Te rośliny ściągają kleszcze do ogrodu. Sprawdź, czy je masz

Kleszcze nie pojawiają się w ogrodzie przypadkiem.

Często zapraszają je… konkretne rośliny i sposób, w jaki prowadzimy zieleń.

Gęste krzewy, wysoka trawa, zacienione zakątki przy drzewach owocowych – to idealne kryjówki dla kleszczy. Warto wiedzieć, które rośliny sprzyjają ich obecności, a które wręcz działają jak naturalny odstraszacz.

Dlaczego kleszcze tak chętnie wchodzą do ogrodu

Kleszcze to pasożyty żywiące się krwią ludzi i zwierząt. Same w sobie są małe i niepozorne, ale mogą przenosić groźne zakażenia, w tym chorobę z Lyme i kleszczowe zapalenie mózgu. Wbrew pozorom, nie żyją „na drzewach”, tylko czekają nisko – na źdźbłach traw, liściach krzewów, w ściółce.

Kleszcze uwielbiają miejsca wilgotne, zacienione, z gęstą roślinnością, gdzie mogą się ukryć i spokojnie czekać na żywiciela.

Dlatego fragmenty ogrodu, które długo pozostają wilgotne po deszczu, porośnięte są wysoką trawą i nieprzycinanymi krzewami, działają jak magnes. Jeśli dodatkowo pojawiają się tam gryzonie, jeże, ptaki czy koty, kleszcze mają stały dostęp do „transportu” i pożywienia.

Rośliny i miejsca w ogrodzie, które sprzyjają kleszczom

Wysoka trawa i niekoszone łąki

Największym sprzymierzeńcem kleszczy są wysokie, nieskoszone trawy. To właśnie na nich czekają, aż ktoś przejdzie i zahaczy o źdźbło nogą lub sierścią.

• wysoka trawa przy tarasie i ścieżkach
• „naturalne” łąki, których nikt nie kosi przez całe lato
• pas trawy wzdłuż ogrodzeń i żywopłotów

Jeśli dzieci biegają boso po takim trawniku albo pies tam odpoczywa, ryzyko kontaktu z kleszczem rośnie kilkukrotnie.

Gęste krzewy i żywopłoty

Kleszcze lubią krzewy o zwartej strukturze, gdzie światło słoneczne ledwo się przebija. W dolnych partiach tworzy się tam chłodny, wilgotny mikroklimat.

Im gęstszy, nieprześwitujący żywopłot i im mniej jest w nim przewiewu, tym lepsze warunki dla kleszczy.

Szczególnie sprzyjają im:

• krzewy o gęstych, nisko rozgałęzionych pędach
• nieprzycinane żywopłoty wzdłuż ogrodzenia
• zarośla przy miejscach odpoczynku – huśtawce ogrodowej, hamaku, piaskownicy

Fiołdżaste paprocie i zarośla w cieniu

Paprocie pięknie prezentują się pod drzewami, ale tam, gdzie rosną w dużych kępach, długo utrzymuje się wilgoć. Między ich liśćmi kleszczom jest chłodno i bezpiecznie. Podobną rolę pełnią wszelkie gęste rośliny cieniolubne, tworzące zielony „dywan” na cienistych rabatach.

Jeżyny, dzikie maliny i inne kolczaste chaszcze

Gęste kępy jeżyn czy dzikich malin to ulubione kryjówki nie tylko ptaków i drobnych ssaków, lecz także kleszczy. Zwierzęta, które tam żerują, przynoszą na sierści pasożyty, a one zostają w krzewach i czekają na kolejnego żywiciela.

Drzewa iglaste i owocowe

Wbrew obiegowym opiniom, same korony drzew nie są problemem. Kłopot zaczyna się przy ziemi – w warstwie igliwia, liści i gałęzi.

Liście, gałęzie i wilgotne zakamarki

Warstwa zalegających liści, szczególnie jesienią i wiosną, działa jak miękka kołdra. Zatrzymuje wodę, izoluje od słońca, daje mnóstwo kryjówek. Podobnie jest z:

• stosami drewna przy altanie lub garażu
• kompostownikami bez utwardzonej, suchej otoczki
• kątami ogrodu przy rowach, stawikach, oczkach wodnych

Kleszcze pojawiają się także przy placach zabaw i miejscach wypoczynku – nie dlatego, że lubią huśtawki, ale dlatego, że często są tam krzewy, wysoka trawa i zwierzęta domowe.

Rośliny, które pomagają trzymać kleszcze na dystans

Nie da się całkowicie „wybić” kleszczy z przydomowego ogrodu, ale można im go skutecznie obrzydzić. Pomagają w tym rośliny wydzielające intensywny zapach, szczególnie olejki eteryczne.

Silny aromat wielu ziół i roślin ozdobnych utrudnia kleszczom orientację i działa jak naturalny repelent.

Aromatyczne zioła przy tarasie i ścieżkach

Warto tworzyć pasy ochronne z roślin o mocnym zapachu wokół miejsc, gdzie najczęściej przebywamy:

• rozmaryn – dobrze znosi słońce, świetny do donic przy wejściu
• lawenda – tworzy ozdobne, pachnące obwódki wzdłuż ścieżek
• melisa – sprawdza się przy tarasach, przyciąga też zapylacze
• tymianek – niski, może zastąpić część trawnika przy kostce
• piołun – silny aromat, nadaje się na obrzeża działki
• pelargonia o zapachu cytryny – dobra do donic na balkonie i schodach

W newralgicznych miejscach, jak wejście do domu, okolice piaskownicy czy altany, można mieszać kilka gatunków – efekt zapachowy będzie mocniejszy.

Jak urządzić ogród, w którym kleszczom będzie niewygodnie

Porządek w roślinności i regularne cięcie

Podstawą jest ograniczenie miejsc, w których długo utrzymuje się wilgoć i cień przy samej ziemi.

• regularnie koś trawę, szczególnie przy tarasie, ścieżkach i placu zabaw
• przerzedzaj gęste krzewy, by do środka dochodziło światło i powietrze
• nie zostawiaj stosów gałęzi i liści tuż przy miejscach odpoczynku
• zbieraj opadłe liście pod drzewami, szczególnie jesienią

Strefy buforowe i suche nawierzchnie

Dobrze działa wyznaczenie „pasa bezpieczeństwa” między dziką częścią ogrodu a miejscami, gdzie chodzimy boso lub gdzie bawią się dzieci.

Pas żwiru, kory, kostki lub suchej ziemi przy tarasie i ścieżkach znacząco ogranicza liczbę kleszczy w strefie wypoczynku.

Taki pas można połączyć z nasadzeniami z lawendy, rozmarynu czy tymianku. Kleszczom trudno się przez niego przedostać, a człowiekowi łatwo zauważyć intruza na jasnym, suchym podłożu.

Proste sposoby ochrony domowników

Nawet najlepiej zaprojektowany ogród nie daje stuprocentowej ochrony. Przy pracach wśród wyższej roślinności warto:

• zakładać długie spodnie i bluzę z długim rękawem, najlepiej w jasnym kolorze
• używać preparatów odstraszających kleszcze na skórę i ubrania
• po powrocie do domu obejrzeć dokładnie ciało, zwłaszcza pachwiny, kark, zgięcia kolan
• sprawdzać sierść psa czy kota po każdym spacerze po ogrodzie

Jeśli kleszcz już wbije się w skórę, trzeba go szybko usunąć przy pomocy specjalnej pęsety lub przyrządu z apteki. Im krócej pasożyt pozostaje w ciele, tym mniejsze ryzyko zakażenia.

Jak łączyć rośliny ozdobne z bezpieczeństwem

Nie trzeba rezygnować z paproci, krzewów czy naturalnej łąki, by ograniczyć liczbę kleszczy. Wystarczy mądrze rozplanować ogród. Gęste nasadzenia lepiej przesunąć na dalszy plan działki, z dala od tarasu i stref zabaw. W ich sąsiedztwie warto wprowadzać pasy roślin aromatycznych i suche nawierzchnie.

Dobrze działa też podział ogrodu na dwie części: „dziką”, gdzie świadomie akceptujemy większą liczbę owadów i kleszczy, i „użytkową”, gdzie kładziemy nacisk na porządek, krótki trawnik i rośliny odstraszające. Dzięki temu można zachować bioróżnorodność, a jednocześnie zmniejszyć ryzyko ugryzienia w miejscach, w których spędzamy najwięcej czasu.