Le livret A c’est fini: zbyt mało Francuzów zna tę lokatę z podbitym do 2,5% oprocentowaniem

<strong>Inflacja przyhamowała, a z nią wróciły na ziemię zyski z Livret A.

Tymczasem istnieje prosty, lepiej oprocentowany odpowiednik, o którym wielu Francuzów wciąż nie ma pojęcia.

We Francji tysiące gospodarstw domowych trzymają swoje oszczędności na Livret A, przekonane, że to oczywisty i bezpieczny wybór. Ostatnie miesiące pokazały jednak, że ten kultowy rachunek oszczędnościowy nie błyszczy już tak jak w czasie szczytu inflacji. Równolegle funkcjonuje inne, regulowane przez państwo rozwiązanie, które oferuje wyraźnie wyższy procent i identyczną swobodę dostępu do pieniędzy – ale korzysta z niego tylko część osób, które mogłyby mieć do niego prawo.

Livret A traci blask: koniec z „łatwym” zyskiem

Przez lata Livret A uchodził za bezdyskusyjny numer jeden wśród francuskich lokat bez ryzyka. Produkt stworzono już w 1818 roku, a jego główna zaleta polega na tym, że środki są dostępne w każdej chwili, a odsetki nie podlegają podatkowi dochodowemu ani składkom społecznym. Problem w tym, że historycznie jego oprocentowanie pozostawało dość niskie.

Między sierpniem 2015 a lutym 2022 roku stawka Livret A utrzymywała się poniżej 1%. Prawdziwy zwrot nastąpił dopiero, gdy po rosyjskiej inwazji na Ukrainę inflacja we Francji gwałtownie przyspieszyła. Indeks cen konsumpcyjnych poszedł w górę, a wraz z nim – zgodnie z formułą naliczania – podniósł się też procent na Livret A. Wielu posiadaczy uznało wtedy, że to idealny moment, by dopłacić kolejne środki.

Ten okres powoli się kończy. Prognozowany wzrost cen na poziomie 0,9% w 2025 roku oznacza, że oprocentowanie Livret A musi zejść do „normalnego” poziomu. Dla oszczędzających to bolesne zderzenie z rzeczywistością: zyski topnieją, a siła nabywcza trudno odrabia wcześniejsze straty.

Livret A pozostaje bezpiecznym schronieniem dla pieniędzy, lecz przy niskiej inflacji jego atrakcyjność wyraźnie blednie, zwłaszcza na tle lepiej oprocentowanych produktów regulowanych.

Livret d’épargne populaire: nieznany kuzyn z oprocentowaniem 2,5%

Gdy wielu Francuzów narzeka na spadek dochodów z Livret A, tuż obok funkcjonuje inne rozwiązanie – Livret d’épargne populaire (LEP). To również produkt regulowany, z takim samym komfortem wypłaty środków i identyczną osłoną podatkową. Różnica jest jedna, za to kluczowa: obecnie LEP oferuje 2,5% w skali roku, czyli około jeden punkt procentowy więcej niż Livret A.

LEP powstał z myślą o osobach o niższych dochodach. Jak podkreśla Banque de France, jego celem jest pomoc gospodarstwom o skromniejszych zasobach w odkładaniu pieniędzy w warunkach, które realnie chronią ich siłę nabywczą. Z perspektywy codziennego użytkownika oznacza to prosty, przewidywalny rachunek oszczędnościowy, bez ryzyka rynkowego i z jasno określonym procentem.

Dla kogo przeznaczony jest LEP

Tu kryje się przyczyna, dla której LEP pozostaje mniej znany niż jego słynny odpowiednik. Produkt dostępny jest wyłącznie dla osób, których dochody nie przekraczają określonego progu. Kluczowym parametrem jest tzw. dochód fiskalny z ostatniego rozliczenia podatkowego.

Pełna skala progów różni się w zależności od liczby tzw. części w rodzinie i jest publikowana w oficjalnych komunikatach administracji. W praktyce kryterium spełnia duża część francuskich gospodarstw – szacunki mówią o ponad 19 milionach rodzin kwalifikujących się do LEP.

Pod koniec 2024 roku otwartych było około 11,9 miliona rachunków LEP, choć uprawnionych ma być ponad 19 milionów gospodarstw. Miliony potencjalnych beneficjentów wciąż więc z niego nie korzystają.

Te same przywileje co Livret A, ale wyższa stopa zwrotu

Klucz do popularności produktów takich jak Livret A tkwi w prostocie. Nie trzeba znać rynku finansowego, śledzić wykresów ani czytać grubych umów inwestycyjnych. LEP działa według podobnej logiki:

• oprocentowanie ustala państwo, a nie bank komercyjny,
• pieniądze można wypłacić w dowolnym momencie,
• odsetki są zwolnione z podatku i składek społecznych,
• ryzyko kapitałowe praktycznie nie występuje.

W praktyce oznacza to, że osoba uprawniona do LEP otrzymuje wszystkie korzyści Livret A, lecz z wyższym oprocentowaniem. Dla wielu rodzin, które starają się utrzymać niewielną poduszkę finansową, ma to konkretne przełożenie na budżet.

Jak bank sprawdza, czy masz prawo do LEP

Punkt weryfikacji leży po stronie banku. Gdy klient zgłasza chęć otwarcia LEP, instytucja finansowa musi sprawdzić jego sytuację dochodową. Najczęściej odbywa się to w jednym z dwóch wariantów:

• bank uzyskuje potwierdzenie poziomu dochodu bezpośrednio z administracji podatkowej,
• klient przedstawia ostatnie zeznanie podatkowe z wykazanym dochodem fiskalnym.

Jeśli kryteria są spełnione, rachunek można otworzyć jak każdy inny produkt oszczędnościowy. Właściciel ma dostęp online, może wykonywać przelewy z i na konto bieżące, a wysokość środków może stopniowo rosnąć wraz z kolejnymi wpłatami.

Gdy przekroczysz próg dochodowy, LEP nie zostaje na zawsze

LEP nie działa na zasadzie praw nabytych. Przywilej posiadania tej lokaty ma charakter warunkowy i jest ściśle związany z poziomem dochodu. Bank ma obowiązek kontrolować, czy klient nadal spełnia zasady korzystania z produktu.

Jeśli dochody właściciela LEP przekroczą ustalone limity przez dwa kolejne lata podatkowe, rachunek zostanie z mocy przepisów zamknięty, a środki automatycznie przeksięgowane na inny rachunek uzgodniony z bankiem.

W praktyce nie oznacza to utraty pieniędzy, tylko koniec korzystania z podwyższonego oprocentowania. Od tego momentu oszczędności pracują już na zasadach typowych dla standardowych rachunków lub innych lokat, które zaproponuje bank. Osoba, która awansowała dochodowo, traci więc pewien przywilej, ale naturalnie zyskuje wyższe dochody do dyspozycji.

Jak bardzo 2,5% może zmienić domowy budżet

Różnica między obecnym oprocentowaniem Livret A a LEP wydaje się na papierze niewielka. W praktyce dla rodzin żyjących ostrożnie z miesiąca na miesiąc to realne kwoty.

Przykładowo, przy oszczędnościach rzędu 5 000 euro:

• na Livret A z niższą stawką odsetki pozostaną skromne i często ledwie zrekompensują inflację,
• na LEP z oprocentowaniem 2,5% w skali roku roczna kwota odsetek jest wyraźnie wyższa, a dzięki zwolnieniu podatkowemu trafia w całości do kieszeni oszczędzającego.

Po kilku latach prostego, systematycznego odkładania różnica robi się jeszcze bardziej widoczna. LEP sprawdza się więc szczególnie jako „fundusz bezpieczeństwa” na nieprzewidziane wydatki: naprawę samochodu, sprzętu AGD czy okres przejściowy między pracami.

LEP jako narzędzie stabilizacji dla mniej zamożnych

Francuski system zachęca osoby o niższych dochodach do trzymania choć części oszczędności w bezpiecznej, płynnej formie. Wysokość oprocentowania LEP, przewyższająca Livret A, działa jak dodatkowa zachęta, by budować poduszkę finansową zamiast polegać wyłącznie na kredycie konsumenckim lub karcie debetowej.

Dla banków i państwa LEP ma jeszcze inny wymiar: ustabilizowane, regulowane depozyty pomagają finansować inwestycje publiczne i mieszkaniowe bez nadmiernego obciążania najwrażliwszych grup społecznych kosztami wysokiej inflacji. Dla gospodarstwa domowego liczy się przede wszystkim to, że pieniądze nie „leżą martwe” na nieoprocentowanym rachunku bieżącym.

Na co zwrócić uwagę, zanim przeniesiesz oszczędności na LEP

Osoba spełniająca kryteria dochodowe może rozważyć przeniesienie części środków z Livret A na LEP. Taka decyzja wymaga kilku prostych, ale konkretnych kroków. Po pierwsze, warto sprawdzić swój dochód fiskalny na ostatnim rozliczeniu podatkowym. Po drugie, wystarczy skontaktować się z bankiem – często wystarczy wizyta w oddziale lub wniosek przez bankowość internetową, jeśli instytucja oferuje taką opcję.

Niektórzy eksperci sugerują, aby traktować LEP jako główne narzędzie do budowy oszczędności płynnych, a Livret A jako uzupełnienie. Takie podejście zwiększa średnią stopę zwrotu z bezpiecznej części portfela, nie wymuszając ryzykownych inwestycji. Dla części rodzin może to być pierwszy krok do uporządkowania finansów i ustalenia jasnego planu oszczędzania na kilka lat naprzód.

Warto też mieć świadomość, że w długim okresie nawet produkty regulowane mogą zmieniać parametry. Oprocentowanie LEP, podobnie jak Livret A, reaguje na dynamikę inflacji i decyzje władz. Dziś 2,5% wygląda atrakcyjnie, bo dominuje klimat niskiej inflacji i słabszych stóp na rynku. Jeśli sytuacja makroekonomiczna się odwróci, różnica między tymi produktami może się znów zmienić. Dlatego kluczowe pozostaje śledzenie informacji o aktualnych stawkach i regularne sprawdzanie, czy przyjęta strategia oszczędzania nadal odpowiada realiom.