Czy to koniec Livret A? Oto konta, z których państwo może sięgnąć po pieniądze na fundusz obronny

<strong>Francuski rząd szuka nowych źródeł pieniędzy na obronność, a spojrzenie coraz wyraźniej kieruje w stronę oszczędności zwykłych obywateli.

W obliczu napięć geopolitycznych i rosnących wydatków na obronę Francja uruchomiła nowy fundusz inwestycyjny, który ma zasilać przemysł zbrojeniowy. Nie chodzi o przymusowe konfiskaty, lecz o sprytne przekierowanie części oszczędności gospodarstw domowych na finansowanie firm z sektora obronnego. Na celowniku znalazły się m.in. ubezpieczenia na życie, specjalistyczne fundusze inwestycyjne, a pośrednio także popularne konta oszczędnościowe typu Livret A.

Nowy fundusz obronny: jak państwo chce wykorzystać prywatne oszczędności

Od października 2025 roku we Francji działa pierwszy fundusz dedykowany obronności. Ma on pełnić rolę pomostu między gigantyczną pulą oszczędności Francuzów a potrzebami finansowymi firm produkujących sprzęt wojskowy, technologie dual-use czy rozwiązania logistyczne dla armii.

Inicjatywa ruszyła w momencie, gdy napięcia między Iranem, Izraelem i Stanami Zjednoczonymi zwiększyły presję na europejskie rządy, by szybciej modernizowały swoje siły zbrojne. Prezydent Francji postawił sprawę jasno: budżet państwa sam nie udźwignie skoku wydatków, więc potrzebne są nowe kanały finansowania, także z sektora prywatnego.

Nowy fundusz obronny nie zabiera pieniędzy z kont obywateli, lecz oferuje im możliwość dobrowolnego zainwestowania oszczędności w sektor, który rząd uznaje za strategiczny.

„Bpifrance Défense”: fundusz od 500 euro, ale z wysokim ryzykiem

Kluczowym narzędziem tego projektu stał się fundusz kapitałowy „Bpifrance Défense”, ogłoszony w marcu 2025 roku. Za jego sterami stoi państwowy bank inwestycyjny Bpifrance, a architektem pomysłu był ówczesny minister gospodarki Eric Lombard.

Założenia funduszu

Fundusz ma skupić się na finansowaniu start-upów, małych i średnich firm oraz średnich przedsiębiorstw przemysłowych związanych z obronnością. Celem jest zebranie 450 mln euro kapitału od inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych.

Osoba, która zainwestuje w „Bpifrance Défense”, staje się de facto współwłaścicielem firm działających w obszarze obronności. To zupełnie inna filozofia niż tradycyjne konta oszczędnościowe, które opierają się na bezpieczeństwie kapitału i ochronie przez państwo.

Jak można zainwestować

Dostęp do funduszu ma być możliwy na dwa sposoby:

• bezpośrednio, poprzez Bpifrance jako bank publiczny,
• pośrednio, w ramach polis na życie w formie jednostek uczestnictwa (tzw. unités de compte).

To drugie rozwiązanie jest szczególnie istotne, bo Francuzi masowo gromadzą oszczędności w produktach ubezpieczeniowych. Według danych cytowanych przez Harmonie Mutuelle, wartość środków ulokowanych w ubezpieczeniach na życie sięga 2 000 mld euro, a niemal co drugi obywatel ma taki produkt.

Państwo nie sięga siłą po pieniądze z polis na życie, lecz tworzy atrakcyjny (z jego perspektywy) produkt wewnątrz tego rynku, licząc na masowy napływ kapitału.

Nie ma gwarancji zysku: ostrzeżenie przed ryzykiem

Szef Bpifrance, Nicolas Dufourcq, nie owijał w bawełnę. Podczas wystąpienia w telewizji publicznej przypomniał, że inwestycje w kapitał własny firm wiążą się z dużym ryzykiem. Inwestor może zarobić, ale może też stracić całość włożonych środków.

Dufourcq podkreślił, że „Bpifrance Défense” nie przypomina Livret A ani innych regulowanych kont oszczędnościowych:

• nie ma gwarancji kapitału przez państwo,
• nie ma preferencyjnego opodatkowania odsetek,
• nie ma swobodnego dostępu do środków – blokada trwa co najmniej pięć lat.

Fundusz wyraźnie adresuje więc inwestorów gotowych zaakceptować wahania wartości portfela w zamian za potencjalnie wyższe zyski. Dla wielu gospodarstw domowych przyzwyczajonych do Livret A czy LDDS taki profil może być trudny do zaakceptowania.

Assurance-vie i nowe produkty: jak sektor finansowy włącza się w obronność

Rząd liczy, że siłą nie tyle tego jednego funduszu, co całego ekosystemu produktów, uda się odblokować część gigantycznej puli 2 000 mld euro zgromadzonych w ubezpieczeniach na życie. Własne inicjatywy zapowiadają również prywatne podmioty.

Nowe produkty we współpracy z ubezpieczycielami

Henri Marcoux, wiceprezes Tikehau Capital, zapowiedział prace nad kolejnym instrumentem inwestycyjnym skierowanym wyłącznie na finansowanie przemysłu obronnego. Dystrybucją ma zająć się Société Générale Assurances we współpracy z Tikehau.

Model jest prosty: duże towarzystwa ubezpieczeniowe oferują klientom nowe podfundusze tematyczne, w tym obronne, jako jedną z opcji w ramach polis na życie. Klient sam decyduje o alokacji, a państwo zyskuje tańsze i szersze finansowanie dla firm zbrojeniowych.

Jeśli te produkty się upowszechnią, część francuskich polis na życie zacznie pełnić podwójną funkcję: poduszki finansowej dla rodzin i źródła kapitału dla przemysłu obronnego.

Czy Livret A naprawdę „się kończy”? Rola kont regulowanych

Najwięcej emocji budzi wizja sięgnięcia państwa po środki z popularnych kont typu Livret A oraz ich odpowiednika ukierunkowanego na rozwój zrównoważony – LDDS (Livret de développement durable et solidaire). To właśnie te produkty wielu Francuzów traktuje jak nienaruszalną skarbonkę. Pojawia się więc pytanie: czy rząd może je przeznaczyć na obronność?

Finansowanie infrastruktury, nie czołgów

Minister gospodarki, występując w marcu w stacji TF1, przedstawił bardziej stonowaną wizję. Środki z Livret A i LDDS nie miałyby iść na zakup uzbrojenia, ale na projekty logistyczne wspierające wojsko, takie jak rozbudowa koszar, magazynów czy centrów szkoleniowych.

Mechanizm wygląda tak:

• depozyty z Livret A trafiają częściowo do Caisse des Dépôts i innych instytucji publicznych,
• te instytucje finansują inwestycje infrastrukturalne o charakterze publicznym,
• rząd chce rozszerzyć katalog takich inwestycji o wybrane elementy infrastruktury związanej z obroną.

Livret A nie znika i nie traci ochrony, ale część jego zaplecza ma zasilać projekty logistyczne powiązane z obronnością – krok pośredni, a nie frontalne użycie oszczędności do zakupu broni.

Giełda już reaguje: obronność przyciąga prywatny kapitał

Nawet bez formalnych funduszy tematycznych wielu inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych zaczęło samodzielnie stawiać na spółki obronne. Wzrost napięć międzynarodowych przełożył się na skok notowań gigantów takich jak Thales, Safran czy Dassault Aviation.

W ciągu kilku miesięcy kurs Thalesa wzrósł o ponad 75%, a Safrana o blisko 20% od początku roku, co pokazuje, że rynek kapitałowy sam dostrzega potencjał i oczekuje większych zamówień dla branży. Państwowe fundusze i produkty ubezpieczeniowe mają ten proces uporządkować i otworzyć dla szerszej grupy oszczędzających.

Co to oznacza dla zwykłego oszczędzającego? Przykładowe scenariusze

Wyobraźmy sobie trzy sylwetki francuskich oszczędzających:

• Konserwatywny ciułacz – ma Livret A i LDDS, unika ryzyka. Dla niego reforma oznacza głównie to, że część jego oszczędności pośrednio wesprze infrastrukturę wojskową, choć nadal będzie cieszył się gwarancją kapitału i płynnym dostępem do pieniędzy.
• Średnio odważny inwestor – posiada polisę na życie i zgadza się na jednostki uczestnictwa. Może przenieść np. 5–10% swojego portfela do funduszu obronnego, licząc na wyższy zysk przy akceptacji ryzyka strat.
• Agresywny gracz giełdowy – już dziś kupuje akcje Thalesa czy Dassault Aviation. Nowe fundusze obronne to dla niego dodatkowa możliwość dywersyfikacji, ale bez spektakularnej zmiany profilu ryzyka.

Dla polskiego czytelnika te rozwiązania mogą być pewną zapowiedzią tego, co w przyszłości pojawi się także w innych krajach europejskich: większego wykorzystania prywatnych oszczędności do finansowania sektorów uznanych za strategiczne, w tym armii.

Ryzyka, korzyści i pytania na przyszłość

Polityka kierowania oszczędności obywateli w stronę obronności niesie kilka istotnych konsekwencji. Z perspektywy inwestora główne ryzyko dotyczy utraty kapitału w budżetach domów, które do tej pory znały jedynie bezpieczne lokaty czy konta regulowane. Produkty obronne oparte na akcjach i udziałach są z natury zmienne, a w skrajnych przypadkach inwestor może nie odzyskać zainwestowanych środków.

Korzyści dla państwa są z kolei oczywiste: większy strumień prywatnego kapitału do firm zbrojeniowych, niższe obciążenie budżetu centralnego i możliwość szybszego reagowania na zagrożenia. Dla części inwestorów taki kierunek może też stanowić atrakcyjny temat inwestycyjny, łączący perspektywę zysku z poczuciem uczestnictwa w projekcie bezpieczeństwa narodowego.

Ciekawym wątkiem staje się także kwestia etyczna. Niektórzy klienci ubezpieczycieli czy banków mogą nie chcieć, by ich oszczędności – nawet pośrednio – wspierały przemysł zbrojeniowy. Instytucje finansowe będą musiały więc jasno oznaczać produkty obronne i oferować realną alternatywę, aby klient świadomie wybierał kierunek swoich inwestycji.

Dla osób śledzących finanse osobiste we Francji i w Europie to dobry moment, by przyjrzeć się, jak ich własne oszczędności pośrednio pracują. Czy wspierają zieloną transformację, nowe technologie, a może właśnie obronność? Rosnąca rola funduszy tematycznych sprawia, że świadomy wybór strategii inwestycyjnej zaczyna mieć coraz większe znaczenie nie tylko dla portfela, ale też dla tego, jakie sektory gospodarki rosną najszybciej.