Otwieram Instagrama i widzę je wszędzie - zdjęcie Justyny Kowalczyk na mecie, zapłakanej, ze złotem na szyi. Dwanaście lat temu. Pytanie brzmi: dlaczego właśnie dziś?
Zdjęcie: Dua’a Al-Amad / Pexels
Zdjęcie: Suzy Hazelwood / Pexels
Ostatnio złapałam się na tym, że scrolluję zdjęcia z 13 lutego 2014 roku. Justyna Kowalczyk na mecie, zapłakana, wyczerpana, szczęśliwa. Przemysław Babiarz wykrzykujący te słowa, które wryły się w pamięć całego pokolenia: “A jednak jest złoty medal. Królowa jest dziś tylko jedna”. I nagle zdałam sobie sprawę, że to nie tylko ja. Cała Polska wraca do tego momentu. Dwanaście lat później.
Pytanie, które mnie nie opuszcza, brzmi: dlaczego właśnie teraz?
Nostalgia sportowa - gdy teraźniejszość rozczarowuje
Zajrzyjmy do kontekstu. Luty 2026. W Mediolanie i Cortinie trwają zimowe igrzyska olimpijskie. Polska nie ma jeszcze złotego medalu w biegach narciarskich - transmisje pokazują tryumfy innych narodów. A my? Scrollujemy zdjęcia sprzed 12 lat.
To nie jest przypadek. To jest mechanizm obronny naszej psychiki.
Kiedy rzeczywistość nas rozczarowuje, gdy brakuje nam powodów do dumy tu i teraz, naturalnie sięgamy do przeszłości. Psychologowie społeczni mają na to określenie: nostalgiczne odniesienie. To sposób, w jaki przypominamy sobie, że kiedyś byliśmy świadkami czegoś wielkiego. Że potrafiliśmy. Że byliśmy razem.
Badania z zakresu psychologii emocji pokazują, że nostalgia nie jest ucieczką od teraźniejszości - to sposób na przetrwanie jej trudnych momentów. Kiedy czujemy się zagubieni, zmęczeni, rozczarowani, cofamy się do chwil, które dały nam poczucie szczęścia i wspólnoty. To naturalna reakcja, nie oznaka słabości.
I właśnie to się dzieje. Igrzyska 2026 nie dają nam tego, czego potrzebujemy. Więc wracamy do Soczi 2014. Do łez Kowalczyk. Do komentarza Babiarza. Do poczucia, że razem przeżywaliśmy coś niezwykłego.
”Gdzie byłaś, gdy Kowalczyk wygrywała?”
Zapytałam znajomych: gdzie byliście 13 lutego 2014 roku? Odpowiedzi przyszły natychmiast. Karolina, 34 lata: “W biurze. Wszyscy zamknęliśmy się w sali konferencyjnej i oglądaliśmy na laptopie. Szef powiedział, że praca może poczekać”. Michał, 29 lat: “Miałem 17 lat, byłem na WF-ie. Wychowawczyni przerwała lekcję i puściła transmisję w sali gimnastycznej. Nikt nie protestował”.
To są historie, które budują pamięć zbiorową. Nie chodzi tylko o medal. Chodzi o to, że byliśmy razem w tym momencie. Że przeżywaliśmy go jako naród. Że mamy wspólny punkt odniesienia.
W czasach, gdy czujemy się rozdrobnieni, spolaryzowani, zmęczeni - takie chwile działają jak spoiwo. Przypominają nam, że potrafimy czuć razem. Że istnieją momenty, które nas łączą mimo wszystkich różnic.
Sport jako narracja narodowa
To nie pierwszy raz, gdy Polska tak masowo wraca do sportowej przeszłości. Pamiętasz, jak co kilka lat przewijają się wspomnienia mundialu ‘82 i goli Bońka? Albo jak w trudnych momentach wracamy do zwycięstwa siatkarzy w 2014 roku?
Sport ma w sobie coś, czego nie ma polityka, ekonomia czy kultura. Ma prostą narrację: my kontra oni, walka, emocje, zwycięstwo albo porażka. Nie ma tu skomplikowanych analiz, podziałów, interpretacji. Jest meta, są łzy, jest hymn.
I właśnie dlatego te momenty wracają. Bo są czyste. Bo nie dzielą, tylko łączą. Bo w czasach, gdy wszystko jest skomplikowane, potrzebujemy czegoś prostego i prawdziwego.
Socjologowie kultury opisują to zjawisko jako budowanie tożsamości pokoleniowej przez wspólne przeżycia. Sportowe triumfy stają się punktami odniesienia, które pomagają nam zapamiętać, kim byliśmy w danym momencie historii - i kim możemy być znowu.
Nostalgia to nie słabość
Może teraz pomyślisz: “OK, ale czy to nie jest ucieczka? Czy nie powinniśmy skupić się na teraźniejszości?”. Rozumiem. Ja też czasem czuję, że scrollowanie starych zdjęć to forma prokrastynacji od rzeczywistości.
Ale psychologowie mówią coś innego. Nostalgia, jeśli nie paraliżuje, może być źródłem siły. Przypomina nam, że przeżyliśmy już trudne chwile. Że kiedyś byliśmy w stanie czuć radość. Że historia nie skończyła się 12 lat temu.
Badania z zakresu psychologii pozytywnej pokazują, że ludzie, którzy regularnie sięgają do pozytywnych wspomnień, lepiej radzą sobie ze stresem i mają wyższe poczucie sensu życia. Nostalgia działa jak kotwica emocjonalna - przypomina nam, że byliśmy już na szczycie. A to znaczy, że możemy tam wrócić.
Co możesz zrobić z tym uczuciem?
Jeśli złapałeś się na scrollowaniu wspomnień ze Soczi (albo innych wielkich momentów), nie czuj się z tym źle. Zamiast tego:
Pozwól sobie poczuć. Nostalgia nie jest wrogiem. To sposób, w jaki twój umysł przypomina ci, że potrafiłeś się cieszyć. Że byłeś częścią czegoś większego.
Podziel się wspomnieniem. Zapytaj kolegów, rodzinę: “Gdzie byliście, gdy Kowalczyk wygrywała?”. Te rozmowy budują więź. I przypominają, że nie jesteś sam.
Szukaj nowych momentów. Nostalgia jest piękna, ale przyszłość też może być. Może igrzyska 2026 nie dają nam złota, ale być może zbliżają się inne wielkie chwile. Sport, kultura, życie - pełne są niespodzianek.
Wracamy, bo potrzebujemy przypomnienia
Dwanaście lat temu Polska płakała ze szczęścia. Dziś płaczemy z tęsknoty. Za tamtym uczuciem. Za pewnością, że jesteśmy razem. Za prostotą emocji.
I nie ma w tym nic złego. Wspominać to nie uciekać. To przypominać sobie, że potrafiliśmy. A to znaczy, że potrafimy znowu.
Może nie dziś. Może nie na tych igrzyskach. Ale kiedyś. Bo historia się powtarza. A my, jako naród, mamy w sobie tę dziwną, upartą siłę - potrafimy czekać na wielkie momenty. I gdy przyjdą, przeżywamy je razem.
Więc jeśli dziś scrollujesz zdjęcia Kowalczyk, wiedz jedno: nie jesteś sam. I to, co czujesz, ma sens. Bo wspomnienia to nie przeszłość. To fundament tego, kim jesteśmy teraz.
Źródła
Artykuł powstał na podstawie analizy zjawiska nostalgii sportowej, badań z zakresu psychologii społecznej i emocji oraz socjologii kultury. Wykorzystano dane z artykułów wspomnieniowych o sukcesie Justyny Kowalczyk na igrzyskach w Soczi 2014 oraz kontekst obecnych zimowych igrzysk olimpijskich 2026.
Źródła: