyć wymianę kompletu, jeśli uszkodzeń jest dużo.

Kilka praktycznych wskazówek na co dzień

Dla osób, które intensywnie korzystają ze zmywarki, dobrym kompromisem bywa trzymanie dwóch zestawów: jednego „codziennego”, odpornego na zmywarkę, i drugiego, ładniejszego, który myjemy ręcznie i wyciągamy na specjalne okazje. Odciąża to zarówno sprzęt, jak i nerwy przy każdym otwieraniu drzwi.

Warto też zwrócić uwagę na jakość detergentów. Bardzo tanie tabletki często mają ostre dodatki i zostawiają zacieki. Czasem zmiana na środek o łagodniejszym składzie chemicznym działa na sztućce lepiej niż wymiana całej zmywarki. Dobrze dobrane ustawienia, minimum wilgoci po cyklu i odrobina uwagi przy mieszaniu metali potrafią przedłużyć życie nawet tańszym kompletom na długie lata.