Myjesz truskawki pod kranem? Dietetycy ostrzegają przed tym błędem

Wydaje się, że szybkie opłukanie truskawek pod kranem załatwia sprawę.

Czyste, błyszczące owoce lądują od razu na talerzu.

Problem w tym, że ta domowa rutyna usuwa głównie piasek i kurz, a nie to, co budzi dziś największy niepokój specjalistów: koktajl pozostałości środków ochrony roślin na skórce. I właśnie tutaj zaczyna się historia, o której mało kto chce pamiętać, gdy na stole stoi miska pachnących truskawek.

Truskawki w czołówce najbardziej „pryskanych” owoców

Truskawki od lat pojawiają się w raportach jako jedne z najbardziej narażonych na kontakt z pestycydami owoców. Zestawienia organizacji takich jak EWG czy analizy danych agencji pokroju ANSES i USDA pokazują to samo: te owoce bardzo często zawierają liczne pozostałości różnych substancji chemicznych.

W badaniach przeprowadzonych na klasycznych, nieekologicznych truskawkach aż 99 procent próbek zawierało przynajmniej jeden rodzaj pozostałości środka ochrony roślin. To już samo w sobie robi wrażenie, ale liczby idą dalej: nawet 30 procent próbek miało jednocześnie dziesięć lub więcej różnych substancji. W skrajnych przypadkach laboratoria znajdowały ślady ponad dwudziestu związków naraz.

Im więcej różnych związków osiada na owocu, tym trudniej usunąć je jednym prostym zabiegiem, takim jak krótkie opłukanie pod bieżącą wodą.

Wśród często wykrywanych substancji pojawiają się między innymi karbendazym czy bifentryna – związki używane w ochronie roślin. Ich mieszanki tworzą na powierzchni owocu warstwę, której zwykła woda praktycznie nie narusza.

Dlaczego samo opłukanie pod kranem prawie nic nie daje

Kiedy ustawiasz truskawki pod strumieniem z kranu na kilka czy kilkanaście sekund, usuwasz przede wszystkim ziemię, pył i część mikroorganizmów z powierzchni. To krok, który ma sens, ale nie rozwiązuje głównego problemu. Współczesne preparaty używane w uprawie są często tak zaprojektowane, żeby były „odporne na deszcz”. Oznacza to, że dobrze trzymają się skórki owocu i nie spłukuje ich pierwszy lepszy deszcz, a tym bardziej krótki kontakt z bieżącą wodą.

Wiele z tych związków ma charakter tłuszczolubny, mocno przyczepia się do woskowej warstwy truskawki. Zwykła woda, nawet bardzo zimna czy bardzo ciepła, po prostu po nich spływa. Badania z Uniwersytetu Massachusetts pokazują, że samo płukanie w wodzie usuwa zwykle tylko około 10–20 procent pozostałości, głównie tych łatwo rozpuszczalnych.

Dodatkowy, rzadko omawiany błąd to usuwanie szypułek przed myciem. Gdy oderwiesz zieloną część, otwierasz drogę do wnętrza owocu. Woda z resztkami pestycydów może wtedy wniknąć głębiej, zamiast zostać na zewnątrz. W efekcie po domowym „myciu” truskawki wyglądają lepiej, ale skład chemiczny wcale nie musi być korzystniejszy.

Najskuteczniejszy sposób mycia truskawek: kąpiel w roztworze z sodą

Najbardziej obiecującą metodą okazał się prosty roztwór z dodatkiem spożywczego sody oczyszczonej. To produkt za grosze, który zwykle leży gdzieś w szufladzie z przyprawami. Dlaczego akurat on?

Soda ma lekko zasadowy odczyn. Taki roztwór potrafi osłabić wiązania niektórych substancji chemicznych na skórce owocu i pomóc je odczepić. W eksperymentach na jabłkach kąpiel w wodzie z dodatkiem sody przez około 15 minut usuwała nawet do 90 procent pozostałości z powierzchni.

Roztwór z sodą nie „czaruje” truskawek na idealnie czyste, ale realnie zmniejsza ilość substancji pozostających na skórce, znacznie skuteczniej niż samo płukanie pod kranem.

Jak dokładnie myć truskawki w roztworze z sodą

Cała procedura jest prosta, ale wymaga chwili cierpliwości. Warto trzymać się kilku zasad, bo od nich zależy efekt:

• Przygotuj duży garnek lub miskę i wlej 1 litr zimnej wody.
• Wsyp pełną łyżkę stołową sody oczyszczonej przeznaczonej do celów spożywczych.
• Wymieszaj, aż proszek całkowicie się rozpuści.
• Włóż do roztworu całe truskawki, z szypułkami. Nie odrywaj zielonych ogonków.
• Bardzo delikatnie zamieszaj dłonią, aby owoce się przemieściły, ale nie zgnietły.
• Odczekaj 10–15 minut, nie skracaj tego czasu do minuty czy dwóch.
• Wyjmij truskawki, przełóż na sitko i przepłucz pod kranem przez około 30 sekund.
• Rozłóż owoce na czystej ściereczce lub ręczniku papierowym i osusz, zanim trafią na talerz czy do lodówki.

W praktyce taki roztwór usuwa znaczną część związków zalegających w zagłębieniach między nasionkami na skórce truskawki. Szybkie opłukanie zostawia ich zwykle nawet około 80 procent, kąpiel w sodzie ogranicza ich ilość do o wiele niższego poziomu.

Ocet, sól, ciepła woda – czy te metody mają sens

W wielu domach funkcjonują stare przepisy na „dokładne mycie owoców”. W grę wchodzi często woda z octem, woda z solą albo bardzo ciepła wodą, niemal gorąca. Co mówią porównania takich metod?

Domowe detergenty, płyny do naczyń czy specjalne preparaty myjące do owoców nie są dobrym pomysłem. Pozostałości takich środków również mogą zostać na skórce, a nie są przeznaczone do spożycia. Truskawki bardzo łatwo chłoną obce zapachy, więc efekt może być nie tylko dyskusyjny zdrowotnie, ale też niezbyt apetyczny.

Truskawki ekologiczne też wymagają porządnego mycia

Wiele osób zakłada, że owoce z upraw ekologicznych są z definicji „bezpieczne” i wystarczy im szybkie opłukanie. Rzeczywistość bywa bardziej złożona. W takich uprawach stosuje się inne środki, ale nie oznacza to braku pozostałości jakichkolwiek związków. Zdarza się również, że owoce przejmują ślady substancji z sąsiednich pól lub z powietrza.

Nawet przy truskawkach ekologicznych warto zastosować kąpiel w roztworze z sodą, a nie tylko symbolicznie spłukać owoce pod kranem.

Rytuał mycia może więc wyglądać identycznie niezależnie od tego, czy kupujesz owoce z bazarku, dużej sieci handlowej czy gospodarstwa ekologicznego. Różnica polega na tym, jak bardzo spada ryzyko kontaktu z trudnym do przewidzenia „koktajlem” różnych związków. Im lepiej przygotujesz owoce, tym spokojniej możesz częstować nimi dzieci i jeść je samodzielnie w dużych ilościach.

Kiedy myć truskawki i jak je później przechowywać

Jeszcze jeden element wpływa na bezpieczeństwo i jakość truskawek: moment mycia. Owoce, które trafią do lodówki mokre, znacznie szybciej pleśnieją. Wilgoć na powierzchni to idealne środowisko dla rozwoju pleśni i bakterii.

Dlatego lepiej unikać mycia całej łubianki „na zapas”. Jeśli wiesz, że danego dnia zjesz tylko część, przygotuj do roztworu z sodą tylko tyle truskawek, ile faktycznie trafi na talerz. Resztę przechowuj suchą, najlepiej w pojemniku wyłożonym ręcznikiem papierowym, który wchłonie nadmiar wilgoci z otoczenia.

Osuszone po kąpieli owoce warto też zjeść w miarę szybko, zamiast przetrzymywać je w lodówce przez kilka dni. Nawet najlepiej umyte truskawki po pewnym czasie tracą aromat i jędrność, a uszkodzone egzemplarze mogą stać się ogniskiem pleśni dla pozostałych.

Na co jeszcze zwrócić uwagę przy kupowaniu i jedzeniu truskawek

Sam sposób mycia to jedno. Druga sprawa to wybór owoców już na etapie zakupów. Kilka prostych zasad pomaga ograniczyć ilość niepożądanych substancji i mikroorganizmów, jeszcze zanim uruchomisz kuchenny zlew:

• Unikaj bardzo miękkich, przejrzałych truskawek – łatwiej wnikają w nie zanieczyszczenia.
• Sprawdzaj, czy w pojemniku nie ma nadpleśniałych sztuk; jeden popsuty owoc potrafi „zarazić” całą resztę.
• Wybieraj partie, które wyglądają na świeże i były przechowywane w cieniu, nie w pełnym słońcu.
• Jeśli masz wybór, sięgaj po owoce z krótszym łańcuchem dostaw, np. z lokalnego gospodarstwa.

Warto też pamiętać, że nawet bardzo dokładne mycie nie usunie substancji, które roślina wchłonęła od środka w trakcie wzrostu. Celem domowych zabiegów jest ograniczenie tego, co zalega na powierzchni. To już sporo, ale nie zwalnia z rozsądku przy ocenie źródła, z którego pochodzą owoce.

Truskawki pozostają jednym z najbardziej lubianych sezonowych przysmaków. Łączą się z deserami, koktajlami, śniadaniami i wypiekami. Świadome podejście do ich mycia pozwala cieszyć się smakiem przy mniejszej dawce niechcianych dodatków chemicznych. Kilka minut więcej spędzonych przy kuchennym zlewie przekłada się na realną zmianę w tym, co faktycznie ląduje na twoim talerzu wraz z każdym czerwonym owocem.